Uzman Doktor Deniz Argüz

24/03/2026

Ergenlik döneminde risk alma davranışı artar ve ebeveynler için çoğu zaman korkutucudur.
Oysa bu davranış “sorumsuzluk” değil; biyolojik, sosyal ve psikolojik faktörlerin doğal bir sonucudur.

Beyin gelişimi açısından:
• Ergen beyninde duyguları yöneten limbik sistem hızlı gelişir.
• Mantık ve kontrol merkezi olan prefrontal korteks ise daha yavaştır.
• Sonuç: Duygu gazı güçlü, mantık freni zayıftır.

Psikolojik açıdan:
• Kimlik arayışı
• Kendini kanıtlama ihtiyacı
• Akran baskısı
• Macera ve özgürlük arayışı
• Sınırları test etme isteği

Ergen risk aldığında aslında şunu yapmaya çalışır:
“Kendimi bulmaya çalışıyorum. Nerede durduğumu anlamaya çalışıyorum.”

Risk alma her zaman tehlikeli midir?
Hayır. Yapıcı risk alma; spor, sanat, akademik girişimler gibi alanlarda sağlıklı bir gelişim aracıdır.
Tehlikeli olan, ergenin riski düzenleyememesi ve yalnız bırakılmasıdır.

Ergene ihtiyaç duyduğu şey “yasak” değil;
güvenli sınırlar, açık iletişim ve yanında duran bir yetişkindir.

23/03/2026

Çoğu yetişkin için “uslu” çocuk, sakin, sessiz, uyumlu ve sorun çıkarmayan çocuk demektir. Bu özellikler elbette güzel olabilir; ancak bazen bu davranışların arkasında derin duygular saklı olabilir.

Sessiz bir çocuk gerçekten huzurlu da olabilir, içsel olarak bastırılmış da olabilir.
Bu nedenle sessizliği her zaman mutluluğun göstergesi gibi yorumlamak doğru değildir. Bazı çocuklar duygularını dışa vuramadığı için, bazıları ise kırılmaktan çekindiği için “sorunsuz” görünmeyi seçer.

Bu sessiz davranışların altında neler yatabilir?

• Duygularını ifade etmekte zorlanma
• Eleştirilmekten, azarlanmaktan veya yanlış yapmaktan korkma
• Aile içinde duyguların yeterince konuşulmadığı bir ortam
• “Sakin olursam sevilirim” inancı
• Kaygı, çekingenlik veya sosyal zorluklar
• İçsel mutsuzluğu dışa belli etmemeye çalışma

Bazen de çocuk gerçekten sakindir, sessizdir ve bu onun kişilik yapısıyla ilgilidir. Ama önemli olan şu:
Çocuğun sessizliği bir zorlanmanın değil, bir rahatlığın sonucu mu?

Uslu görünen çocukların da duygulara, ilgiye, meraka, sorulara ve hatta zaman zaman sınırları zorlamaya ihtiyacı vardır. “Sorun çıkarmıyor” diye ihmal edilen çocuklar, duygularını içine atmayı öğrenebilir ve bu, uzun vadede kaygı, özgüven eksikliği veya öfke birikimine dönüşebilir.

Ebeveynler veya yakınlar şunlara dikkat edebilir:

• Çocuk sadece davranışıyla değil, sessizliğiyle de bir şey anlatıyor olabilir.
• “Sakin” görünen çocukların iç dünyası hakkında konuşmak önemlidir.
• Onlara duygularını ifade etme alanı açmak gerekir.
• “Sen zaten uslusun” diyerek beklenti yüklemek sakıncalı olabilir.
• Sakin çocuklara da aynı ilgi, şefkat ve merak gösterilmelidir.
Sessizlik bazen huzurdur, bazen alarm. Önemli olan çocuğun iç dünyasını anlamaya niyet etmek.

17/03/2026

Ergenlik dönemi, kimliğin ve benlik saygısının inşa edildiği en kırılgan dönemlerden biridir.
Bu dönemde sosyal medya yalnızca bir eğlence alanı değil; ergenin kendini değerlendirdiği bir “ayna” hâline gelir.

Sosyal medya benlik saygısını nasıl şekillendiriyor?
• Kıyas kültürü ergenin beden algısını ve öz-değerini çarpıtabiliyor.
• Beğeni sayısı, arkadaş listesi, takipçi sayısı “değer ölçütü” hâline gelebiliyor.
• Filtrelenmiş hayatlar ve kusursuz bedenler, ergen zihninde “yetersizlik” duygusu yaratıyor.
• Sosyal onay arayışı yüksek olan gençlerde kaygı ve depresif duygu durumu artabiliyor.
• Mesajlara hızlı cevap alma beklentisi, reddedilme korkusunu büyütüyor.
• Siber zorbalık, sosyal izolasyon ve içe kapanmayı tetikleyebiliyor.

Olumlu etkileri neler?
• Kimlik keşfi için güvenli bir alan yaratabilir
• Ergenin kendini ifade etme yollarını artırır
• Benzer ilgi alanlarına sahip akranlarla bağlantı kurmayı kolaylaştırır

Ama kilit soru şu:
Ergen sosyal medyayı kimlik keşfetmek için mi, yoksa onay almak için mi kullanıyor?
Fark burada başlıyor.

24/02/2026

10/02/2026

📌 Çocukların ve ergenlerin ders çalışmayı ertelemesi çoğu zaman “tembellik” olarak yorumlanır. Oysa erteleme davranışının arkasında sıklıkla kaygı, başarısızlık korkusu veya mükemmeliyet baskısı vardır. 🔹 Çocuk çalışmak istemediği için değil, çalışmaya dair hissettiği duygu çok ağır olduğu için erteler.

📌 Erteleme bir irade sorunu değil, duygusal yükün davranışa yansımasıdır. 🔹 Özgüven eksikliği, başlama kaygısı, dersin zor algılanması, dikkat problemleri veya yüksek beklenti baskısı bu davranışı tetikleyebilir. Çocuk aslında çalışmayı değil, kötü hissetmeyi erteliyordur.