28/04/2026
U XƠ CƠ ỨC ĐÒN CHŨN TRẺ SƠ SINH: BA MẸ CHỚ HOANG MANG!
Xin chào các ba mẹ, Cô Mi An Tâm Care đây!
Trong quá trình đồng hành cùng các mẹ bỉm sữa, Cô Mi nhận được rất nhiều tin nhắn lo lắng tột độ của các ba mẹ khi tự nhiên sờ thấy một "cục cứng" ở cổ con, kèm theo việc con hay nghiêng đầu về một bên. Tình trạng này trong y khoa gọi là U xơ cơ ức đòn chũm (nhiều ba mẹ hay gọi theo thói quen là u sơ cơ đòn chũn).
Hôm nay, dưới góc độ chuyên môn của một người làm vật lý trị liệu nhi, Cô Mi sẽ giúp ba mẹ hiểu thật rõ ràng về tình trạng này: nguyên nhân do đâu, cách nhận biết như thế nào và hướng điều trị chuẩn y khoa để ba mẹ an tâm nhé!
1. U xơ cơ ức đòn chũm là gì?
Cơ ức đòn chũm là một dải cơ lớn nằm ở hai bên cổ, kéo dài từ sau tai xuống xương ức và xương đòn, làm nhiệm vụ giúp chúng ta xoay và nghiêng đầu. U xơ cơ ức đòn chũm thực chất là một tổn thương lành tính (hoàn toàn không phải ung thư hay khối u ác tính) do sự xơ hóa cục bộ của dải cơ này ở trẻ sơ sinh. Khối xơ cứng này làm cơ bị co rút, ngắn lại, dẫn đến chứng vẹo cổ (torticollis).
2. Dấu hiệu nhận biết: Làm sao để phát hiện sớm?
Thường thì lúc mới lọt lòng, biểu hiện này chưa rõ ràng. Khối u xơ này sẽ xuất hiện rõ rệt nhất khi bé được khoảng 2 đến 4 tuần tuổi. Ba mẹ hãy quan sát các dấu hiệu đặc trưng sau:
• Sờ thấy khối cứng ở cổ: Khi sờ nhẹ vào vùng cổ (dọc theo thớ cơ kéo từ tai xuống ngực), ba mẹ sẽ thấy một khối u cứng, kích thước cỡ hạt đậu, quả nho hoặc quả ô liu. Khối này di động theo cơ, ấn vào thường bé không khóc vì không gây đau đớn.
• Tư thế đầu bất thường: Đầu bé luôn có xu hướng nghiêng về bên có khối u xơ, đồng thời cằm lại xoay hếch về phía ngược lại.
• Hạn chế vận động cổ: Bé quay đầu sang bên không bị bệnh rất khó khăn. Ví dụ: bé bị u xơ cơ bên trái thì đầu sẽ nghiêng trái, cằm xoay qua phải; khi mẹ lấy đồ chơi dụ bé quay mặt sang trái, bé sẽ không quay được hết biên độ hoặc quấy khóc.
• Bú một bên khó khăn: Bé có thể chỉ thích bú một bên ngực vì quay đầu sang bên kia bị vướng và khó chịu.
• Bẹp đầu (cá trê) và lệch mặt: Nếu để lâu không can thiệp, việc bé luôn nằm nghiêng một tư thế sẽ dẫn đến hộp sọ bị bẹp một bên (hội chứng đầu phẳng), lâu ngày có thể gây mất cân đối cơ mặt.
3. Nguyên nhân từ đâu?
Cho đến nay, y học vẫn chưa khẳng định 100% nguyên nhân duy nhất, nhưng các bác sĩ thường chỉ ra 3 nguyên nhân chính sau đây:
• Chấn thương trong lúc sinh: Đặc biệt ở những ca sinh khó, thai to, ngôi mông, đẻ ngược, hoặc phải dùng các thủ thuật hỗ trợ sinh (giác hút, forcep) làm cơ cổ của bé bị kéo căng quá mức, gây rách, chảy máu vi thể trong cơ và hình thành cục xơ sẹo.
• Tư thế thai nhi trong bụng mẹ: Không gian tử cung chật hẹp (thiểu ối, thai lớn), đầu bé bị kẹt hoặc giữ ở một tư thế nghiêng quá lâu khiến cơ ức đòn chũm bị co rút và thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ ngay từ trước khi sinh.
• Bất thường mạch máu nuôi cơ: Mạch máu cung cấp dinh dưỡng cho cơ ức đòn chũm bị chèn ép, dẫn đến các mô cơ bị thiếu máu và xơ hóa dần.
4. Cách điều trị: Ba mẹ cần làm gì?
Cô Mi muốn nhấn mạnh lại một lần nữa: Đây là tổn thương LÀNH TÍNH và phần lớn có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu can thiệp sớm. Phương pháp tối ưu, an toàn và hiệu quả nhất hiện nay là Vật lý trị liệu. Ba mẹ tuyệt đối không tự ý đắp lá, dán cao hay xoa bóp dầu nóng, bôi mật gấu lên cổ con vì sẽ làm da con bị bỏng và cơ xơ cứng nặng hơn!
Phác đồ điều trị thường bao gồm:
• Tập kéo giãn cơ (Stretching): Bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu sẽ dùng tay thực hiện các kỹ thuật kéo giãn dải cơ bị xơ theo đúng chiều sinh lý để làm mềm, làm tan khối u và kéo dài cơ. (Lưu ý: Ba mẹ cần được bác sĩ hướng dẫn trực tiếp, cầm tay chỉ việc trước khi tự tập cho bé tại nhà để tránh gây trật khớp cổ hoặc tổn thương xương của con).
• Điều chỉnh tư thế sinh hoạt (Cực kỳ quan trọng)
• Khi ngủ: Dùng gối hoặc khăn cuộn chèn để giữ đầu bé ở tư thế trung tính (thẳng), khuyến khích bé quay mặt về bên bị hạn chế.
• Khi bế: Ưu tiên bế vác bé sao cho má của bé áp vào ngực mẹ, mặt quay về phía bên bị hạn chế.
• Khi bú: Đổi bên bú hoặc nằm bú ở tư thế bắt buộc bé phải xoay cằm về phía bên u xơ để lấy ti mẹ.
• Tummy Time (Nằm sấp): Cho bé tập nằm sấp thường xuyên khi thức dưới sự giám sát của ba mẹ. Đặt đồ chơi có âm thanh ở hướng bé khó quay đầu để kích thích bé ngẩng đầu và xoay cổ, giúp các nhóm cơ cổ đối xứng khỏe hơn.
Khi nào cần phẫu thuật?
Rất hiếm trường hợp phải can thiệp phẫu thuật. Phẫu thuật cắt nối, kéo dài cơ thường chỉ được các bác sĩ chỉ định khi bé đã trên 1 tuổi mà các phương pháp vật lý trị liệu tích cực hoàn toàn không mang lại kết quả, khối u vẫn cứng đơ và biến dạng khuôn mặt trầm trọng.
LỜI KHUYÊN TỪ CÔ MI:
Giai đoạn "vàng" để điều trị u xơ cơ ức đòn chũm là trước 3 tháng tuổi, khi các mô cơ còn mềm và dễ uốn nắn. Do đó, ngay khi thấy con có những biểu hiện nghi ngờ, ba mẹ hãy đưa con đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng nhi để bác sĩ siêu âm chẩn đoán và lên phác đồ tập luyện kịp thời nhé.
Ba mẹ có câu hỏi nào cần hỗ trợ thêm, cứ nhắn tin trực tiếp để Cô Mi An Tâm Care tư vấn nhé. Chúc các thiên thần nhỏ luôn khỏe mạnh, dẻo dai và mau ăn chóng lớn!