18/07/2026
👁️ #ต้อกระจกคืออะไร ?
คือ ภาวะที่เลนส์ตาขุ่นขึ้น ทำให้แสงผ่านไปจอประสาทตาได้ลดลง ส่งผลให้การมองเห็นพร่ามัว รู้สึกเหมือนมีฝ้าหรือหมอกบังตา
ซึ่งมักเกิดจากการเสื่อมตามวัยเป็นหลัก แต่สามารถเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ เช่น ดวงตาได้รับบาดเจ็บ, โรคประจำตัวเบาหวาน, การใช้ยาบางชนิดเป็นเวลานาน ต้อกระจกไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่ใช่โรคลุกลาม ไม่ลามไปตาอีกข้างหนึ่ง ยกเว้นว่าทั้งสองตาจะค่อย ๆ เป็นพร้อมกัน
🩺 #การรักษามีกี่แบบ
มี 2 แบบ คือ
1.ไม่ต้องผ่า สำหรับคนที่ยังเป็นไม่มาก โดยพิจารณาจากค่าสายตา สามารถใส่แว่นเพื่อช่วยให้มองเห็นชัดขึ้นได้ สามารถติดตามอาการและดูเป็นระยะ ๆ ได้
2.ผ่าตัด ในกรณีค่าสายตาแย่ลง ใส่แว่นแล้ว มองเห็นไม่ดีขึ้นรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน โดยการผ่าตัดสลายต้อกระจกที่ขุ่นมัวออกแล้วใส่เลนส์แก้วตาเทียมเข้าไปทดแทน
🧐 #เลนส์มี่กี่แบบควรเลือกเลนส์แบบไหน
เลนส์ มี 4 ประเภท
1.เลนส์ระยะเดียว monofocal lens มองเห็นคมชัดที่ระยะใดระยะหนึ่ง ซึ่งมักจะเป็นระยะไกล โดยเหมาะกับคนไข้ที่ต้องการมองระยะไกล เช่น การขับรถ การเดิน จึงอาจต้องมีการใส่แว่นสำหรับการมองใกล้ เช่น การอ่านหนังสือ เนื่องจากอาจจะมีค่าสายตายาวตามอายุที่หลงเหลืออยู่
ข้อดี: ภาพคมชัด (แต่คมชัดในระยะเดียว) โอกาสเกิดแสงสะท้อน/แสงกระจายน้อยมาก เมื่อเทียบกับเลนส์หลายระยะ ราคาดี สปสช.ครอบคลุม
2.เลนส์หลายระยะ multifocal lens
เพิ่มระยะคมชัดที่ระยะใกล้ หรือกลางได้ ทำให้เห็นชัดได้ทั้ง ไกล กลาง ใกล้ โดยที่ไม่ต้องใส่แว่น
ข้อจำกัด เนื่องจากจะต้องแบ่งแสงไปที่ระยะโฟกัสหลาย ๆ ระยะ จึงอาจทำให้เกิดแสงสะท้อนหรือแสงกระจายซึ่งมักเป็นมากในเวลากลางคืน จึงอาจไม่เหมาะกับคนที่ต้องใช้สายตาในเวลากลางคืน เช่น ขับรถในเวลา
กลางคืน หรือนักบิน
3.เลนส์แก้เอียง Toric lens
แก้ไขสายตาเอียงได้ สำหรับคนที่มีสายตาเอียงทำให้มองเห็นชัดขึ้น มีแบบแก้เอียงหลายระยะ และแก้เอียงระยะเดียว
4.EDOF lens extended depth of focus
จะเป็นเลนส์ที่เห็นโฟกัสกว้างขึ้นกว่าเลนส์ระยะเดียว และไม่มีรอยต่อเหมือนเลนส์หลายระยะ
ข้อดีคือ เกิดแสงกระจายน้อยกว่าเลนส์หลายระยะ สามารถมองเห็นระยะไกลกับกลางชัด แต่การทำงานระยะใกล้ เช่น อ่านหนังสือ หรือใช้มือถือแบบใกล้ ๆ อาจจะต้องใส่แว่นอ่านหนังสือ
👀 #เลนส์ใช้ได้กี่ปีต้องเปลี่ยนไหม
เลนส์ใส่แล้วใส่เลย โดยหากไม่มีข้อบ่งชี้ หรือภาวะแทรกซ้อนที่ต้องนำเลนส์ออก เลนส์ก็จะสามารถอยู่กับเราไปได้ตลอด ไม่มีข้อเสีย ยกเว้นอาจเกิดพังผืดที่ถุงหุ้มเลนส์ ซึ่งอาจทำให้การมองเห็นมัวขึ้นเล็กน้อย ซึ่งหากแพทย์ตรวจพบเจอก็จะสามารถใช้เลเซอร์สลายพังผืดที่ถุงหุ้มเลนส์ให้ได้
🧑🏻⚕️ #การผ่าตัดต้องดมยาสลบไหม
โดยทั่วไปแล้วจะไม่ดมยาสลบ จะเป็นการใช้ยาชาเฉพาะที่ ไม่ว่าจะเป็นการหยอดยาชา หรือฉีดยาชาที่กระบอกตา คนไข้จะรู้ตัว พูดคุยได้ อาจมีบางกรณีที่จะดมยาสลบ เช่น ในกรณีที่คนไข้ไม่ให้ความร่วมมือหรือไม่สามารถนอนราบได้
❇️ #ก่อนผ่าตัดต้องเตรียมตัวอย่างไรบ้าง
1.ก่อนที่จะทำการผ่าตัด จะมีการตรวจเพิ่มเติม เพื่อวัดเบอร์เลนส์แก้วตาเทียม และขยายม่ายตา วัดค่าสายตา
2.หากมีโรคกระจกตาร่วม จะมีการตรวจวัดเซลล์กระจกตา หรือหากต้องการใส่เลนส์พิเศษ อาจต้องมีการตรวจกระจกตาหรือจอประสาทตาเพิ่ม
3.แนะนำให้ฝึกนอนคลุมโปงที่บ้านก่อน เนื่องจาก ขณะผ่าตัดจะนำผ้าปลอดเชื้อคลุมศีรษะและตัว หากไม่ชินกับการคลุมโปงหรือการนอนหงาย อาจจะตื่นเต้นและกังวลได้
4.ถ้ามีเจ็บป่วย ตาแดง ไม่สบาย ไอ เจ็บคอ ท้องเสีย จะต้องแจ้งทางโรงพยาบาลก่อน เนื่องจากเป็นข้อห้ามในการผ่าตัด หากผ่าไปแล้ว อาจเกิดการติดเชื้อที่ดวงตาได้
5.วันผ่าตัด แนะนำให้สระผม อาบน้ำ เตรียมตัวให้เรียบร้อย สวมใส่เสื้อผ้าหลวม ๆ โดยแนะนำให้ใส่เป็นเสื้อที่มีกระดุมที่ไม่ต้องสวมผ่านศีรษะ เนื่องจากการเข้ารับการผ่าตัดนั้นจะต้องเปลี่ยนเป็นชุดที่ทางโรงพยาบาลจัดเตรียมไว้ให้ หากตอนเปลี่ยนชุดคืนหลังผ่าตัดเสร็จอาจกระทบกระเทือนกับดวงตาได้
6.สามารถทานอาหารได้ตามปกติ ไม่ต้องงดน้ำ งดอาหารก่อนผ่าตัด แต่แนะนำว่าอย่าทานเยอะเกินไป เนื่องจากเดี๋ยวนอนราบแล้วจะไม่สบายตัว รวมถึงยาโรคประจำตัวสามารถทานได้ตามปกติ ยกเว้น #ยาละลายลิ่มเลือดที่ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนว่าจะต้องหยุดหรือไม่ และหยุดกี่วัน
7.วันผ่าตัดควรพาญาติมาด้วย เพื่อมีคนขับรถพากลับบ้าน
🩹 #ขนาดแผล
เปิดแผลเล็ก ส่วนใหญ่ขนาดแผลประมาณ 3 มิลลิเมตร ที่ขอบกระจกตาซึ่งทำให้แผลฟื้นตัวไว ซึ่งส่วนมากไม่ต้องเย็บปิดแผลเลย
🤓 #การดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดเปลี่ยนเลนส์แก้วตาเทียม
หลังจากผ่าตัดจะมีการปิดที่ครอบตา สามารถนอนหลับตอนกลางคืนได้ตามปกติ โดยแพทย์จะนัดเปิดตาวันรุ่งขึ้น สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ เว้นแต่ห้ามนอนคว่ำหน้า ห้ามให้น้ำกระเด็นเข้าตาประมาณ 1 เดือนหลังผ่าตัด ดังนั้นให้อาบน้ำจากคอลงไปให้สระผมที่ร้าน หรือ นอนหงายแล้วให้ญาติสระให้ #งดยกของหนัก #ระวังอย่าให้อะไรกระทบกระแทกที่ตา................................
บทความโดย
น.ต.หญิง พญ.อริสรา ธนบุณยวัฒน์ และ นสพ. ศุภิสรา โฆษิตบวรชัย
ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย
