10/07/2026
เมื่อ 972 ปีก่อน จู่ๆ ก็มีแสงประหลาด สว่างวาบออกมาทางกลุ่มดาววัว ส่งผลให้ท้องฟ้ากลางวันบนโลกสว่างไสว นานถึง 23 วัน! และยังคงส่องสว่างให้เห็นในยามค่ำคืนต่อเนื่องไปอีกถึง 650 วัน!...
ย้อนกลับไปในปี ค.ศ. 1054 ท้องฟ้าบนโลกของเราได้จารึกเหตุการณ์สำคัญทางดาราศาสตร์เอาไว้ได้ เมื่อมีแสงประหลาดที่จู่ๆ สว่างวาบออกมาในกลุ่มดาววัว (Ta**us) แสงนี้สว่างเจิดจ้ามากจนผู้คนสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าในเวลากลางวันแสกๆ นานถึง 23 วัน! และยังคงส่องสว่างให้เห็นในยามค่ำคืนต่อเนื่องไปอีกถึง 650 วัน! (ตามที่มีการบันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์)
แสงสว่างที่คนในยุคนั้นคิดว่าเป็นดาวดวงเกิดใหม่ แต่แท้จริงแล้วมันคือจุดจบอันร้อนแรงที่เรียกว่า ซูเปอร์โนวา (Supernova) ซึ่งเป็นการระเบิดครั้งยิ่งใหญ่ในช่วงบั้นปลายชีวิตของดาวฤกษ์ โดยดาวดวงนี้อยู่ห่างจากโลกของเราออกไปไกลถึงราว 6,500 ปีแสง! การระเบิดนี้ได้ปลดปล่อยพลังงานมหาศาลและสาดกระจายกลุ่มก๊าซออกไปในอวกาศ
ปัจจุบัน ซากปรักหักพังที่หลงเหลือจากการระเบิดในครั้งนั้นถูกตั้งชื่อว่า เนบิวลาปู (Crab Nebula) และที่สำคัญคือที่ใจกลางของมันยังคงมี "ผู้ก่อเหตุ" หลงเหลืออยู่ นั่นคือแกนกลางของดาวฤกษ์ดวงเดิมที่ถูกบีบอัดจนมีความหนาแน่นมหาศาล แล้วกลายสภาพเป็น ดาวนิวตรอน (Neutron star) ไปแล้ว ที่หมุนรอบตัวเองด้วยความเร็วสูงมาก หรือที่เราเรียกกันว่า พัลซาร์ (Pulsar)
แม้เวลาจะผ่านไปนับพันปี แต่การศึกษาเนบิวลาปูก็ไม่เคยหยุดนิ่ง ล่าสุดในเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 2026 วิลเลียม แบลร์ (William Blair) และทีมนักวิจัยได้เปิดเผยข้อมูลจากการใช้ กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล (Hubble Space Telescope) โดยนำภาพถ่ายเก่าในปี ค.ศ. 1999 มาเทียบกับภาพใหม่ในปี ค.ศ. 2024
ผลลัพธ์ที่ได้น่าทึ่งเลยทีเดียว เพราะพวกเขาพบว่ากลุ่มก๊าซที่เกิดจากแรงระเบิดเมื่อเกือบพันปีก่อน ไม่ได้หยุดนิ่งหรือเอื่อยเฉื่อยลงเลย แต่มันยังคงขยายตัวและพุ่งทะยานออกสู่อวกาศด้วยความเร็วสูงถึง 3.4 ล้านไมล์ต่อชั่วโมง (หรือประมาณ 5.4 ล้านกิโลเมตรต่อชั่วโมง)
ก่อนหน้านั้นในเดือนมิถุนายน ปี ค.ศ. 2024 ที เทมิม (Tea Temim) และทีมนักวิทยาศาสตร์ก็ได้ใช้ กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (James Webb Space Telescope) เจาะลึกเข้าไปดูโครงสร้างและสัดส่วนของธาตุนิกเกิลต่อเหล็กที่ซ่อนอยู่ภายใน
ข้อมูลนี้ทำให้เราได้เบาะแสใหม่ว่า การระเบิดในอดีตอาจไม่ได้เกิดจากดาวฤกษ์ที่มีมวลมหาศาลเสมอไป แต่อาจเกิดจากกลไกเฉพาะที่เรียกว่า ซูเปอร์โนวาแบบจับยึดอิเล็กตรอน (Electron-capture supernova) หรือไม่ก็อาจเกิดจากการยุบตัวของแกนเหล็กมวลน้อย ซึ่งเป็นจุดจบของดาวฤกษ์ต้นกำเนิดที่มีมวลไม่มากนัก
นอกจากนี้ กล้องเจมส์ เว็บบ์ ยังทำให้เห็นความแปลกประหลาดอีกอย่างหนึ่ง คือพบฝุ่นอวกาศไปกระจายตัวอยู่ตามโครงสร้างเส้นใยที่เปลือกนอกสุดของเนบิวลาด้วย ซึ่งผิดแปลกไปจากซากซูเปอร์โนวาอื่นๆ ที่ฝุ่นมักจะกระจุกตัวอยู่แค่ตรงแกนกลาง โดยฝุ่นที่อยู่รอบนอกสุดนี้เป็นฝุ่นที่ค่อนข้างอุ่น ส่วนฝุ่นที่เย็นกว่าจะซ่อนตัวลึกเข้าไปใกล้กับแกนกลาง
ที่น่าสนใจไปกว่านั้น งานวิจัยที่เผยแพร่อย่างเป็นทางการในช่วงต้นปี ค.ศ. 2025 นำโดย โคนอร์ โอแมนด์ (Conor M. B. Omand) ได้เสนอแบบจำลองใหม่ที่ระบุว่า ความสว่างมหาศาลและการขยายตัวของซากก๊าซทั้งหมดที่เราเห็น อาจถูกขับเคลื่อนด้วยพลังงานจากตัวพัลซาร์เองที่เรียกว่า Pulsar-driven supernova
โดยในช่วงที่พัลซาร์ดวงนี้เพิ่งถือกำเนิดขึ้นใหม่ๆ มันใช้เวลาหมุนรอบตัวเองเพียง 14 มิลลิวินาทีต่อรอบ (หรือหมุนเร็วกว่า 70 รอบใน 1 วินาที!) แถมยังมีสนามแม่เหล็ก (Magnetic field) แบบขั้วคู่ที่ทรงพลังมหาศาลถึงระดับ 10^14 ถึง 10^15 เกาส์
เพื่อให้เห็นภาพง่ายๆ สนามแม่เหล็กของโลกเรามีความแรงเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 0.5 เกาส์เท่านั้น นั่นแปลว่าพัลซาร์ดวงนี้มีสนามแม่เหล็กที่รุนแรงกว่าโลกของเราตั้งแต่ 200 ล้านล้านเท่า ไปจนถึง 2,000 ล้านล้านเท่า!
พลังงานที่ปะทุจากสนามแม่เหล็กและการหมุนระดับนี้เอง ที่เป็นเหมือนเครื่องยนต์คอยสร้างแรงดันทะลวงชั้นก๊าซที่ห่อหุ้มอยู่เบื้องนอก จนฉีกขาดและก่อให้เกิดโครงสร้างเส้นใยอันซับซ้อนสวยงามอย่างเช่นที่เราได้เห็นกันในปัจจุบัน
[แหล่งอ้างอิง]
[1] Blair, et al. "William Blair leads new observations of the Crab Nebula using the Hubble Space Telescope." Physics and Astronomy Johns Hopkins University, 2026.
[2] Omand, et al. "SN 1054 as a pulsar-driven supernova: implications for the crab pulsar and remnant evolution." Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2025. DOI: 10.1093/mnras/stae2585
[3] NASA Hubble Mission Team. "NASA's Hubble Revisits Crab Nebula to Track 25 Years of Expansion." Goddard Space Flight Center, 2026.
[4] Temim, et al. "Investigating the Origins of the Crab Nebula With NASA's Webb." Goddard Space Flight Center, 2024.
#ดาราศาสตร์ #อวกาศ #วิทยาศาสตร์ #ซูเปอร์โนวา #เนบิวลาปู #ฟิสิกส์ดาราศาสตร์ #กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์เว็บบ์ #กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล #จักรวาล
