09/04/2026
ปีนี้ร้อนกว่าเดิม
หากอยู่ในสภาพอากาศที่ร้อน ชื้น ระบายความร้อนได้ไม่ดี
มีอาการผิดปกติทาง Neurological อย่าลืมนึกถึง "HEAT STROKE" ไว้ด้วยนะครับ
ER case วันนี้ขอเสนอ Heat stroke
-------------------------------------------
อากาศร้อนๆแบบนี้ ระวัง Heat stroke นะ !!!!!
Heat stroke เป็นหนึ่งในโรค Heat-related illness คือโรคที่เกิดจากความร้อน โดยคนเราจะมีการสร้างความร้อนที่เกิดจากการสร้างพลังงาน และการออกกำลังหรือรับเข้ามาจากภายนอก และมีการถ่ายเทความร้อน ซึ่งมีกระบวนการต่างๆ คือ Conduction การนำความร้อน Convection การพาความร้อน Radiation การแผ่รังสีความร้อน Evaporation การระเหยโดยไอน้ำ
เมื่อการสร้างความร้อน และการถ่ายเทความร้อนไม่สมดุลกัน จึงเกิดเป็น โรคที่เกิดจากความร้อน หรือ Heat-related illness ขึ้นซึ่งจะแบ่งออกเป็น
🔥 Minor ไม่รุนแรง เช่นผื่นจากความร้อน Heat stress หรือ Heat exhaustion หรือภาวะเพลียดแดด
🔥 Major รุนแรง คือ Heat stroke นั่นเอง
🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥
วันนี้ ERSRBR จะขอนำทุกท่านไปแนะนำเรื่อง Heat stroke เพราะเป็นเคสที่เจอได้จริง และอาจจะเจอวันละหลายเคสพร้อมกัน เนื่องจากสภาพแวดล้อมทุกวันนี้ อากาศ 37°C แต่ Feel like 47°C ที่ได้เจอกันบ่อยๆ
Heat stroke เป็น Life-threatening emergency condition และมี Mortality rate สูง ถ้าไม่ได้รับการรักษา
อาจเกิดได้แบบ
Classical ผู้สูงอายุ เด็ก หรือคนที่ระบายความร้อนได้ไม่ดี อยู่บ้านร้อนๆเฉยๆก็เป็น
Exertional หรือ Nonclassical นักกีฬา คนทำงานในที่่ร้อน ที่มีการสร้างความร้อนเพิ่ม
🔥Diagnosis จากอาการคือ มี Body temperature > 40°C และ Altered mental status จะพบว่ามี Ataxia เกิดขึ้นได้ก่อน เพราะ Cerebellum sensitive ต่อ heat มาก
เนื่องจากอาการไม่ specific เราจึงต้องอาศัย ประวัติ และการตรวจร่างกาย เพื่อแยกโรคในกลุ่มอื่นๆ เช่น
- Infection : Sepsis, Meningitis/Encephalitis
- Endocrine : Thyroid storm, Pheochromocytoma, DKA
- Neurologic : Hypothalamic bleeding / infarction, Status epilepticus
- Toxicology : Anticholinergic, Sympathomimetic, Salicylate, Serotonin syndrome, Neuroleptic malignant syndrome, Malignant hyperthermia, Withdrawal from alcohol / BZD
ดังนั้นเมื่อเจอผู้ป่วยมีไข้สูง ร่วมกับซึม อย่าลืมนึกถึง Heat stroke
***Vise versa ถ้าเจอ Heat stroke อย่าลืมนึกถึงโรคอื่นร่วมด้วยนะครับ
🔥Management
First aid & Prehospital
หากสงสัยว่าผู้ป่วยเป็น heat stroke ให้รีบ
- นำออกจากที่ร้อน
- ถอดเสื้อผ้าผู้ป่วย และ Spray & fan ลดความร้อน
- นำส่งโรงพยาบาล
at ED
1. Confirm core temperature : re**al probe
2. ACLS first !!!!!!!!!!!!!!!!!!!
3. Rapid cooling ASAP
โดยวิธีการ cooling ที่แนะนำคือ
❄️ Evaporative การทำให้ระเคย spray น้ำเย็นลงบนตัวผู้ป่วยให้ชุ่ม และเป่าพัดลม ให้น้ำระเหยออกจากร่างกาย เยอะๆ
❄️ Immersion นำตัวผู้ป่วยแช่ลงไปในถังน้ำแข็ง หรือน้ำเย็น หรืออาจจะใช้ basket มา apply ก็ได้ ; ใช้กับคนที่สุขภาพแข็งแรงดี comorbid น้อยๆ เพราะไม่สามารถแปะ monitor ได้
❄️ Invasive เมื่อไม่สามารถลดความร้อนด้วยวิธีอื่นได้ (พิจารณาทำทีหลัง) เช่นการใช้ Cold water เพื่อ NG lavage, Bladder irrigation หรือ Re**al irrigation
4. Find out and correct other cause
5. Treat complication ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้เช่น
Early : hypotension, Rhabdomyolysis, Heart failure, Pulmonary edema, Hypo/Hypernatremia, Hypokalemia
Late : Cerebral edema, Myocardial injury, ARDS, Renal failure
6. Prevention and Promotion เมื่อเกิด heat stroke แล้ว ควรป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีก
🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥
และนี่คือเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยที่นำมาฝากกันในหน้าร้อนนี้
สิ่งที่อยากฝากไว้ คือ Stay hydrated and avoid the heat พยายามให้ร่างกายไม่ขาดน้ำ และหลีกเลี่ยงความร้อน นะครับบบบบบบบ
references : Tintinalli's Emergency Medicine, 9th edition