26/08/2026
LẠC NỘI MẠC TỬ CUNG THÀNH BỤNG
(Abdominal Wall Endometriosis - AWE)
Lạc nội mạc tử cung thành bụng (AWE) là một dạng lạc nội mạc tử cung ngoài vùng chậu hiếm gặp, trong đó các tuyến và mô đệm nội mạc tử cung phát triển bất thường bên trong lớp mỡ dưới da, cân cơ hoặc cơ thành bụng. Bệnh phần lớn có liên quan đến các thủ thuật ngoại khoa trước đó.
Yếu tố nguy cơ:
Phổ biến nhất là mổ lấy thai. Tỷ lệ mắc bệnh sau mổ lấy thai dao động khoảng 0,03% – 1,3%. Ngoài ra, bệnh cũng có thể gặp sau phẫu thuật cắt tử cung, mổ nội soi ổ bụng, mổ thai ngoài tử cung, phẫu thuật vùng bẹn hoặc cắt ruột thừa (hiếm).
Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh:
Có hai giả thuyết chính:
+ Giả thuyết cấy trực tiếp (Direct Implantation Theory) - Thường gặp nhất. Trong quá trình phẫu thuật (như mổ lấy thai), các tế bào nội mạc tử cung hoặc mô ối vỡ có thể b**g ra, vương vãi và trực tiếp bám dính vào vết mổ thành bụng (lớp mỡ dưới da, bao cơ thẳng bụng). Quá trình đóng vết mổ không làm sạch kỹ hoặc rửa vết thương không đủ sạch tạo điều kiện cho các tế bào này "sống sót", phát triển dưới sự kích thích của nội tiết tố nữ (estrogen).
+ Giả thuyết lan tràn qua đường máu hoặc bạch huyết:
Dùng để giải thích cho các trường hợp AWE tự phát (không có tiền sử mổ). Các tế bào nội mạc tử cung theo hệ thống mạch máu hoặc bạch huyết di chuyển đến thành bụng và phát triển tại đó.
Triệu chứng lâm sàng phổ biến là đau tức, ê ẩm vùng bụng dưới liên quan chu kỳ kinh, có thể sờ thấy khối ở vị trí sẹo mổ cũ hoặc sát trên sẹo mổ cũ, khối hơi cứng, không di động, đau tăng khi ấn vào.
Bệnh thường được phát hiện và chẩn đoán ban đầu bằng siêu âm.
Đặc điểm siêu âm thường là một khối giảm âm hoặc hỗn hợp âm, ranh giới và đường bờ thường không đều, bên trong có thể có các hốc dịch nhỏ kèm theo các đốm tăng âm rải rác.
Trên siêu âm Doppler màu hoặc năng lượng thường cho thấy có sự tăng sinh mạch máu bên trong hoặc xung quanh khối u, mức độ từ nhẹ đến vừa.
Chẩn đoán xác định dựa vào giải phẫu bệnh. MRI và CT scan chỉ đặt ra khi thật sự cần thiết.
Bệnh cần chẩn đoán phân biệt với máu tụ cũ thành bụng, u hạt chỉ khâu, áp-xe thành bụng cũ...
