04/07/2026
คลินิกหูคอจมูก วันเสาร์ที่ 4 กรกฎาคม 2569
อยู่ดีๆกลืนอะไรไม่ลงเลย
ผู้ป่วยหญิงไทย คู่ อายุ 64 ปี แข็งแรงเดินได้ด้วยตัวเอง มากับสามี สติสัมปชัญญะดี มีท่าทางกังวลมาก ยังไม่ทันนั่งก็พูดพรั่งพรู “ หมอ ข้าเจ้าตื่นมาเช้าวันนี้กลืนอะหยังบ่ได้เลย ปกติแล้วจะดื่มน้ำตอนเช้าสองแก้วทุกวัน แต่เช้านี้ตื่นมากลืนไม่ลง กลัวมากๆกลัวเป็นอะหยังร้ายแรง”
หลังจาก ค่อยๆปลอบประโลมจนได้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า พื้นฐานแข็งแรงดีไม่มีโรคประจำตัวอะไร ลูก 3 ทำหมันแล้วอยู่กับสามี เริ่มต้นจากมีอาการกลืนแบบฝืดคอนิดหน่อยเป็นๆหายๆนานแล้ว เริ่มตอนเช้า พอสายก็ดีขึ้นเป็นหายมาหลายเดือน ได้ไปพบหมอที่คลินิกสองหมอแล้ว หมอไม่ได้บอกว่าเป็นอะไร ได้ยากินแล้วยังไม่ดีขึ้น จึงไปโรงพยาบาล มีการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด ได้ยาไปกินและใบนัดส่องกล้อง อีกสามอาทิตย์ เช้านี้มีอาการมากขึ้น ตกใจจึงมาหาหมอที่นี่ก่อน
จากประวัติและการตรวจร่างกายเบื้องต้น ไม่พบสิ่งผิดปกติโดยเฉพาะ ทางหูคอจมูก ไม่น่าจะเกิดจากทางด้านกายวิภาค (Physical) น่าจะเกิดจากการทำงาน (Functional) ที่ไม่สมดุลย์กันมากกว่า
1.อายุมากขึ้น 60+ ความสามารถในการสร้างน้ำลาย การรับความรู้สึกในช่องปาก ร่วมกับความสามารถและอัตราในการกลืน ลดน้อยลง อาจจะร่วมกับมีการหายใจทางปากระหว่างที่หลับหรือ เกิดจากการใช้เครื่องช่วยลดการนอนกรน
2. น้ำลายคั่งค้างอยู่ในช่องปากมากขึ้น ทำให้ต้องกระแอมบ่อย ทำให้สายเสียงอักเสบเรื้อรัง คล้ายมีเสมหะติดคออยู่ตลอดเวลาอาจจะมีอาการสำลักง่ายด้วย
3. อาจจะเกิดจากโรคกรดไหลย้อนแบบแฝงธรรมดา แต่ไม่ ธรรมดา เนื่องจาก ไม่มีอาการผิดปกติอย่างอื่น ตรวจแล้วก็ไม่พบ .
อาการกลืนลำบากตอนตื่นนอนเช้าในผู้สูงวัย ส่วนใหญ่แล้ว เกิดจากคอแห้ง น้ำลายน้อย กล้ามเนื้อการกลืนทำงานช้าลง และการกลืนที่ไม่ได้ใช้งานตลอดช่วงนอนหลับ อีกส่วนหนึ่งเกิดจากการมีโรคกรดไหลย้อน ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคร้ายแรงเสมอไป (ขอย้ำอีกครั้งหนึ่งไม่ได้ หมายความว่าตัดโรคอื่นทิ้งไปทั้งหมด).
มีข้อแนะนำง่ายๆ ที่ อาจจะ ช่วยให้การกลืนสะดวกดีขึ้น
1. ตื่นนอนตอนเช้าให้จิบน้ำ(อุณหภูมิห้อง)ซัก1-2 ช้อนชา พอกลืนได้คล่องค่อยจิบน้ำต่อให้ได้ประมาณซักหนึ่งถ้วยแก้ว และระหว่างวันจิบน้ำบ่อยๆอย่าให้ร่างกายขาดน้ำ
2. ดูแลสุขภาพของช่องปากให้ดี อาหารที่จะเข้าปากทุกคำต้องกินคำน้อยๆ ค่อยๆเคี้ยวให้ละเอียด แล้วกลืน อย่างบรรจง
3. ฝึกฝนกล้ามเนื้อของการกลืนอาหารโดยวิธีใช้ฟันหน้ากัดลิ้นไว้ให้แน่น แล้วค่อยๆกลืนลงไป ช่วงแรกอาจ จะทำได้ยากลำบากมาก พอฝึกไปนานนานจะทำได้คล่อง ขึ้น.
4. ยาที่รับประทานเป็นประจำบางตัว เช่นยาแก้แพ้ ยานอนหลับ ยาคลายกล้ามเนื้อและยาลดความดัน บางตัว อาจมีส่วนทำให้การกลืนมีปัญหาควรจะปรึกษาแพทย์หรือเภสัช
อาการที่ ควรจะไปพบแพทย์ทันทีเช่นสำลักบ่อย ไอแทบทุกครั้งที่ดื่มน้ำ น้ำหนักลดหรืออาการค่อยๆแย่ลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าทุกข์ใจมาก
เมื่ออายุมากขึ้น การเดินไม่ได้ มักจะไม่เกิดขึ้นทันที แต่ความคล่องตัวจะ ค่อยๆลดลง ทีละเล็กทีละน้อย ต้องมีการวอร์มร่างกายก่อน ออกเดิน ในตอนลุกขึ้นเดิน
ผู้สูงวัย จำนวนมากไม่ได้ต้องการเพียงแค่ชื่อโรค แต่ต้องการคำอธิบายที่เข้าใจง่ายและนำไปปฏิบัติได้จริง ผมก็แก่มากแล้วจึงเข้าใจ-เห็นใจ จึงพยายามที่จะทำให้เพื่อนผู้สูงวัยเข้าใจด้วย
ด้วยความปรารถนาดี
จากนายแพทย์สุรชัย ว่องวัฒนโรจน์
คลินิกหู คอจมูก ลำปาง
