20/08/2026
"มือชา มืออ่อนแรง กำของไม่อยู่ กระดกข้อมือไม่ได้ อาจไม่ใช่แค่ปัญหากล้ามเนื้อ แต่เป็นสัญญาณว่าเส้นประสาทแขนกำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือ!"
เส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของแขนและมือส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดจากรากประสาทไขสันหลังระดับคอ C5-T1 ซึ่งรวมตัวกันเป็นโครงข่ายที่เรียกว่า Brachial Plexus ก่อนจะแตกแขนงออกเป็นเส้นประสาทหลักหลายเส้นเพื่อควบคุมการเคลื่อนไหวและการรับความรู้สึกของแขน มือ และนิ้วมือ เมื่อเส้นประสาทเหล่านี้ถูกกดทับ อักเสบ หรือบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ อาการที่เกิดขึ้นมักมีลักษณะเฉพาะจนสามารถใช้เป็นเบาะแสในการระบุตำแหน่งของปัญหาได้
Axillary Nerve – เส้นประสาทแห่งการกางแขน
Axillary Nerve เกิดจากรากประสาท C5-C6 ทำหน้าที่ควบคุมกล้ามเนื้อ Deltoid และ Teres Minor ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการยกแขนออกด้านข้าง โดยเฉพาะช่วง 15-90 องศา นอกจากนี้ยังรับความรู้สึกบริเวณผิวหนังด้านนอกหัวไหล่ด้วย
เส้นประสาทเส้นนี้มักได้รับบาดเจ็บจากกระดูกต้นแขนหักบริเวณ Surgical Neck หรือข้อไหล่หลุดด้านหน้า เมื่อเกิดการบาดเจ็บ ผู้ป่วยจะมีลักษณะหัวไหล่แบนลงเนื่องจากกล้ามเนื้อ Deltoid ฝ่อลีบ และไม่สามารถกางแขนได้ตามปกติ โดยเฉพาะเมื่อพยายามยกแขนสูงกว่าระดับไหล่
หากพบผู้ป่วยที่กางแขนลำบากร่วมกับหัวไหล่แฟบ ควรสงสัย Axillary Nerve เป็นอันดับแรก
Musculocutaneous Nerve – เส้นประสาทแห่งการงอข้อศอก
Musculocutaneous Nerve เกิดจากรากประสาท C5-C7 ทำหน้าที่ควบคุมกล้ามเนื้อ Biceps Brachii, Brachialis และ Coracobrachialis ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อสำคัญในการงอข้อศอกและหมุนปลายแขนให้ฝ่ามือหงายขึ้น
เมื่อเส้นประสาทเส้นนี้บาดเจ็บ ผู้ป่วยจะงอข้อศอกได้อ่อนแรง ยกของลำบาก และหมุนฝ่ามือหงายได้ไม่ดี นอกจากนี้ Biceps Reflex ซึ่งใช้ตรวจทางระบบประสาทมักลดลงด้วย
อาการลักษณะนี้พบได้ในผู้ที่มีการกดทับของ Upper Trunk ของ Brachial Plexus หรือมีปัญหาที่รากประสาท C5-C6 เช่น หมอนรองกระดูกคอเสื่อมหรือกดทับเส้นประสาท
Radial Nerve – เส้นประสาทแห่งการเหยียด
Radial Nerve เป็นเส้นประสาทสำคัญที่ควบคุมกล้ามเนื้อเหยียดของแขน ข้อมือ และนิ้วมือเกือบทั้งหมด จึงมีบทบาทสำคัญในการกระดกข้อมือและเหยียดนิ้ว
การบาดเจ็บที่พบบ่อยคือกระดูกต้นแขนหักบริเวณกลางกระดูก (Midshaft Fracture of Humerus) การนอนทับแขนนาน ๆ หรือการใช้ไม้ค้ำยันที่กดรักแร้มากเกินไป
อาการที่เป็นเอกลักษณ์ของการบาดเจ็บเส้นประสาทเส้นนี้คือ Wrist Drop หรือข้อมือตก ผู้ป่วยไม่สามารถกระดกข้อมือขึ้นได้ มือจะห้อยลงตลอดเวลา และแรงกำมือลดลงอย่างมาก แม้ว่ากล้ามเนื้องอนิ้วยังทำงานได้ก็ตาม
สำหรับนักนวดบำบัด หากพบผู้ป่วยที่ยกข้อมือไม่ขึ้นหรือเหยียดนิ้วลำบาก ควรพิจารณาความผิดปกติของ Radial Nerve ไว้เสมอ
Median Nerve – เส้นประสาทแห่งความแม่นยำของมือ
Median Nerve เป็นเส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของนิ้วโป้งและการหยิบจับวัตถุขนาดเล็ก จึงมีความสำคัญต่อกิจกรรมที่ต้องใช้ความละเอียด เช่น เขียนหนังสือ หยิบเหรียญ หรือกลัดกระดุม
หากบาดเจ็บบริเวณต้นแขนหรือเหนือข้อศอก ผู้ป่วยจะไม่สามารถกำมือได้ตามปกติ โดยเฉพาะนิ้วโป้ง นิ้วชี้ และนิ้วกลาง ทำให้เกิดลักษณะที่เรียกว่า Hand of Benediction
ในกรณีที่เส้นประสาทถูกกดทับบริเวณข้อมือ เช่น Carpal Tunnel Syndrome ผู้ป่วยมักมีอาการชาบริเวณนิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง และครึ่งหนึ่งของนิ้วนาง โดยเฉพาะตอนกลางคืน หากเป็นเรื้อรังจะเกิดการลีบของกล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้งหรือ Thenar Atrophy และไม่สามารถใช้นิ้วโป้งแตะปลายนิ้วอื่นได้ดีเหมือนเดิม
Ulnar Nerve – เส้นประสาทแห่งกล้ามเนื้อมัดเล็กของมือ
Ulnar Nerve เกิดจากรากประสาท C8-T1 และเป็นเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อมัดเล็กในมือเกือบทั้งหมด ทำให้มีบทบาทสำคัญในการกางนิ้ว หุบนิ้ว และการหยิบจับที่ต้องใช้ความแม่นยำ
เส้นประสาทเส้นนี้มักถูกกดทับบริเวณข้อศอกในภาวะ Cubital Tunnel Syndrome หรือได้รับบาดเจ็บจากกระดูก Medial Epicondyle หัก รวมถึงการกดทับที่ข้อมือบริเวณ Guyon's Canal
เมื่อเกิดความเสียหาย ผู้ป่วยจะมีอาการชาที่นิ้วก้อยและครึ่งหนึ่งของนิ้วนาง กางนิ้วหรือหุบนิ้วได้ลำบาก แรงบีบมืออ่อนลง และเมื่อเป็นเรื้อรังกล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วก้อยจะลีบลง เกิดลักษณะมือที่เรียกว่า Ulnar Claw Hand หรือมือรูปกรงเล็บ
สรุปง่าย ๆ จำจากท่าทางที่ทำไม่ได้
Axillary Nerve → กางแขนไม่ได้
Musculocutaneous Nerve → งอข้อศอกอ่อนแรง
Radial Nerve → กระดกข้อมือไม่ได้ (Wrist Drop)
Median Nerve → ใช้นิ้วโป้งไม่คล่อง หยิบจับละเอียดลำบาก
Ulnar Nerve → กางนิ้วไม่ได้ มือเป็นกรงเล็บ
การสังเกตเพียง 5 ท่าง่าย ๆ ได้แก่ กางแขน งอข้อศอก กระดกข้อมือ ใช้นิ้วโป้ง และกางนิ้วมือ สามารถช่วยคัดกรองเบื้องต้นได้ว่าเส้นประสาทแขนเส้นใดอาจกำลังมีปัญหา ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์อย่างมากทั้งสำหรับนักกายภาพบำบัด นักนวดบำบัด และผู้ที่สนใจด้านกายวิภาคศาสตร์ทางคลินิก
#เส้นประสาทแขน #กายวิภาคศาสตร์ #ระบบประสาท #นักนวดบำบัด #กายภาพบำบัด #ความรู้สุขภาพ
