23/03/2026
HƯỚNG DẪN XÉT NGHIỆM TIỂU ĐƯỜNG THAI KỲ – THEO KHUYẾN CÁO QUỐC TẾ
Chào các mẹ bầu. Là bác sĩ chuyên khoa y học bào thai, tôi thường nhận được rất nhiều câu hỏi về xét nghiệm tiểu đường thai kỳ: khi nào làm, làm thế nào, kết quả ra sao. Hôm nay tôi tổng hợp lại theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Ủy ban & Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Châu Âu (EBCOG) để các mẹ hiểu rõ và thực hiện đúng nhé.
1. Vì sao phải làm xét nghiệm này?
Tiểu đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng. Nếu không được phát hiện và kiểm soát, nó có thể làm tăng nguy cơ thai to, sinh khó, hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh, và về lâu dài khiến mẹ dễ mắc đái tháo đường type 2 sau sinh. Tin vui là nếu phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, hầu hết các biến chứng đều có thể phòng tránh được.
2. Thời điểm xét nghiệm
Theo khuyến cáo châu Âu, xét nghiệm được chia làm hai mốc:
· Mốc thứ nhất – lần khám thai đầu tiên (dưới 14 tuần):
Áp dụng cho mẹ có yếu tố nguy cơ như BMI ≥ 25, tuổi trên 35, gia đình có người bị tiểu đường, từng bị tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước, hoặc từng sinh con ≥ 4000g. Nhóm này cần làm xét nghiệm sớm để phát hiện đái tháo đường chưa được chẩn đoán.
· Mốc thứ hai – 24 đến 28 tuần:
Đây là mốc vàng. Các tổ chức y tế quốc tế khuyến nghị tất cả mẹ bầu đều nên xét nghiệm vào thời điểm này, kể cả khi không có yếu tố nguy cơ.
3. Phương pháp xét nghiệm chuẩn
Phương pháp được WHO và EBCOG khuyến nghị là nghiệm pháp dung nạp glucose 75g (75g OGTT) một bước.
Các mẹ thực hiện như sau:
· Nhịn đói ít nhất 8 tiếng (tốt nhất qua đêm).
· Được lấy máu lần 1 để đo đường huyết lúc đói.
· Uống 75g glucose pha trong 250–300ml nước, uống trong vòng 5 phút.
· Sau đó lấy máu lần 2 (sau 1 giờ) và lần 3 (sau 2 giờ).
· Trong thời gian chờ, mẹ ngồi nghỉ, không ăn uống gì thêm, không đi lại nhiều.
Một số nơi trước đây dùng phác đồ 2 bước (50g rồi 100g), nhưng xu hướng hiện nay ưu tiên phác đồ 75g một bước vì độ chính xác cao hơn.
4. Đọc kết quả – ngưỡng chẩn đoán theo WHO 2013
Mẹ được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ nếu có ít nhất một trong ba chỉ số sau đạt hoặc vượt ngưỡng:
· Đường huyết lúc đói: ≥ 5,1 mmol/L
· Đường huyết sau 1 giờ: ≥ 10,0 mmol/L
· Đường huyết sau 2 giờ: ≥ 8,5 mmol/L
Nếu cả ba chỉ số đều thấp hơn ngưỡng, mẹ không bị tiểu đường thai kỳ ở thời điểm này.
5. Sau sinh đừng quên mốc quan trọng
Theo khuyến nghị của EBCOG và FIGO, mẹ cần làm lại nghiệm pháp OGTT 75g trong vòng 6–12 tuần sau sinh để kiểm tra đường huyết đã trở về bình thường chưa. Điều này giúp phát hiện sớm rối loạn đường huyết sau sinh và có kế hoạch dự phòng cho sức khỏe lâu dài.
6. Một số thắc mắc thường gặp
· Uống 75g đường có ảnh hưởng đến mẹ và bé không?
Không. Lượng glucose này tương đương một bữa ăn nhẹ, được cơ thể chuyển hóa nhanh và xét nghiệm được thực hiện dưới giám sát y tế nên rất an toàn.
· Nếu bị tiểu đường thai kỳ thì có phải sinh mổ không?
Không nhất thiết. Đa số mẹ chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn và vận động. Một số trường hợp cần dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết. Nếu kiểm soát tốt, mẹ vẫn có thể sinh thường an toàn.
· Lần trước bị GDM, lần này có phải làm sớm không?
Có. Mẹ thuộc nhóm nguy cơ cao, nên làm OGTT ngay từ lần khám thai đầu tiên. Nếu kết quả bình thường, vẫn làm lại ở tuần 24–28.
Kết luận
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ không phải để “gây phiền hà” mà là cách để bảo vệ cả mẹ và bé. Một thai kỳ khỏe mạnh bắt đầu từ những xét nghiệm đúng lúc, đúng cách. Các mẹ hãy trao đổi với bác sĩ của mình để được chỉ định phù hợp với tình trạng cụ thể nhé.
Bác sĩ Giáp Hoàng Anh