30/07/2025
คนไข้มักเข้าใจว่าเป็นเชื้อรา #ผื่นรูปเหรียญ (Nummular eczema) เป็นอาการผื่นผิวหนังอักเสบ คัน อาจเป็นๆหายๆ มีปัจจัยให้กำเริบคือ
1.ผิวแห้ง และระคายเคืองง่าย การใช้สบู่แรง สบู่ก้อน และอาบน้ำร้อนจัด การไม่ได้ทาครีมบำรุงผิว
2.การบาดเจ็บ การแกะเกาผิวหนัง
3.แมลงกัดต่อย
4.ความเครียด
5.อากาศเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะ อากาศแห้ง เย็น
6.ดื่มสุรา (เพิ่มการอักเสบ)
7.การติดเชื้อที่ผิวหนัง (Staphylococcus aureus)
📌ผิวหนังอักเสบรูปเหรียญ(Nummular Eczema) เป็นโรคผิวหนังอักเสบ ให้ชื่อตามรูปร่างผื่นหนา(Plaque ) รูปกลมรี ขอบชัด ขนาดประมาณเหรียญ มีอาการคันมาก มักขึ้นตามแขนและขา
เริ่มแรกผื่นอาจเป็นตุ่มเล็กๆ บางคนมีตุ่มน้ำใส คันมากคนไข้เกาและขยายตัวเป็นผื่นหนา กลม มีขุยสะเก็ด(scaling) คนไข้มักเป็นผื่นภูมิแพ้ ผิวแห้ง
📌กลไกการเกิดโรคผื่นรูปเหรียญ คล้ายกับผิวหนังอักเสบทั่วไป โดยมักมี การสูญเสียการทำงานของเกราะผิว คือ ไขมันที่ผิวชั้นนอก (epidermal lipid barrier dysfunction) ทำให้สิ่งแปลกปลอมและแบคทีเรียเข้าสู่ชั้นผิวหนังได้ ประกอบกับกลไกการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อสิ่งแปลกปลอม
การศึกษาบางอย่าง พบว่ามีความเกี่ยวข้องระหว่าง เซลล์เม็ดเลือดขาว Mast cells และ เส้นประสาทรับความรู้สึก sensory nerves โดย mast cells จะปล่อย histamine และ สารอักเสบต่างๆ ไปที่ ใยเส้นประสาท C(Neural C fibers) โดยจำนวน mast cells และเส้นประสาท ที่สัมผัสกันมีปริมาณเพิ่มขึ้นในคนเป็นผื่นรูปเหรียญ ทำให้เกิดอาการคันอย่างรุนแรง
📌สาเหตุของโรค ส่วนใหญ่ของคนไข้ ผื่นรูปเหรียญจะมีผิวแห้งมาก(xerotic,very dry skin) มีโรคประจำตัวเช่น ผื่นภูมิแพ้(Atopic dermatitis) และสัมพันธ์กับผื่นแพ้ต่างๆ เช่น แพ้สารเคมี แพ้แมลงสัตว์กัดต่อย แพ้โลหะ นิกเกิล โครเมี่ยม รวมถึง ผื่นเรื้อรังจากการไหลเวียนเลือดไม่ดี (มีธาตุเหล็กมาเกาะที่ผิวหนัง)
📌พยากรณ์โรค เป็นโรคเรื้อรัง เป็นๆหายๆ บางคนเกามากอาจมีติดเชื้อแบคทีเรีย โดยมากจะเป็น staphylococcus aureus และถ้าเรื้อรังนานไปอาจเป็นผิวหนังอักเสบเรื้อรังขุยหนา (Lichen simplex chronicus) และเกิดเป็นแผลเป็นหลังผื่นหายได้
📌วินิจฉัยแยกโรค อาจคล้ายกับ ผื่นภูมิแพ้(atopic dermatitis) ,สะเก็ดเงิน ,กลากที่ผิวหนัง, cutaneous T cell lymphoma
📌การรักษา
1)ซ่อมแซมเกราะผิว ใช้สบู่อ่อนเหลว งดสบู่ก้อนสบู่ยาสบู่สมุนไพร และ ทาครีมบำรุงผิวบ่อยๆครับ หลังอาบน้ำทันที ถ้าแห้งมากอาจใช้ Vaseline petroleum jelly หรือ cream เนื้อข้นที่มี ceramide (Cerave) หรือ Eucerin สำหรับผิวแห้งมาก
2)สเตียรอย ทา ถ้าเป็นไม่แรงใช้ potency กลาง เช่น 0.1 triamcinolone cream แต่ถ้าผื่นหนา อาจใช้ potency แรงเช่น betamethasone (plus neomycin ในคนที่ติดเชื้อแบคทีเรีย) ,ถ้าพัฒนาจนเป็น ผื่นคันหนาเรื้อรัง ให้ใช้ super potent steroids เช่น 0.05% clobetasol (dermovate)
ถ้าใช้นานๆอาจมีผลข้างเคียง สามารถใช้ calcineurin inhibitors เช่น tracolimus ,pimecolimus (Elidel,protopic) ก็ได้ผลดี ราคาสูงหน่อย
3) systemic steroids ให้ prednisolone 2*2 ระยะสั้นๆ ถ้าหายอักเสบแล้วก็หยุดได้
กลุ่มยา Biologics คือ ยา Dupilumab, a monoclonal antibody targeting interleukin (IL)-4 and IL 13 ใช้ได้ดี ในผื่นรูปเหรียญและ ผื่นภูมิแพ้ Atopic dermatitis . แต่แพงมาก เข็มละ 2 หมื่นกว่า ฉีดทุก 2-4 สัปดาห์
ถ้าอาการหนักมาก อาจใช้ยากดภูมิ เช่น cyclosporin ,methotrexate ได้
JAK inhibitors ก็ได้ผล แต่ราคาสูงมาก
4)ถ้าติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ส่วนใหญ่ เป็น staph เราให้ dicloxacillin Cephalexin ได้
5) ยาแก้คัน พวก antihistamine กลางวันอาจให้แบบไม่ง่วง cetirizine/fexofenadine ตอนกลางคืนอาจให้แบบง่วงช่วยด้วยจะได้หลับดีขึ้น (Atarax 25 mg hs)
โรคผื่นรูปเหรียญ มักเรื้อรัง เป็นๆหายๆ สร้าง หายแล้วทิ้งรอยดำได้ ความเครียดวิตกกังวลให้คนไข้ การดูแลผิวให้ครีมบำรุงเพิ่มความชุ่มชื้นผิวมากๆ(heavy moisturizer) ช่วยป้องกันการกำเริบได้ครับ ❤️
Reference
https://emedicine.medscape.com/article/1123605-treatment
https://nationaleczema.org/types-of-eczema/nummular-eczema/
