20/09/2026
💊 Amitriptyline ใช้รักษาอะไรบ้าง?
รวมข้อบ่งใช้ ขนาดยาที่พบบ่อย และข้อควรระวังก่อนใช้
Amitriptyline หรืออะมิทริปไทลีน เป็นยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก (Tricyclic antidepressants: TCAs) แพทย์อาจเลือกใช้รักษาโรคซึมเศร้า รวมถึงอาการปวดเส้นประสาทบางชนิดและการป้องกันไมเกรน ดังนั้น การได้รับยานี้จึงไม่ได้หมายความว่าผู้ใช้ยาทุกคนเป็นโรคซึมเศร้า เป้าหมายการรักษาและขนาดยาต้องพิจารณาเป็นรายบุคคล
ขนาดยาต่อไปนี้เป็นข้อมูลสำหรับผู้ใหญ่เพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำให้เริ่มหรือปรับยาเอง การใช้บางภาวะอาจอยู่นอกข้อบ่งใช้ตามทะเบียนของผลิตภัณฑ์นั้น จึงควรตรวจสอบกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแล
① รักษาโรคซึมเศร้า
Amitriptyline เป็นทางเลือกหนึ่งที่แพทย์อาจพิจารณาใช้ โดยประเมินอาการ โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และความเสี่ยงจากผลข้างเคียง
• ข้อมูล NHS ระบุขนาดที่ใช้ทั่วไปในผู้ใหญ่ 50 มก./วัน เช่น แบ่งรับประทาน 25 มก. วันละ 2 ครั้ง
• บางรายอาจเริ่มต่ำกว่านี้ที่ 10–25 มก./วัน ก่อนปรับตามการตอบสนอง
• ขนาดยาสำหรับภาวะนี้ไม่ควรนำไปเทียบหรือเปลี่ยนตามขนาดที่ใช้รักษาอาการปวดด้วยตนเอง
② บรรเทาอาการปวดเส้นประสาทบางชนิด
ตัวอย่างที่พบได้คืออาการปวดจากเส้นประสาทผิดปกติในผู้เป็นเบาหวาน หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุ amitriptyline เป็นหนึ่งในยาที่ใช้บรรเทาอาการนี้
• เอกสารนี้ให้ตัวอย่างขนาด 25–75 มก. ก่อนนอน ซึ่งเป็นข้อมูลการรักษาอาการปวด
• สำหรับการเริ่มยาเพื่อรักษาอาการปวด ข้อมูล NHS ระบุขนาดเริ่มต้นทั่วไปในผู้ใหญ่ 10 มก./วัน แล้วแพทย์จึงพิจารณาปรับตามอาการและการทนต่อยา ช่วงขนาด 25–75 มก. ข้างต้นจึงไม่ได้หมายความว่าทุกคนควรเริ่มยาที่ขนาดนั้น
③ ป้องกันอาการปวดศีรษะไมเกรน
แพทย์อาจเลือกใช้ amitriptyline เพื่อลดการเกิดอาการไมเกรนในผู้ที่เหมาะสม โดยใช้ต่อเนื่องตามแผนการรักษา ไม่ใช่ยาที่รับประทานเพิ่มเพื่อหยุดอาการไมเกรนเฉียบพลัน
• แนวทางเวชปฏิบัติของไทย พ.ศ. 2565 ระบุขนาดเริ่มต้น 10 มก. ก่อนนอน และช่วงขนาดแนะนำ 20–40 มก./วัน ก่อนนอน
• แพทย์อาจเลือกขนาดต่างจากนี้ได้ตามบริบทของผู้ป่วย ตัวเลขดังกล่าวไม่ใช่ขนาดสูงสุดของยา
⚠️ อาการข้างเคียงที่พบได้
• ง่วงนอน
• ปากแห้ง
• ท้องผูก
• ตาพร่ามัว
• เวียนศีรษะเมื่อลุกเปลี่ยนท่า
• น้ำหนักเพิ่ม
ผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคหัวใจควรได้รับการประเมินอย่างระมัดระวัง หากอาการรบกวนชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาผู้ดูแลการรักษาเพื่อทบทวนขนาดยาและทางเลือกอื่น ย
📌 ข้อมูลที่ควรแจ้งก่อนเริ่มยา
ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับข้อมูลต่อไปนี้
• โรคประจำตัวและประวัติแพ้ยา โดยเฉพาะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ความผิดปกติของการนำไฟฟ้าหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเมื่อไม่นานมานี้ ต้อหิน ปัสสาวะลำบากหรือต่อมลูกหมากโต โรคลมชัก โรคตับ และประวัติอารมณ์คึกคักผิดปกติหรือแมเนีย ภาวะเหล่านี้บางอย่างอาจทำให้ต้องหลีกเลี่ยงยา
• การตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร เพื่อประเมินประโยชน์และความเสี่ยงก่อนใช้ รวมถึงอายุของผู้ใช้ยา ขนาดยาผู้ใหญ่ในบทความนี้ไม่ควรนำไปใช้กับเด็กโดยตรง
• ยาทุกชนิด สมุนไพร และอาหารเสริมที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาต้านเศร้าอื่นและยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ซึ่งอาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาได้ หากใช้หรือเพิ่งหยุดยากลุ่ม MAOI ภายใน 14 วัน ต้องแจ้งแพทย์ก่อนเริ่ม amitriptyline
💡 ข้อควรปฏิบัติระหว่างใช้ยา
• หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง
• งดขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรจนกว่าจะทราบว่ายามีผลต่อตนเองอย่างไร
• อาการง่วงจากยาไม่ใช่เหตุผลให้ซื้อยานี้มาใช้เป็นยานอนหลับเอง
• อย่าเพิ่มยาเป็นสองเท่าเมื่อพลาดมื้อยา
• อย่าหยุดยาทันทีด้วยตนเอง การหยุดยาอาจต้องค่อย ๆ ลดขนาดตามแผนของแพทย์ เพื่อป้องกันอาการจากการหยุดยา เช่น ปวดศีรษะ กระสับกระส่าย หรือนอนไม่หลับ
• หากรับประทานเกินขนาดที่สั่ง ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที แม้ยังไม่มีอาการ
🚨 อาการที่ควรรีบไปโรงพยาบาล
• หัวใจเต้นผิดจังหวะร่วมกับหน้ามืดหรือเป็นลม
• ชัก
• หายใจลำบาก
• ใบหน้าและลิ้นบวม
หากมีอาการเหล่านี้ ควรไปโรงพยาบาลทันที
ส่วนอารมณ์ที่แย่ลงมากหรือความคิดทำร้ายตนเอง โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาหรือปรับขนาดยา ต้องแจ้งแพทย์โดยเร็ว และขอความช่วยเหลือฉุกเฉินหากไม่สามารถดูแลความปลอดภัยของตนเองได้ ควรเก็บยาให้พ้นมือเด็กเสมอ
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป การเลือกใช้ยา ขนาดยา และระยะเวลารักษาต้องอาศัยการประเมินจากแพทย์
#ความรู้เรื่องยา #ใช้ยาอย่างปลอดภัย #ปวดเส้นประสาท #ป้องกันไมเกรน #ยาต้านเศร้า #ปรึกษาเภสัชกร
