29/01/2026
ภาวะมดลูกแตก ภัยเงียบแม่ท้อง รุนแรงถึงชีวิต
🔴 ภาวะมดลูกแตกคืออะไร
ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture) เป็นภาวะฉุกเฉินที่เกิดจากผนังมดลูกฉีกขาดทะลุทำให้มีเลือดออกในช่องท้องในปริมาณมาก ส่วนทารกและน้ำคร่ำอาจหลุดออกนอกโพรงมดลูก ทำให้ทารกเสียชีวิตในครรภ์ ส่วนแม่ท้องอาจเกิดภาวะช็อกจากการเสียเลือดและอาจเสียชีวิตได้
🔴 ปัจจัยเสี่ยง / สาเหตุของภาวะมดลูกแตก
1. มดลูกได้รับบาดเจ็บหรือโดนกระแทกอย่างรุนแรง
2. เคยผ่าตัดผนังมดลูกมาก่อน
3. เคยขูดมดลูกหรือเคยทำแท้งมาก่อน
4. ผนังมดลูกบางผิดปกติ
5. รกฝังตัวลึกไปในผนังมดลูกแล้วทะลุออกมาด้านนอกมดลูก
6. เจ็บครรภ์นานเกินไป มดลูกหดรัดแรง แต่ปากมดลูกไม่ยอมเปิด
7. เชิงกรานแคบ ทารกตัวโตมาก ท่าของทารกผิดปกติ หรือทารกหัวบาตร
8. การใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก เช่น oxytocin หรือ misoprostol
9. แม่ที่คลอดทางช่องคลอดหลังจากการผ่าตัดคลอด
🔴 สัญญาณเตือนภาวะมดลูกแตก
• ปวดท้องรุนแรง หรือปวดผิดไปจากการเจ็บครรภ์คลอดตามปกติ
• ปวดบริเวณเหนือหัวหน่าว
• มีอาการปวดอย่างต่อเนื่อง หรือปวดท้องเพิ่มขึ้น
• มีเลือดออกทางช่องคลอดในปริมาณมาก
• การหดรัดตัวของมดลูกผิดปกติ หรือหายไปกะทันหัน
• ชีพจรของแม่เต้นเร็วผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ หรือมีภาวะช็อก
• หัวใจทารกเต้นผิดปกติ เช่น เต้นช้าลง หรือไม่พบการเต้นของหัวใจทารก
🔴 การดูแลรักษาภาวะมดลูกแตก
1. แพทย์ประเมินสภาวะและกู้ชีพแม่ก่อนทารกเสมอ
2. ผ่าตัดฉุกเฉินทุกรายทันที
3. แพทย์จะพิจารณาเย็บซ่อมแซมหรือตัดมดลูกขึ้นอยู่กับสภาพของรอยแตก กรณีที่เลือดออกไม่หยุดแพทย์อาจมีความจำเป็นตัดมดลูกเพื่อรักษาชีวิตของแม่ไว้
🔴 เคยมดลูกแตกมาแล้วจะมีลูกได้อีกหรือไม่?
แม่ที่เคยรักษาภาวะมดลูกแตกและยังไม่ถูกตัดมดลูก สามารถตั้งครรภ์ได้ แต่ควรเว้นระยะการตั้งครรภ์อย่างน้อย 1-2 ปี เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงและแผลสมานตัวดีขึ้น
ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะที่พบได้ไม่บ่อย แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วเป็นภาวะที่มีความรุนแรง
สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ที่กังวลเกี่ยวกับภาวะนี้ สามารถป้องกันได้ด้วยการฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอ แจ้งประวัติการผ่าตัดให้แพทย์ทราบอย่างละเอียด ปรึกษาสูติแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนการคลอด และคอยสังเกตสัญญาณต่าง ๆ ของร่างกาย (ทั้งของของแม่และทารก) หากพบความผิดปกติควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
อ้างอิง : โรงพยาบาลเปาโล, โรงพยาบาลพระราม 9, อาจารย์ศุภรัสมิ์ วิเชียรตนนท์ กลุ่มวิชาการพยาบาลสูติศาสตร์ คณะพยาบาลศาสคร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
