Doç Dr Alişan Burak Yaşar

Doç Dr Alişan Burak Yaşar psikiyatrist

13/08/2026

Hayatı boş ve anlamsız hisseden insanlarla çok sık karşılaşıyoruz ve tıpta beni şaşırtan bir bulgu var: bir grup insanın takip edildiği çalışmalarda hayatının bir anlamı olduğunu düşünenlerde ölüm oranları belirgin şekilde daha düşük çıkıyor. Anlamsızlık hissinin üç kaynağı olabilir. Birincisi klinik depresyon; kişi eskiden keyif aldığı şeylerden zevk alamaz, kendini abartılı biçimde değersiz görür, kötü anılar gelmeye başlar, uykusu, iştahı ve cinselliği bozulur ve sürekli geviş getirir gibi ruminasyon yapar, burası psikoterapi ve gerektiğinde ilaç gerektiren bir alandır. İkincisi kriz ve hayat geçişleri: emeklilik, çocukların evden gitmesi, kayıplar ve hatta büyük bir başarının tamamlanması bile “so what, şimdi ne yapacaktık” boşluğunu getirebilir. Üçüncüsü ise temiz havaya, temiz suya, sağlıklı beslenmeye erişim gibi kamusal ve sosyoekonomik koşullar; psikiyatriyi bu boyuttan ayrı düşünmek pek sağlıklı değil. Ara ara kendimize şunu yazmak gerekiyor: şu an benim için bu dünyada anlamlı olan şey ne, ben ne uğruna yaşıyorum...

11/08/2026

Sürekli düşünmenin iki ayrı hali var: geviş getirir gibi geçmişi düşünüp durmak, yani ruminasyon, ve “ya öyle olursa” cümlesiyle kurulan gelecek senaryoları, yani endişe; ikisinin ortak adı kurup durmak, tıbbi tabiri ise bilişsel kilitlenme sendromu.

Geçmişi düşünmek de bir hikaye, geleceği düşünmek de; yaşamak ise andadır ve dikkatinizi nereye verirseniz yaşam enerjinizi oraya taşırsınız, geçmişteki kasetleri tekrar tekrar izlemek enerjiyi hikayeye yatırmak demektir.

Üstelik zihin her anıyı her düşündüğünde değiştirir; danışanlar haftaya aynı olayı anlattığında aslında olayın kendisini değil son anlattıkları hali anlatırlar, çünkü video kameranın üzerine kayıt yapar gibi anılarımızı yeniden kaydediyoruz.

Metakognitif terapi ekolüne göre depresyon ve anksiyetenin temelinde bu süreç yatıyor ve büyük araştırmalar daha çok ruminasyon yapanların depresyonda daha uzun kaldığını gösteriyor. Fark etmek tek başına yetmiyor, çünkü kurup durmak bir alışkanlıktır, bunu değiştirmek için de emek gerek.

depresyon anksiyete metakognitifterapi andakalmak psikiyatri

Demans vakalarının yaklaşık %45’i değiştirilebilir 14 risk faktörüne bağlanıyor. İşitme kaybının tek başına payı %7.Bu o...
10/08/2026

Demans vakalarının yaklaşık %45’i değiştirilebilir 14 risk faktörüne bağlanıyor. İşitme kaybının tek başına payı %7.

Bu oran 2024 Lancet Komisyonu raporundan. Aynı raporda tedavi edilmemiş görme kaybı da ilk kez listeye eklendi.

İşitme kaybının payı çoğu zaman olduğundan küçük görünüyor, çünkü genellikle kişinin kendi beyanına dayanıyor. Odyometriyle ölçüldüğünde ABD’de orta ve ileri işitme kaybına atfedilen demans oranı %16,9 çıkıyor. Öz bildirime dayalı tahminlerin yaklaşık 8 katı.

Mekanizma için üç yol öne sürülüyor. Bozuk bir sinyalden konuşmayı çıkarmak sürekli çaba ister ve bilişsel kaynakları tüketir. İşitme kaybı olan kişilerde temporal korteks ve hipokampus hacimleri daha düşük ölçülüyor. Üçüncüsü sosyal geri çekilme ve yalnızlık.

Tedavi tarafında tablo tek yönlü değil. 977 kişilik ACHIEVE randomize çalışmasında tüm grupta üç yıllık bilişsel gerileme açısından fark çıkmadı. Ancak kardiyovasküler risk yükü yüksek olan alt grupta gerileme müdahale kolunda %48 daha yavaştı. İkincil analizde en yüksek risk çeyreğinde bu fark %61,6’ya ulaştı.

Görme tarafında veri gözlemsel. Katarakt ameliyatı olanlarda demans riski daha düşük bulundu (HR 0,71). Görmeyi geri kazandırmayan glokom cerrahisinde böyle bir ilişki yok. Yine de randomize çalışma bulunmuyor ve kanıt düzeyi düşük.

Depresyonda ilişki tutarlı ama etki büyüklüğü küçük: işitme kaybında OR 1,47, görme kaybında OR 1,75, ikisi birlikteyken OR 2,19.

Pratikte beş adım:
1. İşitmeyi sormakla yetinmeyin, ölçtürün.
2. Bir duyuda sorun saptandığında diğerini de değerlendirin.
3. Katarakt varsa ertelemeyin.
4. Cihazı düzenli kullanın. Koruyucu ilişki yalnızca işitmesinde gerçek düzelme olanlarda görülüyor.
5. Riski yüksek olan kişiyi önceliklendirin.

Bilimsel kaynaklar için → alisanburak.com

dementiaprevention

131 ortaokul öğrencisiyle yapılan randomize çalışmada, 11 haftalık at destekli program sosyal yetkinliği artırdı (d = 0....
09/08/2026

131 ortaokul öğrencisiyle yapılan randomize çalışmada, 11 haftalık at destekli program sosyal yetkinliği artırdı (d = 0.55).

Bu çalışmadaki çocuklarda nörogelişimsel bir tanı aranmadı. Yalnızca sosyal yetkinliği görece düşük olanlar seçildi. Program haftada bir kez, 90 dakika sürdü. Etki; çocuğun başlangıç düzeyinden, yaşından ve cinsiyetinden bağımsız çıktı. Aynı ekibin ikinci çalışmasında çocuklardan iki gün boyunca günde altı kez tükürük örneği toplandı. Program sonunda deney grubunun öğleden sonra kortizol düzeyi, bekleme listesindeki çocuklara göre daha düşüktü (d = 0.48).

Mekanizma tarafında dikkat çekici bir bulgu var. Yürüyen atın hareketi binicinin gövdesine üç boyutlu olarak aktarılır ve atın adım frekansı insan yürüyüşünün frekansıyla örtüşür. Yirmi gönüllüde yapılan ölçümde binicilik sonrası sırt kaslarının yüzeyel EMG aktivitesi azaldı. Aynı etki binicilik simülatöründe görülmedi.

Kanıtın sınırını da yazmak gerekiyor. Otizm meta analizinde sosyal motivasyon ve aşırı duyarlılık düzelirken irritabilite ve stereotipide etki bulunamadı. Serebral palsili 99 çocukla yapılan randomize çalışmada 10 haftalık terapötik binicilik kaba motor işlevde anlamlı fark yaratmadı. Yani bu, ilaç ya da psikoterapi yerine geçen bir tedavi değil. Destekleyici bir uygulama.

Başlarken beş şey: en az 10 ila 11 hafta planlayın, devamlılığı koruyun, yalnız binmeyi değil at bakımını da isteyin, sertifikalı eğitmen ve akredite merkez arayın, kaskı pazarlık konusu yapmayın. Çocuğunuz hayvandan çekiniyorsa zorlamayın.

Bilimsel kaynaklar için → alisanburak.com

childmentalhealth

Mezar ziyareti, mevlit, taziye: bunlar yasa gerçekten iyi geliyor mu? Literatürün cevabı beklenenden farklı.Yasın kendis...
08/08/2026

Mezar ziyareti, mevlit, taziye: bunlar yasa gerçekten iyi geliyor mu? Literatürün cevabı beklenenden farklı.

Yasın kendisi bir hastalık değil. Doğal ölümlerin ardından uzamış yas bozukluğu riski yaklaşık %10 (Lundorff ve ark., J Affect Disord, 2017). Kaza, cinayet, intihar gibi doğal olmayan kayıplarda aynı oran %49 (Djelantik ve ark., 2020).

Ritüel tarafında iki farklı kanıt var, ikisini de söylemek gerekiyor.

Deneysel çalışmada ritüel yapan ya da yaptığı ritüeli anlatan katılımcılar daha az yas bildirdi. Aradaki yolu kontrol duygusu taşıdı. Etki, ritüellerin işe yaradığına inanmayanlarda da görüldü (Norton ve Gino, J Exp Psychol Gen, 2014).

Ama gerçek yaslılarla yapılan saha çalışmaları bunu doğrulamıyor. Hollanda’da 552 kişilik örneklemde ritüel kullanımı ile yas belirtileri arasında anlamlı ilişki çıkmadı (Mitima Verloop ve ark., Death Studies, 2019). Türkiye’de 114 kişiyle yapılan çalışmada da ritüellerin uygulanması yas tepkilerini değiştirmedi (Şimşek Arslan ve Buldukoğlu, OMEGA, 2021). On yedi çalışmalık derlemede cenazeye katılımın yararını 5 çalışma gösterdi, 6 çalışma gösteremedi (Burrell ve Selman, OMEGA, 2020).

Peki fark yaratan ne? Ritüelin biçimi değil, kişinin o ritüel üzerinde söz hakkı olması. Türkiye’de yaslı kadınlarla yapılan görüşmelerde yaslıyı yalnız bırakmama geleneği, kendi alanını koruyabilenler için taşıyıcı bir destek oldu. Süreç üzerinde kontrolü olmayanlar ise aynı geleneği zorlayıcı buldu (Aksöz Efe ve ark., Death Studies, 2018).

Uygulanabilir hâli şu:

1. Ritüeli kendinize göre kurun. Kalıba uymak zorunda değilsiniz.
2. İzleyici değil katılan olun. Düzenlemede rol alın.
3. Mezar ziyaretini onu aramak için değil, hatırlamak ve devam ettirmek için kullanın.
4. Yalnızlığı hedef alın. Ritüelden çok yalnızlık yas şiddetini yordadı (Zou ve ark., 2022).
5. Kaçınmayı fark edin. Uzak durmak kısa vadede rahatlatır, uzun vadede uzatır.

Yas uzuyor ve işlevselliğinizi bozuyorsa yasa özgü psikoterapinin etkisi gösterildi (Shear ve ark., JAMA Psychiatry, 2016).

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bilimsel kaynaklar için → alisanburak.com

bereavement

07/08/2026

Aşırı düşünme döngüsü pek çok psikiyatrik zorlanmanın hem belirtisi hem de nedeni olarak tarif ediliyor ve kırılması gerekip gerekmediğini anlamanın basit bir yolu var: bu düşünceyle ne zamandır meşgulsünüz ve düşünüp durmak sizi gerçekten bir yere götürüyor mu? Döngüyü başlatan şey çoğu zaman duygunun kendisi değil, duyguya koyduğumuz kural oluyor; “üzülmek kötüdür” ya da “daha çok üzülmeliydim” gibi inançlar üzülmekten üzülmeye, kaygılanmaktan kaygılanmaya kapı açıyor. Üstelik dışarıdaki bir tehdide karşı işe yarayan taktikleri içerideki bir düşünceye uyguluyoruz: ona savaş açıyor, ondan kaçıyor ya da yokmuş gibi davranıyoruz, oysa yanlış yerde uygulanan doğru taktik işe yaramaz, her anahtar her deliği açmaz. Duygular bedenin doğal üretimidir; böbreğinize bugün neden şu kadar idrar ürettiğini sormazsınız, zihne de “niye bu duyguyu ürettin” diye sormak problemin ilk aşamasıdır. Gün içinde aklınıza geleni abartmadan not alın, akşam ayırdığınız on beş dakikada düşünün ve şunu unutmayın: zihin yedi sekiz cümleden sonra başa döner, bir yere bağlamaz...

kaygı metakognitifterapi act psikoterapi ruhsağlığı psikiyatri

05/08/2026

Kaliteli ve dingin bir yaşam hepimizin istediği şey ama gereğini bazen yapmıyoruz, yapamıyoruz . Oysa üç başlık var ki emek verildiğinde karşılığını fazlasıyla veriyor: birincisi ilişkiler, çünkü insan insanın ilacıdır ve bir insanı uzun süre yalnız bıraktığınızda klinik anlamda pek çok patolojinin ortaya çıkması çok olası. İkincisi anlam; “anlamlı yaşıyorum” hissi ömrü uzatıyor ve araştırmalarda hayatını anlamlı bulanların ölüm oranları belirgin biçimde daha düşük çıkıyor, üstelik başkasının anlamı sizin anlamınız olmak zorunda değil. Üçüncüsü beden; haftada üç gün yarım saatlik hızlı tempolu yürüyüş bile bazı araştırmalarda kişiye ilaç almış kadar iyi hissettirebiliyor. Zaman en büyük kaynağımız ve tıpkı para gibi; son bir haftada zamanınızı neye harcadınız, karşılığında ne aldınız...

longevity farkındalık

05/08/2026

Bölüm 2💫
Umut geri döndü. Bu bölümde Fener’ini susturmaya değil, onunla anlaşmaya çalışıyor.
Anahtarını kaç kere aradın bu hafta?
Uzmanların sıraladığı yolları tek tek geçiyoruz:
· Önce Fener’ini tanı — nerede parlıyor, nerede sönüyor
· Yakınlarına anlat; sözünü kesmen saygısızlık değil, heyecan
· İlacını gözlük gibi düşün, doktorun uygun gördüyse
· Masanı sadeleştir, tepe ışığını söndür, kapının yanına bir kâse koy
· “Yapayım, aradan çıksın” — çoğu iş şipşak iki dakikalık
· Büyük işi parçala, tek taşla başla
· Hareket et; ilaçtan sonra en güçlü yöntem bu
· Kendine küçük dopamin hediyeleri ver
Çocuk filmi gibi görünüyor ama tamamen büyükler için.
Bu bölümdeki her şey bir uzmanın kaleminden: kitabın bu bölümünü Dr. M. Sinan Aydın yazdı.
⚕️ Bu içerik eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. İlaç dahil her kararı doktorunla birlikte ver.
Bir tanıdığına iyi geleceğini düşünüyorsan gönder.
ADHDTürkiye PsikolojiSağlığı Farkındalık Psikonet

Zorbalığa uğrayan çocukların neredeyse yarısı kimseye söylemiyor. Ve okulla konuşmak tek başına mağduriyeti azaltmıyor.1...
04/08/2026

Zorbalığa uğrayan çocukların neredeyse yarısı kimseye söylemiyor. Ve okulla konuşmak tek başına mağduriyeti azaltmıyor.

116 çalışmayı ve 603.231 katılımcıyı birleştiren analizde çocuk ve ergenlerin dörtte biri zorbalık mağduru. Türkiye’de 6.202 öğrenciyle yapılan çalışmada geleneksel zorbalık mağduriyeti yüzde 33, siber zorbalık mağduriyeti yüzde 17. Bu bir çocukluk evresi değil. 1958 İngiliz doğum kohortunda çocukken sık zorbalığa uğrayanlarda orta yaşta depresyon riski 1,95 kat, intihar düşüncesi riski 2,21 kat daha yüksek çıktı.

Ebeveynler için kritik bulgu şu: 4.005 öğrencinin altı dalga boyunca izlendiği çalışmada ebeveynin öğretmenle görüşmesi sonraki mağduriyeti anlamlı olarak azaltmadı. Azaltan tek değişken, ebeveynin çocuğuyla kurduğu iletişim oldu. Bu, okulu aradan çıkarın demek değil. Okulu ararken evdeki konuşmayı atlamayın demek. Ayrıca öfke misilleme tavsiyesini, suçluluk duygusu ise kaçınmayı besliyor. Önce kendi tepkinizi yavaşlatın, sonra suçlamadan dinleyin.

Kurumlar için tablo net. Okul temelli programlar zorbalık uygulamayı yaklaşık yüzde 19, mağduriyeti yaklaşık yüzde 15 azaltıyor. Etki küçük ama toplum düzeyinde anlamlı. En güçlü sonuç beklenmedik bir yerden geldi: 48 sınıfta yürütülen randomize çalışmada öğrencilere hiç dokunulmadan yalnızca öğretmenlere destekleyici sınıf iklimi eğitimi verildi. Seyirci konumundaki öğrenciler savunucu rolüne geçti, mağduriyet 0,40 standart sapma azaldı. Uygulama sadakati de belirleyici. Aynı program bir ülkede mağduriyeti yüzde 21,6’dan yüzde 17,7’ye indirirken, ders süresi ve okul geneli bileşenler yeterince uygulanmadığında anlamlı etki üretmedi.

Ev tek başına yetmiyor. Okul tek başına yetmiyor.

Bilimsel kaynaklar için → alisanburak.com

schoolbullying

03/08/2026

Günün birinde hikayemize bakınca;
O zaman aralığımda, o günkü bildiklerimle ve o günkü ilkelerime göre:

Elimden gelenim en iyisini yaptım,
huzuru…
Hepimize olsun…

Address

Istanbul

Opening Hours

Monday 11:00 - 20:45
Tuesday 11:00 - 20:45
Wednesday 11:00 - 20:45
Thursday 11:00 - 20:45
Friday 11:00 - 20:45
Saturday 11:00 - 20:45

Telephone

+905326429525

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Doç Dr Alişan Burak Yaşar posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Doç Dr Alişan Burak Yaşar:

Shortcuts

Featured

Share