19/05/2019
ÇOCUKTA ATEŞ: NASIL ÖLÇMELİ, NASIL YAKLAŞMALI?
https://www.cocuksagliginotlari.com/cocukta-ates-oelcuemue-ve-yaklasimi
Ateş ailelerin çocuklarını hekime getirmekteki en sık gerekçelerinden biri. Bu yüzden ölçüm teknikleri, evdeki pratik yaklaşım ve hekime hangi durumda başvurulması gerektiği hakkındaki bilgilerden bahsetmek faydalı olacaktır.
Vücut sıcaklığımız beynimizde “hipotalamus” denen merkez tarafından belirlenir. Hipotalamus tarafından belirlenen, dolaşımdaki kanın gerçek sıcaklık değerine “kor vücut sıcaklığı” denir. Kor vücut sıcaklığı bildiğimiz pratik ölçüm metodları ile değil, özel birtakım tekniklerle ölçülür. Kor vücut sıcaklığına en yakın değerleri veren teknikler rektal (makattan) ve ağızdan ölçümdür. (1)
Vücut sıcaklığımız gün içinde değişkenlik gösterir. En yüksek değerlere akşamın erken saatlerinde, en düşük değerlere ise sabah saatlerinde ulaşır. (2) Vücut sıcaklığının normal aralığı rektal (makattan) ölçüme göre 36.6 – 37.9 derece arasıdır. Rektal ölçüme göre 38 derece üzerindeki vücut sıcaklık değerlerine “ateş” denir.
Ateşi nasıl ölçmeliyiz? Hangi teknik daha güvenilir?
Hepimizin bildiği gibi birbirinden oldukça farklı ateş ölçüm teknikleri mevcuttur. Bu teknikler şu şekilde özetlenebilir:
1) Rektal (makattan) ölçüm:
-Ağızdan ölçümle beraber en güvenilir, ateşi en doğru ölçen iki metoddan biridir.
-Doğumdan 3 yaşa kadar önerilen ölçüm tekniğidir. (3)
-Rektal ölçümde 38 derece üzeri ateş olarak kabul edilmektedir.
-Makattan ölçüm için DİJİTAL CİHAZLAR KULLANILMALIDIR.
-Cihazın ucuna az miktarda vazelin, vb kayganlaştırıcı sürüp yaklaşık 1 cm kadar içeri itilir. 1 dakikadan kısa sürede sonuç alınır.
2) Ağızdan ölçüm:
-Rektal ölçümle beraber en güvenilir diğer metoddur.
-4-5 yaş ve üzerinde uygulanması önerilir.
-Ağızdan ölçümde 37.5 derece üzeri ateş olarak kabul edilmektedir.
-Ağızdan ölçüm için DİJİTAL CİHAZLAR KULLANILMALIDIR.
-Termometrenin ucu dil altına konularak 1 dakikadan kısa sürede sonuç alınır.
-Ölçüm öncesindeki SON 30 DAKİKADA SICAK YA DA SOĞUK yiyecek/içecek alındıysa sonuç etkilenebilir.
3) Kulaktan ölçüm:
-Rektal ve ağızdan ölçümlere göre daha az güvenilirdir.
-6 aydan daha büyük çocuklarda kullanılabilir.
-Çocuk son 15 dakika içinde soğuk havada kalmışsa sonuç etkilenebilir. (4)
-Kulak yolunda kir kalmışsa sonuç etkilenebilir. Ancak ortakulak enfeksiyonu varlığı ölçümü etkilemez. (4)
-Uygulanırken kulak kepçesi arkaya doğru çekilmeli ve 2 saniye kadar beklenmelidir.
4) Koltuk altından ölçüm:
-Rektal ve ağızdan ölçüme göre güvenilirliği düşüktür.
-Uygulama sırasında koltukaltı kuru olmalı ve termometre 4-5 dakika kadar sabit tutulmalıdır.
-Ölçüm için DİJİTAL CİHAZLAR KULLANILMALIDIR.
5) Temassız cihazlar ile ölçüm:
-Temassız cihazlar ile ölçüm yöntemi diğer yöntemlere göre kullanım kolaylığı sağlamaktadır.
-Güvenilirliği konusunda çelişkili veriler bulunmaktadır. (5)(6)(7)
-Pratik, hızlı ölçüm amacıyla kullanılabilir, ancak şüpheli durumlarda daha güvenilir metodlarla doğrulama gerektirir.
-Elinizdeki cihazı kullanım kılavuzuna uygun kullanmak güvenilirlik dercesini artıracaktır.
Ateşi olan çocuğuma ne zaman ateş düşürücü vermeliyim?
-Çocuğunuzda gözlediğiniz her ateş için ateş düşürücü vermeniz gerekmez.
-3 aydan büyük, genel durumu iyi olan, kronik bir sağlık problemi olmayan ve ateşi 39 derece altında olan bir çocukta ateş düşürücü vermek gerekli değildir. (4) Ateşi olan bir çocukta uygun yaklaşım öncelikle SIVI ALIMINI ARTIRMAK ve istirahattir.
-Bunların aksi herhangi bir durumda;
3 aydan küçük bebekte eğer hekim önerdiyse,
Normal görünmeyen bir çocukta,
Kronik hastalığı olan bir çocukta,
39 dereceden fazla ateşi olan bir çocukta
Ateş düşürücü vermek uygun olacaktır.
Ateşi olan çocuğuma, eğer gerekliyse, hangi ateş düşürücüyü vermeliyim?
-Çocukluk yaş grubunda etkinliği ve güvenilirliği ispatlanmış sadece iki adet ateş düşürücü ilaç vardır.
-Bunlar; Parasetamol (Calpol, Parol, Tylol, Minoset,..) ve
İbuprofen (Pedifen, Dolven, Apireks,..)’ dir.
-Bu iki ilacın ateşi düşürmede birbirine anlamlı üstünlüğü yoktur. Parasetamol içeren ilaçlar 4-5 saatte bir, ibuprofen içeren ilaçlar 6 saatte bir kullanılabilir. DÖNÜŞÜMLÜ PARASETAMOL / İBUPROFEN KULLANIMI OLASI DOZ KARMAŞASI VE YAN ETKİLER NEDENİYLE ÖNERİLMEMEKTEDİR. (4)
-İbuprofen içeren ilaçlar 6 aydan küçük çocuklarda güvenli değildir. (4)
-ÇOCUKLARDA ATEŞ DÜŞÜRÜCÜ OLARAK ASPİRİN YA DA NOVALGİN ASLA ÖNERİLMEZ!
Ateşi olan çocuğumu hangi durumlarda doktora götürmeliyim? (4)
-Eğer ateşi olan çocuğunuz 3 aydan küçükse, genel durumu, emmesi iyi olsa bile muayene edilmesi gerekir.
-3 ay-3 yaş arası çocuğunuzun ateşi 39 derece ve üzerinde ise, genel durumu iyi olsa bile muayene edilmesi gerekir.
-Eğer çocuğunuz daha önceden ateşli havale geçirmişse tekrar ateşlenmesi durumunda muayene edilmesi gerekir.
-Eğer çocuğunuzun kronik bir sağlık problemi varsa genel durumu iyi olsa bile muayene edilmesi gerekir.
-Çocuğunuzun ateşi 3 günden uzun sürmüşse, ateşi 39 derece altında, genel durumu iyi olsa bile muayene edilmesi gerekir.
-3 AYDAN BÜYÜK, 39 DERECEDEN DÜŞÜK ATEŞİ OLAN, KRONİK HASTALIĞI OLMAYAN, GENEL DURUMU İYİ OLAN BİR ÇOCUK DOKTORA GÖTÜRÜLMEKSİZİN 3 GÜN KADAR EVDE TAKİP EDİLEBİLİR. Çocuğun sıvı alımının artırılması ve istirahatinin sağlanması önemlidir.
KAYNAKÇA
1) Nancy A. Ryan-Wenger; Maureen A. Sims; Rebecca A. Patton; Jayme Williamson. (2018). Meta-Analysis of the Accuracy of Non-Core Thermometer Devices Compared to Core Body Temperature. Pediatr Nurs. 2018;44(3):116-133.
2) Kliegman RM, Stanton BF, St. Geme, Schor NF. Nelson Textbook of Pediatrics. 20th ed. Philadelphia: Elsevier Saunders; 2016:1277-1279
3) https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/fever/Pages/How-to-Take-a-Childs-Temperature.aspx
4) https://www.uptodate.com/contents/fever-in-children-beyond-the-basics
5) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK263237/
6) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4800130/
7) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20211398
