08/05/2026
Lipoprotein(a), kısaca Lp(a), kandaki yağ taşınmasında görev alan özel bir lipoproteindir. Yapısal olarak LDL (“kötü kolesterol”) benzeridir ancak üzerine eklenmiş özel bir protein olan apolipoprotein(a) içerir.
Basitçe:
LDL + apolipoprotein(a) = Lp(a)
Neden önemlidir?
Lp(a) yüksekliği:
-damar sertliği (ateroskleroz),
-erken yaşta kalp krizi,
-inme,
-aort kapağı kireçlenmesi (aort stenozu)
riskini artırabilir.
Özellikle:
LDL normal olsa bile,
ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olanlarda,
açıklanamayan koroner arter hastalığında
Lp(a) yüksek çıkabilir.
En önemli özelliği: Genetik olması
Lp(a) düzeyi büyük oranda genetiktir. Beslenme ve egzersiz etkisi sınırlıdır.
Yani:
-kilo vermek,
-spor yapmak,
-diyet
genel kalp sağlığı için faydalıdır ama Lp(a)’yı çoğu kişide belirgin düşürmez.
Normal değeri kaçtır?
Laboratuvara göre değişebilir ama genel yaklaşım:
50 mg/dL → artmış kardiyovasküler risk
Bazı laboratuvarlar nmol/L kullanır:
125 nmol/L genellikle yüksek kabul edilir.
Kimlerde ölçülmeli?
Güncel kardiyoloji yaklaşımında birçok kişide hayatında en az bir kez bakılması öneriliyor. Özellikle:
-erken yaşta kalp hastalığı öyküsü,
-ailesel hiperkolesterolemi,
-tekrarlayan damar hastalığı,
-LDL yüksekliği,
-açıklanamayan ciddi ateroskleroz
olanlarda önemlidir.
Tedavisi var mı?
Lp(a)’yı düşürmek zor olabilir.
Şu anda:
statinler genelde Lp(a)’yı belirgin düşürmez,
PCSK9 inhibitörleri bir miktar azaltabilir,
lipoprotein aferezi çok seçilmiş hastalarda uygulanabilir.
Yeni geliştirilen RNA temelli ilaçlar umut vericidir ancak bazıları hâlâ yaygın kullanım aşamasında değildir.
Klinik açıdan önemli nokta
Yüksek Lp(a) varsa hedef:
LDL’yi daha agresif düşürmek,
-tansiyon,
-sigara,
-diyabet,
-kilo
gibi diğer riskleri çok iyi kontrol etmektir.
