30/07/2026
Çekirge bir sıçrar, iki sıçrar…
Ya hep sıçrarsa?
Rivayet odur ki, bir ülkede
her şeyi bildiğini iddia eden
ve bundan çıkar elde eden bir düzenbaz, kral tarafından huzura çağrılır. Kral, arkasında sakladığı elinde ne olduğunu düzenbazın bilmesini ister.
Düzenbaz da kendi kendine;
“Çekirge bir sıçrar, iki sıçrar, sonunda yakalanır.” diye kendi kendine hayıflanırken kralın elinde gerçekten çekirge olduğu anlaşılır. Böylece Düzenbaz kelleyi kurtarır.
Ne hikmet ve alaka ise buradan sonun kaçınılmazlığına dair anlam çıkarılır ve efsane halinde aktarılır.
Çekirgeyi özne, sıçramayı semptom, yakalanmayı deşifre olma ve yüzleşme olarak metafora dönüştürürsek neler çıkar bakalım.
Psikanalitik açıdan semptom, bilinçdışında bastırılmış arzuların, çatışmaların başka şekilde dışa vurumudur. Acı ve yorgunluk olsa da koruyucu ve haz verici etkisi vardır.
*Çekirgenin avlanmaktan korunması gibi.
Ancak avcının sürekli değişmesi gibi, semptomlar da şekil ve nitelik değiştirir. Bu da kaçınmanın sonucu olarak sürekli kaygı demektir.
Peki ya sıçrama;
kaçış veya korunma işlevi görse dahi çekirgenin doğası, yani varolma hâli ise?
Burada ünlü Psikanalist Lacan’ a sığınacağız.
Kendi kendine kelime türetmekte usta olan Lacan, Semptom’dan Sinthome kelimesini türetmiştir.
Sinthome; bizi hayata bağlayan, hayatta tutan, tuhaf, farklı yaratıcı üretimlerimizdir.
Sürekli yer ve şekil değiştiren(çekirgenin otlarda gizlenmesi) kaygılarımız ve ondan kurtulmak için ürettiğimiz semtomlar eninde sonunda avlanmaya meyilldir.(Baskılanan her şey vakti geldiğinde açığa çıkar. Freud)
Bazen bizi biz yapan şey, başkalarına “tuhaf” gelen ama bizi hayatta tutan o özel uğraşlarımız, yazma tutkumuz, sanata sığınışımız veya kendimize has rutinlerimizdir. Analizin ve kendini tanımanın amacı bu tuhaflıkları yok etmek değil, “Bu benim sıçrama biçimim” diyerek onunla barışmaktır.
Buna Çözülemeyen Haz deniyor.
Anlam ile açıklanamayan, yorumlama ile ortadan kalkmayan özgünlük.
Psikoterapi’nin yani analizin hedefi; sinthomu yok etmek değil, kişinin hayatını yaşanabilir kılan bu benzersiz haz biçimiyle barışmak ve onunla özdeşleşmektir.
Nihayetinde çekirge bu:
Hep sıçrar.
