22/12/2025
Çocuklarda sorumluluk alma becerisi, yalnızca motivasyon ya da tutumla açıklanamaz.
Bu beceri; başta yürütücü işlevler olmak üzere birçok bilişsel sürecin birlikte çalışmasını gerektirir.
Yürütücü işlevler;
• planlama ve organize olma
• dikkati sürdürme
• çalışma belleği
• başlatma becerisi
• inhibisyon (dürtü kontrolü)
• başladığı işi tamamlama
alanlarını kapsar.
Sorumluluk almakta zorlanan çocuklarda sıklıkla;
• verilen görevin adımlarını belirleyememe
• nereden başlayacağını bilememe
• görevi sürdürememe
• sık hatırlatmaya ihtiyaç duyma
• yarım bırakma
davranışları gözlenir.
Bu tablo çoğu zaman isteksizlik ya da karşı gelme olarak yorumlansa da,
klinik olarak değerlendirildiğinde yürütücü işlevlerdeki gelişimsel güçlüklerle ilişkilidir.
Bu nedenle;
yalnızca davranışı hedefleyen yaklaşımlar (uyarı, ceza, sürekli hatırlatma)
sorumluluk becerisini geliştirmekte yetersiz kalır.
Etkili müdahalede amaç;
• görevlerin yapılandırılması
• görsel ve zamansal desteklerin kullanılması
• adım adım öğretim
• ebeveyn desteğinin kademeli olarak geri çekilmesi
olmalıdır.
Sorumluluk, yürütücü işlevler desteklendikçe öğrenilebilir ve sürdürülebilir hale gelir.
Bazı çocuklar için bu sürecin bireysel değerlendirme ve profesyonel destekle ele alınması gerekebilir.