13/08/2026
👩🍼 ผู้หญิงคนหนึ่ง…จะมี “Moment” บนเตียงผ่าคลอดได้กี่ครั้ง?
เสียงร้องแรกของลูก 🩷
น้ำตาของพ่อแม่ 🥹
มือเล็ก ๆ ที่ถูกอุ้มขึ้นมาเหนือม่านผ่าตัด
สำหรับหลายครอบครัว นี่คือช่วงเวลาที่มีค่าที่สุดในชีวิต
แต่ในฐานะแพทย์ เราอยากชวนมองอีกด้านหนึ่ง…
ทุกครั้งที่ผ่าคลอด ไม่ได้เป็นเพียงการคลอดลูก แต่เป็นการผ่าตัดใหญ่ในช่องท้อง
และร่างกายของคุณแม่จะ “จดจำ” การผ่าตัดครั้งนั้นไว้เสมอ
📌 แล้วผ่าคลอดได้กี่ครั้ง?
คำตอบคือ…
ไม่มีตัวเลขที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน
มีคุณแม่บางคนผ่าคลอด 4–5 ครั้งแล้วยังปลอดภัย แต่ก็มีบางคนเริ่มมีภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่การผ่าครั้งที่ 2 หรือ 3
สิ่งที่เพิ่มขึ้นตามจำนวนครั้งของการผ่าคลอด คือ “ความเสี่ยง”
🔍 1. ผังผืดในช่องท้อง (Adhesion)
🧵 ผังผืดเกิดจากการซ่อมแซมของร่างกายหลังผ่าตัด
หลังผ่าคลอดหลายครั้ง
• การเกิดผังผืดพบได้มากกว่า 50–70%
• หลังผ่าคลอดครั้งที่ 3–4 ความรุนแรงของผังผืดเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
ผลที่ตามมา
⚠️ ผ่าตัดครั้งต่อไปใช้เวลานานขึ้น
⚠️ เลือดออกมากขึ้น
⚠️ เสี่ยงบาดเจ็บกระเพาะปัสสาวะและลำไส้มากขึ้น
🔍 2. บาดเจ็บต่อกระเพาะปัสสาวะและลำไส้
เมื่อผังผืดยึดติดอวัยวะ
ความเสี่ยงบาดเจ็บกระเพาะปัสสาวะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ
➡️ 0.3–0.8%
และสูงขึ้นหลายเท่าในผู้ที่ผ่าคลอดซ้ำหลายครั้ง
แม้จะพบไม่บ่อย แต่เมื่อเกิดขึ้นอาจต้องผ่าตัดซ่อมเพิ่มเติม
🔍 3. ปวดท้องเรื้อรัง
🤕 ผู้หญิงบางรายมีอาการปวดบริเวณแผลหรือเชิงกรานเรื้อรัง
พบได้ประมาณ
➡️ 5–15%
สาเหตุอาจมาจาก
• ผังผืด
• เส้นประสาทบริเวณแผล
• แผลเป็นที่มดลูก
แม้ไม่ใช่ทุกคน แต่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตได้
🔍 4. มดลูกบาง และมดลูกแตก (Uterine rupture)
แผลเดิมที่มดลูกจะกลายเป็นจุดอ่อน
หากตั้งครรภ์ครั้งต่อไป
⚠️ เสี่ยงมดลูกแตกระหว่างตั้งครรภ์หรือเจ็บครรภ์คลอด
ในผู้ที่เคยผ่าคลอดแบบแผลขวางต่ำ 1 ครั้ง ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ที่ประมาณ 0.5–0.9% หากมีการทดลองคลอดทางช่องคลอด แต่ความเสี่ยงอาจสูงขึ้นเมื่อมีแผลเป็นหลายแห่ง หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย
ภาวะนี้เป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจเป็นอันตรายทั้งต่อแม่และลูก
🔍 5. รกเกาะต่ำ (Placenta previa)
ทุกครั้งที่มีแผลเป็นในมดลูก
โอกาสที่รกจะมาเกาะบริเวณแผลเป็นก็เพิ่มขึ้น
ความเสี่ยงของรกเกาะต่ำเพิ่มขึ้นประมาณ
➡️ 2–3 เท่า
เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่เคยผ่าคลอด
🔍 6. รกเกาะลึก (Placenta Accreta Spectrum)
นี่คือภาวะที่แพทย์กังวลมากที่สุด
เพราะรกฝังลึกเข้าไปในผนังมดลูก จนลอกไม่ได้
อาจทำให้
🩸 เลือดออกหลายลิตร
🩸 ต้องให้เลือดจำนวนมาก
🩸 ต้องตัดมดลูกเพื่อช่วยชีวิต
ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตาม “จำนวนครั้งของการผ่าคลอด” และ “การมีรกเกาะต่ำร่วมด้วย”
ตัวอย่างที่มีข้อมูลสนับสนุนชัดเจน
✅ ผ่าคลอด 1 ครั้ง + รกเกาะต่ำ
➡️ รกเกาะลึกประมาณ 3%
✅ ผ่าคลอด 2 ครั้ง + รกเกาะต่ำ
➡️ ประมาณ 11%
✅ ผ่าคลอด 3 ครั้ง + รกเกาะต่ำ
➡️ ประมาณ 40%
✅ ผ่าคลอด 4 ครั้ง + รกเกาะต่ำ
➡️ ประมาณ 61%
✅ ผ่าคลอด ≥5 ครั้ง + รกเกาะต่ำ
➡️ สูงได้ถึง ประมาณ 67%
นี่คือเหตุผลที่การฝากครรภ์และอัลตราซาวนด์อย่างละเอียดมีความสำคัญมากในผู้ที่เคยผ่าคลอด
🔍 7. เลือดออกมากและการตัดมดลูก
เมื่อจำนวนครั้งของการผ่าคลอดเพิ่มขึ้น
โอกาสเกิด
🩸 ตกเลือดหลังคลอด
🩸 ต้องให้เลือด
🩸 ต้องตัดมดลูกเพื่อรักษาชีวิต
ก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย โดยเฉพาะเมื่อมีรกเกาะลึก
❤️ แล้วควรมีลูกกี่คน?
ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกครอบครัว
แต่ทุกการผ่าคลอดควรเป็นการตัดสินใจที่
✔️ เข้าใจความเสี่ยง
✔️ วางแผนครอบครัว
✔️ ฝากครรภ์อย่างต่อเนื่อง
✔️ ดูแลโดยทีมสูติแพทย์ที่พร้อมรับมือหากเกิดภาวะแทรกซ้อน
🌸 ทุกครั้งที่ลูกเกิด คือ “ปาฏิหาริย์”
แต่ทุกครั้งที่แม่ขึ้นเตียงผ่าตัด ก็มีความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นเช่นกัน
