Bác Sĩ Khánh Quang

28/05/2026

CHẨN ĐOÁN CHÍNH XÁC GIAI ĐOẠN TRONG UNG THƯ PHỔI
MỘT CHẶNG ĐƯỜNG KHOA HỌC, MỘT NIỀM TIN CHO NHỮNG NĂM THÁNG PHÁT TRIỂN PHÍA TRƯỚC

Có những buổi gặp gỡ chuyên môn không chỉ dừng lại ở một chương trình khoa học.

Nó giống như một dấu mốc nhỏ trên hành trình rất dài của y học. Một nơi mà những người làm nghề cùng ngồi lại, cùng nhìn vào một căn bệnh khó, cùng lắng nghe nhau bằng sự nghiêm cẩn của khoa học và sự khiêm nhường trước sinh mạng con người.

Ung thư phổi không tế bào nhỏ, trong nhiều năm, vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của y học hiện đại. Đó không chỉ là một khối u trên phim chụp. Đó là hơi thở của một người cha, một người mẹ, một người trẻ còn đang gánh vác gia đình, một người bệnh đến với chúng ta bằng nỗi lo âm thầm và câu hỏi rất người:

Bác sĩ ơi, tôi còn cơ hội không?

Để trả lời câu hỏi ấy, y học không thể chỉ dựa vào cảm tính. Càng không thể dựa vào sự vội vàng.

Câu trả lời phải bắt đầu từ một nền tảng tưởng như căn bản nhưng lại quyết định gần như toàn bộ chiến lược điều trị:

Chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh.

Trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, một sai lệch nhỏ trong đánh giá giai đoạn có thể dẫn đến một con đường điều trị rất khác. Một hạch trung thất chưa được xác định rõ. Một hạch thượng đòn bị bỏ sót. Một tổn thương di căn nhỏ chưa được phát hiện. Một kết quả mô bệnh học chưa đủ sâu. Một xét nghiệm gene chưa được thực hiện đúng thời điểm.

Tất cả những điều ấy có thể làm thay đổi câu hỏi điều trị từ có thể phẫu thuật hay không, nên hóa xạ trị trước hay không, có cần điều trị toàn thân hay không, có chỉ định thuốc nhắm trúng đích hay miễn dịch hay không, và quan trọng hơn cả là làm sao để người bệnh nhận được phương án điều trị đúng nhất ngay từ đầu.

Trong thời đại điều trị đa mô thức, phẫu thuật ung thư phổi không còn là câu chuyện đơn độc của dao mổ.

Người bác sĩ ngoại lồng ngực hôm nay không chỉ nhìn thấy một khối u cần được cắt bỏ. Chúng ta phải nhìn thấy toàn bộ bản đồ bệnh học của người bệnh. Giai đoạn lâm sàng. Giai đoạn mô bệnh học. Tình trạng hạch. Chức năng hô hấp. Bệnh phổi nền. Khả năng chịu đựng phẫu thuật. Đột biến gene. Tình trạng PD-L1. Khả năng đáp ứng với hóa trị, miễn dịch, thuốc nhắm trúng đích. Và sau tất cả, là mong muốn rất thật của người bệnh về một cuộc sống sau điều trị.

Bởi vì mục tiêu cuối cùng không phải chỉ là thực hiện được một ca mổ đẹp.

Mục tiêu cuối cùng là giúp người bệnh sống lâu hơn, sống tốt hơn, ít biến chứng hơn, và có một chiến lược điều trị phù hợp nhất với chính họ.

Đó là lý do vì sao chủ đề Chẩn đoán chính xác giai đoạn trong ung thư phổi không tế bào nhỏ có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Khi những tiến bộ về chẩn đoán hình ảnh, nội soi phế quản, sinh thiết hạch, giải phẫu bệnh, sinh học phân tử, điều trị miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích đang thay đổi từng ngày, thì phẫu thuật cũng phải bước đi trong nhịp phát triển ấy.

Phẫu thuật không đứng ngoài sự thay đổi.

Phẫu thuật phải hòa vào dòng chảy của điều trị cá thể hóa.

Có những trường hợp trước đây được xem là chỉ có thể điều trị toàn thân, nay có thể được cân nhắc lại sau điều trị tân bổ trợ. Có những bệnh nhân nhờ đánh giá hạch chính xác mà tránh được một cuộc mổ không có lợi. Có những bệnh nhân nhờ phát hiện đột biến gene mà chiến lược điều trị sau mổ được định hướng rõ ràng hơn. Có những người bệnh nhờ hội chẩn đa chuyên khoa mà từng bước điều trị được sắp xếp hợp lý, an toàn và nhân văn hơn.

Y học hiện đại không chỉ tiến lên bằng những kỹ thuật lớn lao.

Y học tiến lên bằng sự chính xác trong từng quyết định nhỏ.

Một lần chỉ định PET-CT đúng lúc.
Một lần sinh thiết hạch đúng vị trí.
Một lần đọc lại phim thật cẩn trọng.
Một lần trao đổi đa chuyên khoa trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Một lần dừng lại để hỏi rằng liệu đây đã thật sự là chiến lược tốt nhất cho người bệnh hay chưa.

Đằng sau những điều ấy là cả một nền y học đang trưởng thành.

Là sự phát triển của chuyên ngành phẫu thuật lồng ngực.
Là sự đồng hành của ung bướu, hô hấp, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, nội soi, xạ trị, hồi sức, phục hồi chức năng.
Là sự khiêm tốn của người thầy thuốc trước những gì mình chưa biết đủ.
Là tinh thần không ngừng học hỏi, cập nhật và kết nối.

Điều tôi trân trọng nhất trong những diễn đàn chuyên môn như thế này không chỉ là kiến thức.

Mà là tinh thần của nghề.

Tinh thần rằng không ai có thể điều trị ung thư phổi một mình.
Không một chuyên ngành nào có thể đứng riêng lẻ trước một căn bệnh phức tạp như vậy.
Không một quyết định nào nên được đưa ra nếu chưa đặt người bệnh vào trung tâm của toàn bộ quá trình điều trị.

Những năm tháng phía trước của phẫu thuật lồng ngực chắc chắn sẽ còn nhiều thay đổi. Chúng ta sẽ bước sâu hơn vào thời đại của điều trị cá thể hóa. Chúng ta sẽ phải hiểu nhiều hơn về sinh học khối u. Chúng ta sẽ phải phối hợp chặt chẽ hơn với điều trị toàn thân. Chúng ta sẽ phải đánh giá giai đoạn chính xác hơn, chọn bệnh nhân kỹ hơn, phẫu thuật an toàn hơn và theo dõi sau mổ bài bản hơn.

Nhưng dù y học có phát triển đến đâu, có một điều vẫn không thay đổi.

Người bệnh không đến với chúng ta chỉ để nghe một thuật ngữ.
Họ đến với chúng ta để tìm một con đường.
Một con đường có căn cứ.
Một con đường có hy vọng.
Một con đường được xây bằng khoa học, kinh nghiệm, sự tận tâm và lòng tôn trọng sinh mạng.

Với ung thư phổi, chẩn đoán đúng giai đoạn không chỉ là một bước trong quy trình chuyên môn.

Đó là chiếc bản đồ đầu tiên để người bệnh không đi lạc trong hành trình điều trị.

Đó là điểm khởi đầu của phẫu thuật đúng chỉ định.

Đó là nền tảng của điều trị đa mô thức.

Đó là chìa khóa để cải thiện kết cục sống còn.

Và cũng là lời nhắc nhở mỗi người làm nghề rằng: trước khi nói đến điều trị tốt, hãy bắt đầu bằng đánh giá đúng.

Xin trân trọng những người thầy, những đồng nghiệp, những chuyên gia đã và đang cùng nhau xây dựng một nền phẫu thuật lồng ngực ngày càng chuẩn mực, hiện đại và nhân văn hơn.

Xin trân trọng những tháng năm phát triển phía trước, nơi mỗi tiến bộ khoa học không chỉ nằm trong bài báo hay hội trường, mà cuối cùng phải trở về bên giường bệnh, trở về với từng hơi thở của người bệnh, từng ánh mắt mong chờ, từng gia đình đang hy vọng.

Bởi y học, sau cùng, không chỉ là cuộc đi tìm sự sống.

Y học còn là cách chúng ta gìn giữ niềm tin cho con người trong những thời khắc mong manh nhất.

NGUYỄN KHÁNH QUANG
Bác sĩ phẫu thuật Ngoại Lồng Ngực - Tuyến vú

27/05/2026

UNG THƯ VÚ VÀ BRCA1, BRCA2 LÀ GÌ MÀ NHIỀU NGƯỜI NHẮC ĐẾN

Có những chữ trong y học, khi mới nghe qua tưởng rất xa lạ, nhưng một ngày nào đó lại bước vào đời sống của một gia đình bằng rất nhiều lo lắng.

BRCA1.

BRCA2.

Với nhiều người, đó chỉ là tên của hai gene khó nhớ. Nhưng với một số người phụ nữ, một số gia đình, hai chữ ấy có thể mở ra rất nhiều câu hỏi không dễ trả lời.

Tôi có nguy cơ ung thư vú cao hơn không.

Tôi có thể bị ung thư buồng trứng không.

Con gái tôi sau này có cần xét nghiệm không.

Nếu trong nhà có mẹ, dì, chị em gái từng bị ung thư vú, tôi có nên đi kiểm tra không.

Và đôi khi, câu hỏi nặng nề nhất không phải là câu hỏi về gene, mà là câu hỏi về số phận.

Có phải ung thư đã được viết sẵn trong cơ thể mình từ trước không.

Trước hết, cần nói thật rõ một điều.

BRCA1 và BRCA2 không phải là tên của bệnh ung thư.

Đó là hai gene có vai trò quan trọng trong việc sửa chữa những tổn thương của DNA. Cơ thể con người mỗi ngày đều có những sai sót nhỏ trong quá trình tế bào phân chia và hoạt động. Bình thường, hệ thống sửa chữa DNA sẽ giúp phát hiện và sửa lại những sai sót ấy. BRCA1 và BRCA2 là một phần quan trọng của hệ thống bảo vệ đó.

Khi một người mang biến thể gây bệnh ở BRCA1 hoặc BRCA2, khả năng sửa chữa tổn thương DNA có thể bị suy giảm. Theo thời gian, tế bào dễ tích lũy thêm sai lệch di truyền. Một số sai lệch có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư vú và ung thư buồng trứng. Ngoài ra, BRCA2 cũng liên quan đến nguy cơ một số ung thư khác như ung thư tuyến tiền liệt và ung thư tụy.

Nhưng nói như vậy không có nghĩa là cứ có BRCA1 hoặc BRCA2 bất thường là chắc chắn sẽ bị ung thư.

Y học không nên được hiểu bằng sự hoảng sợ.

Một kết quả xét nghiệm gene không phải là bản án. Nó là một thông tin nguy cơ. Và thông tin nguy cơ, nếu được hiểu đúng, có thể giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn, theo dõi đúng hơn, tầm soát hợp lý hơn và có những quyết định y khoa phù hợp hơn.

Đây là điểm rất quan trọng.

BRCA1 và BRCA2 thường được nhắc đến nhiều trong ung thư vú vì người mang biến thể gây bệnh ở hai gene này có nguy cơ ung thư vú cao hơn dân số chung. Theo các nguồn y khoa lớn, hơn 60 phần trăm phụ nữ mang biến thể gây bệnh ở BRCA1 hoặc BRCA2 có thể phát triển ung thư vú trong suốt cuộc đời, trong khi nguy cơ trung bình ở phụ nữ nói chung thấp hơn nhiều, khoảng 13 phần trăm.

Với ung thư buồng trứng, sự khác biệt cũng rất đáng chú ý. Phụ nữ mang biến thể gây bệnh ở BRCA1 có nguy cơ ung thư buồng trứng cao hơn rõ, ước tính khoảng 39 đến 58 phần trăm trong suốt cuộc đời. Với BRCA2, nguy cơ này khoảng 13 đến 29 phần trăm. Những con số ấy không phải để làm người bệnh sợ, mà để chúng ta hiểu rằng có những gia đình cần được tư vấn di truyền và theo dõi chuyên sâu hơn bình thường.

Trong phòng khám, điều tôi thường thấy không chỉ là nỗi lo về bệnh. Tôi thấy cả nỗi lo về con cái.

Một người mẹ sau khi được chẩn đoán ung thư vú có thể chịu đau, chịu mổ, chịu hóa trị, chịu xạ trị. Nhưng khi nghe đến khả năng liên quan di truyền, điều làm chị im lặng lâu nhất thường không phải là bản thân mình.

Mà là con gái mình.

Đó là lúc y học không còn là những dòng xét nghiệm lạnh lùng. Y học chạm vào gia đình, vào huyết thống, vào những đêm người mẹ nằm nghĩ xem mình có truyền lại cho con một điều bất an nào không.

Tuy nhiên, cũng cần nói cho thật đúng.

Không phải mọi ung thư vú đều do di truyền.

Phần lớn ung thư vú xảy ra không phải vì người bệnh mang BRCA1 hoặc BRCA2 bất thường di truyền từ cha mẹ. Có nhiều yếu tố cùng tham gia vào nguy cơ ung thư vú, bao gồm tuổi, nội tiết, lối sống, mật độ mô vú, tiền sử sinh sản, môi trường, tiền sử gia đình và nhiều yếu tố sinh học khác. Vì vậy, việc nghe ai đó bị ung thư vú trong gia đình không có nghĩa là cả gia đình chắc chắn mang gene ung thư.

Ngược lại, không có tiền sử gia đình cũng không có nghĩa là hoàn toàn không có nguy cơ.

Y học hiếm khi đơn giản theo kiểu có hoặc không.

Điều quan trọng là phải biết ai nên được tư vấn xét nghiệm gene.

Thông thường, bác sĩ sẽ cân nhắc tư vấn di truyền khi người bệnh ung thư vú ở tuổi trẻ, ung thư vú hai bên, ung thư vú dạng tam âm, ung thư vú ở nam giới, có nhiều người thân trong gia đình bị ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, hoặc có tiền sử gia đình gợi ý hội chứng ung thư di truyền. Ngoài ra, tùy từng bệnh cảnh, xét nghiệm gene cũng có thể ảnh hưởng đến lựa chọn điều trị, kế hoạch phẫu thuật và chiến lược theo dõi lâu dài.

Có người hỏi tôi rằng xét nghiệm BRCA có phải là xét nghiệm xem ung thư có di truyền cho con hay không.

Câu trả lời cần nhẹ nhàng nhưng rõ ràng.

Nếu xét nghiệm được thực hiện trên máu hoặc mẫu tế bào bình thường để tìm biến thể di truyền, kết quả có thể cho biết người đó có mang biến thể có thể truyền trong gia đình hay không. Nếu một người mang biến thể gây bệnh ở BRCA1 hoặc BRCA2 theo dòng mầm, mỗi người con có khoảng 50 phần trăm khả năng thừa hưởng biến thể đó. Nhưng thừa hưởng biến thể không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư. Nó chỉ có nghĩa là nguy cơ cao hơn và cần một kế hoạch theo dõi phù hợp hơn.

Còn nếu xét nghiệm được thực hiện trên mô u để tìm biến đổi của khối u, ý nghĩa có thể khác. Khi đó, bác sĩ cần giải thích rõ đó là xét nghiệm phục vụ điều trị cho chính khối u hay là xét nghiệm di truyền có liên quan đến gia đình. Đây là điều người bệnh rất nên hỏi kỹ, vì cùng là chữ xét nghiệm gene nhưng mục tiêu có thể không giống nhau.

Một hiểu lầm khác cũng rất thường gặp là nghĩ rằng nếu xét nghiệm BRCA âm tính thì chắc chắn không bao giờ bị ung thư vú.

Điều đó không đúng.

BRCA1 và BRCA2 chỉ là hai gene quan trọng trong nhóm nguy cơ di truyền. Ngoài hai gene này, còn nhiều gene khác có thể liên quan đến ung thư vú và ung thư buồng trứng. Hơn nữa, ung thư vú còn có thể xảy ra do nhiều cơ chế không liên quan đến di truyền rõ ràng. Vì vậy, một kết quả âm tính không phải là giấy miễn trừ khỏi ung thư. Người bệnh vẫn cần tầm soát theo tuổi, nguy cơ cá nhân và hướng dẫn của bác sĩ.

Ngược lại, nếu kết quả dương tính, người bệnh cũng không nên tự xem đó là một lời tuyên án.

Khi biết mình mang nguy cơ cao, y học có nhiều cách để đồng hành.

Có thể là tầm soát sớm hơn.

Có thể là theo dõi sát hơn bằng các phương tiện hình ảnh phù hợp.

Có thể là tư vấn về lối sống, sinh sản, nội tiết và kế hoạch gia đình.

Có thể là cân nhắc các biện pháp giảm nguy cơ trong một số trường hợp được chỉ định rất chặt chẽ.

Có thể là thay đổi lựa chọn phẫu thuật nếu người bệnh đã mắc ung thư vú và có nguy cơ ung thư vú đối bên cao hơn.

Có thể là mở ra cơ hội điều trị bằng một số thuốc đặc hiệu trong những bối cảnh nhất định.

Nhưng tất cả những điều này không nên được quyết định vội vàng chỉ sau một dòng kết quả xét nghiệm.

Kết quả BRCA cần được đọc trong bối cảnh của một con người cụ thể.

Tuổi bao nhiêu.

Đã mắc ung thư hay chưa.

Loại ung thư là gì.

Mô bệnh học thế nào.

Giai đoạn bệnh ra sao.

Tiền sử gia đình có gì.

Người bệnh mong muốn điều gì.

Người bệnh đã có con chưa.

Người bệnh có đủ điều kiện theo dõi lâu dài không.

Người bệnh hiểu đến đâu về nguy cơ và giới hạn của y học.

Một xét nghiệm chỉ là dữ liệu. Quyết định y khoa phải được xây dựng từ dữ liệu ấy, cộng với bệnh cảnh, mong muốn, hoàn cảnh và sự tư vấn cẩn trọng.

Có những người sau khi nghe đến BRCA thì rất sợ. Sợ đến mức chỉ muốn làm xét nghiệm ngay. Có người lại sợ kết quả nên tránh né hoàn toàn. Cả hai phản ứng ấy đều rất người.

Bởi phía sau hai chữ gene là một điều rất sâu. Đó là cảm giác mình đang nhìn vào một phần tương lai chưa xảy ra.

Nhưng y học hiện đại không nhìn vào nguy cơ để làm con người tuyệt vọng.

Y học nhìn vào nguy cơ để chuẩn bị tốt hơn.

Biết nguy cơ không phải để sống trong bất an. Biết nguy cơ là để không bị bất ngờ. Biết nguy cơ là để tầm soát đúng lúc, can thiệp đúng người, điều trị đúng hướng và bảo vệ những người thân trong gia đình bằng thông tin chính xác hơn.

Tôi nghĩ, điều đáng sợ nhất không phải là biết mình có nguy cơ.

Điều đáng sợ hơn là có nguy cơ mà không biết, có dấu hiệu mà bỏ qua, có tiền sử gia đình rõ ràng mà không được tư vấn, có kết quả xét nghiệm nhưng lại không ai giải thích đầy đủ.

BRCA1 và BRCA2 vì vậy không nên được nhắc đến như những từ làm người bệnh hoảng loạn.

Chúng nên được hiểu như một phần của y học cá thể hóa.

Mỗi người bệnh không chỉ là một chẩn đoán. Mỗi khối u không chỉ là một tên bệnh. Mỗi gia đình không chỉ là một phả hệ. Phía sau tất cả là những con người đang cần được giải thích tử tế, theo dõi đúng cách và điều trị bằng một kế hoạch phù hợp nhất với chính họ.

Nếu trong gia đình có nhiều người mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng, ung thư vú ở tuổi trẻ, ung thư vú ở nam giới, hoặc nếu bản thân người bệnh ung thư vú có những đặc điểm gợi ý nguy cơ di truyền, điều nên làm không phải là tự hoảng sợ.

Điều nên làm là gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn.

Hỏi rõ mình có cần xét nghiệm gene không.

Hỏi xét nghiệm đó nhằm mục tiêu gì.

Hỏi kết quả sẽ ảnh hưởng gì đến điều trị.

Hỏi người thân trong gia đình có cần được tư vấn không.

Hỏi kế hoạch theo dõi sau này nên như thế nào.

Một câu hỏi đúng đôi khi giúp người bệnh tránh rất nhiều đêm mất ngủ.

Và một lời giải thích đúng đôi khi giúp cả gia đình bước qua nỗi sợ bằng sự bình tĩnh hơn.

BRCA1 và BRCA2 không phải là điều để né tránh. Nhưng cũng không phải là điều để tự diễn giải một mình.

Chúng ta cần hiểu đúng, hỏi đúng, xét nghiệm đúng người, đọc kết quả đúng cách và hành động đúng thời điểm.

Bởi trong ung thư vú, điều trị tốt không chỉ là mổ tốt, hóa trị đúng hay xạ trị đủ. Điều trị tốt còn là nhìn thấy nguy cơ phía sau một người bệnh, nhìn thấy gia đình phía sau một kết quả xét nghiệm, và nhìn thấy nỗi sợ phía sau những câu hỏi tưởng như rất ngắn.

Tôi là bác sĩ Quang, và tôi tin rằng – hiểu đúng luôn là bước đầu của chữa lành.

Nguyễn Khánh Quang
Bác sĩ phẫu thuật Lồng Ngực - Tuyến Vú

26/05/2026

26/05/2026

DỊCH BẤT THƯỜNG Ở ĐẦU VÚ: ĐỪNG CHỈ NHÌN MÀU DỊCH, HÃY HIỂU NGÔN NGỮ CỦA ỐNG TUYẾN VÚ

Có những thay đổi của cơ thể không bắt đầu bằng một khối u lớn.
Không bắt đầu bằng cơn đau dữ dội.
Không bắt đầu bằng một lời cảnh báo rõ ràng.

Đôi khi, nó chỉ bắt đầu bằng một vệt dịch rất nhỏ ở đầu vú.

Một dấu hiệu nhỏ, nhưng phía sau nó có thể là rất nhiều câu hỏi y học cần được trả lời một cách bình tĩnh và chính xác.

Trong thực hành bệnh lý tuyến vú, dịch tiết đầu vú là một triệu chứng không hiếm gặp. Phần lớn trường hợp là lành tính. Nhưng điều quan trọng là không nên đánh giá triệu chứng này chỉ bằng cảm giác lo sợ, cũng không nên chỉ nhìn vào màu sắc của dịch rồi vội kết luận.

Câu hỏi khoa học đúng hơn là:

Dịch này xuất hiện như thế nào
Từ một bên hay hai bên
Từ một lỗ ống tuyến hay nhiều lỗ
Tự chảy hay chỉ ra khi nặn
Kéo dài hay thoáng qua
Có kèm khối u, tụt núm vú, thay đổi da hoặc hạch nách hay không

Nói cách khác, điều cần quan tâm không chỉ là màu dịch, mà là hành vi của dòng dịch.

Tuyến vú được cấu tạo bởi các tiểu thùy và hệ thống ống tuyến dẫn về đầu vú. Khi có dịch tiết, nghĩa là có một quá trình nào đó đang diễn ra trong hệ thống này hoặc trong trục nội tiết liên quan đến tuyến vú.

Có những trường hợp dịch tiết mang tính sinh lý hoặc nội tiết. Dịch có thể xuất hiện hai bên, từ nhiều lỗ ống tuyến, thường chỉ ra khi nặn hoặc kích thích, màu trắng sữa, vàng nhạt, xanh nhạt hoặc nâu nhạt. Những tình huống này có thể liên quan đến thai kỳ, sau sinh, cho con bú, kích thích đầu vú lặp lại, rối loạn nội tiết, tăng prolactin máu, suy giáp hoặc tác dụng của một số thuốc.

Với nhóm này, bác sĩ không chỉ khám vú mà còn cần hỏi kỹ về chu kỳ kinh, khả năng mang thai, thuốc đang sử dụng, tiền sử nội tiết, biểu hiện đau đầu, rối loạn thị giác, rối loạn kinh nguyệt hoặc tiết sữa ngoài thời kỳ cho con bú. Khi cần, xét nghiệm prolactin, chức năng tuyến giáp và các đánh giá nội tiết khác có thể được chỉ định.

Nhưng có một nhóm dịch tiết cần được nhìn nhận thận trọng hơn. Đó là dịch tiết bệnh lý.

Dịch tiết bệnh lý thường có những đặc điểm như tự chảy, một bên, xuất phát từ một lỗ ống tuyến duy nhất, tái diễn nhiều lần, kéo dài, có màu trong như nước, vàng rơm, hồng, đỏ máu hoặc nâu máu. Nguy cơ càng đáng lưu ý hơn nếu đi kèm khối u vú, đau khu trú, tụt núm vú mới xuất hiện, loét hoặc chàm vùng núm vú, thay đổi da vú, biến dạng vú hoặc hạch nách.

Điểm cần nhấn mạnh là không phải cứ có dịch máu là ung thư. Và cũng không phải dịch không có máu thì chắc chắn an toàn.

Một trong những nguyên nhân lành tính thường gặp của dịch tiết bệnh lý là u nhú trong ống tuyến. Đây là tổn thương phát triển trong lòng ống tuyến, thường nằm gần vùng sau quầng vú, có thể gây dịch trong, hồng hoặc máu do cấu trúc mô và mạch máu bên trong khá dễ tổn thương.

Một nguyên nhân khác là giãn ống tuyến vú. Tình trạng này thường gặp hơn ở phụ nữ trung niên, khi các ống tuyến dưới quầng vú giãn ra, chứa dịch đặc, đôi khi kèm viêm quanh ống tuyến. Người bệnh có thể thấy dịch xanh, nâu, đen hoặc cảm giác đau âm ỉ vùng quầng vú.

Ngoài ra còn có viêm tuyến vú, áp xe, thay đổi xơ nang, rối loạn nội tiết và các tổn thương lành tính khác.

Tuy nhiên, trong một tỷ lệ nhỏ hơn, dịch tiết đầu vú bệnh lý có thể liên quan đến tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư vú, đặc biệt là ung thư biểu mô ống tuyến tại chỗ hoặc ung thư vú xâm nhập. Chính vì tỷ lệ này không phải bằng không, nên y học không cho phép chúng ta chỉ trấn an bằng cảm tính.

Một dấu hiệu nhỏ không nhất thiết là bệnh nặng.
Nhưng một dấu hiệu nhỏ, nếu có đặc điểm nguy cơ, xứng đáng được đánh giá đúng mức.

Khi đi khám chuyên khoa tuyến vú, bác sĩ sẽ không chỉ hỏi có dịch hay không. Bác sĩ sẽ cần xác định bản đồ của triệu chứng.

Dịch ở một bên hay hai bên
Một lỗ hay nhiều lỗ
Tự chảy hay do nặn
Dịch thật sự màu gì khi thấm trên gạc
Có khối u đi kèm không
Có thay đổi da, núm vú hoặc hạch nách không
Người bệnh bao nhiêu tuổi
Đã mãn kinh chưa
Có tiền sử ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng trong gia đình không
Có từng phẫu thuật, sinh thiết, nhiễm trùng hoặc chấn thương vùng vú không

Từ đó, bác sĩ mới quyết định bước tiếp theo.

Siêu âm vú thường có vai trò quan trọng, đặc biệt ở người trẻ hoặc mô vú đặc. Siêu âm giúp khảo sát vùng sau quầng vú, ống tuyến, nang, khối đặc, tổn thương trong ống tuyến và hạch vùng nách.

Nhũ ảnh phù hợp hơn ở phụ nữ từ độ tuổi tầm soát hoặc khi cần đánh giá vi vôi hóa, biến dạng cấu trúc, tổn thương tiềm ẩn không sờ thấy được. Trong một số trường hợp, nhũ ảnh ba chiều hoặc các kỹ thuật hình ảnh bổ sung có thể giúp tăng khả năng phát hiện tổn thương.

MRI vú không phải xét nghiệm đầu tay cho tất cả mọi người. MRI thường được cân nhắc khi dịch tiết bệnh lý dai dẳng, siêu âm và nhũ ảnh chưa giải thích được nguyên nhân, hoặc khi cần đánh giá thêm trong bối cảnh nguy cơ cao.

Nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ trên hình ảnh học, sinh thiết lõi kim dưới hướng dẫn siêu âm hoặc nhũ ảnh sẽ giúp xác định bản chất mô học. Đây là điểm rất quan trọng, vì trong y học tuyến vú, hình ảnh học giúp định hướng, nhưng mô bệnh học mới là cơ sở chẩn đoán xác định khi có tổn thương nghi ngờ.

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu sau:

Dịch tự chảy không cần nặn
Dịch chỉ ở một bên vú
Dịch từ một lỗ ống tuyến
Dịch máu, hồng, nâu máu, vàng rơm hoặc trong như nước
Dịch kéo dài hoặc tái diễn
Có khối u vú
Có tụt núm vú mới xuất hiện
Có loét, chàm, đỏ da hoặc dày da vùng vú
Có hạch nách
Dịch đầu vú xuất hiện sau mãn kinh
Nam giới có dịch đầu vú

Đi khám không có nghĩa là đang nghĩ đến điều xấu nhất.
Đi khám là cách để đưa một dấu hiệu mơ hồ trở thành một vấn đề được hiểu rõ.

Có những nỗi lo lớn lên không phải vì bệnh nặng, mà vì chúng ta chưa có đủ thông tin để gọi tên điều đang xảy ra.

Với dịch bất thường ở đầu vú, điều cần nhất không phải là sợ hãi.
Điều cần nhất là không xem nhẹ, không tự nặn kiểm tra nhiều lần, không tự kết luận qua màu dịch, và không trì hoãn khi có dấu hiệu nguy cơ.

Y học không bắt đầu bằng sự hoảng loạn.
Y học bắt đầu bằng một câu hỏi đúng.

Và đôi khi, chỉ một giọt dịch nhỏ cũng là lý do để người phụ nữ được lắng nghe cẩn thận hơn, được thăm khám đầy đủ hơn, và được bảo vệ sớm hơn.

NGUYỄN KHÁNH QUANG
Bác sĩ phẫu thuật Ngoại Lồng Ngực - Tuyến vú

25/05/2026

VÌ SAO X-QUANG NGỰC CÓ THỂ BỎ SÓT NỐT PHỔI?

Có những điều trong cơ thể không ồn ào báo hiệu.
Chúng chỉ lặng lẽ nằm đó, rất nhỏ, rất mờ, rất kín đáo — đến mức một tấm phim X-quang ngực bình thường đôi khi chưa kịp nhìn thấy.

X-quang ngực là một phương tiện chẩn đoán hình ảnh rất quen thuộc. Nó nhanh, dễ thực hiện, chi phí hợp lý và vẫn có vai trò quan trọng trong thăm khám ban đầu nhiều bệnh lý hô hấp, tim mạch, màng phổi và lồng ngực.

Nhưng cần hiểu đúng: X-quang ngực không phải là “con mắt tuyệt đối” để phát hiện mọi tổn thương nhỏ trong phổi.

Lý do đầu tiên là vì X-quang là hình ảnh hai chiều của một cơ quan ba chiều. Phổi của chúng ta không phải là một mặt phẳng. Trong lồng ngực có xương sườn, tim, mạch máu lớn, cơ hoành, trung thất và rất nhiều cấu trúc chồng lên nhau. Khi tất cả được “nén” lại thành một tấm phim phẳng, một nốt phổi nhỏ có thể bị che lấp.

Một nốt nhỏ nằm sau bóng tim, gần rốn phổi, sát cơ hoành, ở vùng đỉnh phổi hoặc bị xương sườn chồng lên có thể rất khó nhận ra trên phim thường. Đặc biệt, những nốt có kích thước nhỏ, mật độ thấp, dạng kính mờ hoặc chưa tạo hình ảnh rõ ràng đôi khi không đủ nổi bật để được phát hiện bằng X-quang.

Ngoài ra, chất lượng phim, tư thế chụp, mức độ hít vào của người bệnh, tình trạng béo phì, bệnh phổi đi kèm và kinh nghiệm đọc phim cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng phát hiện tổn thương.

Vì vậy, một kết quả X-quang ngực “bình thường” là điều đáng mừng, nhưng không nên hiểu rằng nó loại trừ tuyệt đối mọi nốt phổi nhỏ hoặc tổn thương giai đoạn rất sớm.

Điều này không có nghĩa là X-quang vô dụng. Ngược lại, X-quang vẫn là một bước thăm khám có giá trị trong rất nhiều tình huống. Vấn đề nằm ở chỗ: mỗi phương tiện chẩn đoán đều có giới hạn của nó. Hiểu đúng giới hạn ấy giúp người bệnh bớt chủ quan, nhưng cũng không hoảng sợ quá mức.

Trong một số trường hợp, nếu người bệnh có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định CT ngực hoặc CT ngực liều thấp. CT có khả năng quan sát phổi theo từng lát cắt, giúp đánh giá tổn thương nhỏ rõ hơn so với X-quang thông thường.

Nhưng cũng cần nói rõ: không phải ai cũng cần chụp CT.
Chỉ định chụp CT cần dựa trên đánh giá lâm sàng cụ thể: tuổi, tiền sử hút thuốc, tiếp xúc khói bụi, tiền sử ung thư, tiền sử gia đình, triệu chứng hiện tại và các kết quả thăm khám trước đó.

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa nếu có một trong các tình huống sau:

Ho kéo dài không rõ nguyên nhân.
Đau ngực dai dẳng hoặc lặp lại nhiều lần.
Ho ra máu, dù chỉ một lượng ít.
Khó thở tăng dần.
Sụt cân, mệt mỏi kéo dài không giải thích được.
Tình cờ phát hiện nốt phổi trên X-quang hoặc CT.
Có tiền sử hút thuốc lâu năm, tiếp xúc khói bụi, hóa chất, amiăng hoặc từng mắc bệnh ung thư.

Điều quan trọng nhất không phải là tự mình quyết định nên chụp gì, mà là được bác sĩ đánh giá nguy cơ đúng cách.

Y học không phải để gieo nỗi sợ.
Y học là để thắp một ngọn đèn nhỏ trong vùng tối của những điều chưa biết.

Phát hiện sớm không phải để sống trong lo lắng.
Phát hiện sớm là để có cơ hội hiểu đúng, theo dõi đúng và điều trị đúng khi cần.

NGUYỄN KHÁNH QUANG
Bác sĩ phẫu thuật Ngoại Lồng Ngực - Tuyến vú

24/05/2026

NẾU MỘT NGÀY CHẠM PHẢI KHỐI U Ở NGỰC, XIN ĐỪNG ĐỂ TRÁI TIM MÌNH TAN TÀNH

Khi không yêu đâu biết nắng hay phai nhanh
Đâu biết mắt hay long lanh khi ái ân tan tành
Rồi đến ngày kia ga buồn chờ mãi người yêu
Thềm ga vắng tanh

Có những buổi chiều không mưa, nhưng bầu trời trong lòng một người phụ nữ bỗng đổ sập chỉ sau một cái chạm tay rất khẽ.

Một cục nhỏ ở ngực.

Chỉ vậy thôi, mà thời gian như dừng lại.

Trong khoảnh khắc ấy, hai chữ ung thư có thể vang lên trong đầu như một tiếng chuông lạnh buốt. Người phụ nữ đang bình thường bỗng thấy nắng ngoài kia phai nhanh, thấy mắt mình long lanh vì hoang mang, thấy những dự định yêu thương, những ngày tháng bình yên, những kế hoạch còn chưa kịp gọi tên bỗng chốc như tan tành.

Rồi tự nhiên thấy mình đứng một mình giữa một sân ga rất vắng.

Không biết chuyến tàu nào sẽ đến.

Không biết tin xấu hay tin lành đang chờ mình ở phía trước.

Nếu bạn từng trải qua cảm giác đó, xin hãy biết rằng nỗi sợ ấy là thật. Và nỗi sợ ấy rất người.

Nhưng cô gái ơi, xin hãy chậm lại một chút.

Hãy đặt tay lên ngực mình, hít một hơi thật sâu, và nhớ điều này:

Bầu trời vẫn chưa sụp đổ.

Không phải mọi khối u ở vú đều là ung thư.

Trong thực hành lâm sàng, phần lớn các khối ở vú được phát hiện là lành tính. Đó có thể là u xơ tuyến vú, nang vú, thay đổi sợi bọc tuyến vú, viêm tuyến vú hoặc những biến đổi mô tuyến vú liên quan đến nội tiết.

Có những khối trơn láng, di động, xuất hiện ở người trẻ và theo dõi nhiều năm vẫn không gây nguy hiểm. Có những nang vú căng lên theo chu kỳ nội tiết rồi lại nhỏ đi. Có những vùng mô tuyến vú trở nên lổn nhổn, đau tức trước kỳ kinh, khiến người phụ nữ lo lắng nhưng bản chất không phải ung thư.

Cơ thể phụ nữ là một vũ trụ tinh tế.

Nó biết đau, biết căng, biết thay đổi theo từng nhịp hormone, từng giai đoạn tuổi đời, từng mùa sinh nở, từng lần căng thẳng, mất ngủ, lo âu.

Vì vậy, một khối u ở vú không phải lúc nào cũng là bản án.

Đôi khi, đó chỉ là một tín hiệu rất nhỏ của cơ thể đang cần được lắng nghe đúng cách.

Nhưng lắng nghe đúng cách không có nghĩa là tự trấn an rồi bỏ qua.

Cũng không có nghĩa là lên mạng tìm kiếm đến kiệt sức, đọc hết câu chuyện này đến câu chuyện khác, rồi tự biến mình thành bệnh nhân của những nỗi sợ chưa được kiểm chứng.

Điều cần làm không phải là ngồi lại ở sân ga của hoang mang.

Điều cần làm là đứng dậy và đi khám chuyên khoa.

Một lần thăm khám cẩn thận.

Một lần siêu âm tuyến vú đúng chỉ định.

Một phim nhũ ảnh khi phù hợp với độ tuổi và tình huống lâm sàng.

Một lần sinh thiết nếu hình ảnh học cho thấy cần phải xác định bản chất tổn thương.

Những việc ấy không nhằm làm bạn sợ hơn.

Ngược lại, chúng giúp kéo bạn ra khỏi màn sương mù của tưởng tượng, để nhìn thấy sự thật bằng ánh sáng của y học.

Vì y học không chỉ để tìm bệnh.

Y học còn để trả lại cho con người sự bình tĩnh.

Bạn nên đi khám sớm nếu khối mới xuất hiện, lớn dần, cứng, ít di động, bờ không rõ, đi kèm co kéo da, lõm da, đỏ da, tụt núm vú mới xuất hiện, chảy dịch bất thường ở đầu vú, đặc biệt là dịch máu hoặc dịch tự chảy một bên, hoặc có hạch vùng nách.

Và bạn cũng nên đi khám khi trong lòng mình không yên.

Bởi đôi khi, chỉ riêng sự bất an kéo dài cũng đã đủ để cần một câu trả lời rõ ràng.

Nếu kết quả là lành tính, bạn có thể thở ra nhẹ nhõm, theo dõi đúng hẹn, sống tiếp những ngày bình thường với một trái tim bớt nặng.

Nếu không may đó là tổn thương ác tính, việc phát hiện sớm vẫn là món quà vô giá. Ung thư vú ngày nay không còn là câu chuyện chỉ có bóng tối. Với chẩn đoán sớm, điều trị đúng và phối hợp đa chuyên khoa, rất nhiều phụ nữ đã đi qua bệnh tật, giữ lại sự sống, giữ lại vẻ đẹp, giữ lại phẩm giá và tiếp tục rực rỡ theo một cách rất riêng.

Nắng ngoài kia có thể phai.

Một vài câu chuyện tình có thể dở dang.

Một sân ga nào đó trong đời có thể từng vắng tanh.

Nhưng sức khỏe của bạn thì không nên bị bỏ quên trong im lặng.

Nếu một ngày bạn chạm thấy một khối lạ ở ngực, xin đừng để trái tim mình tan tành trước khi y học kịp lên tiếng.

Đừng tự kết án mình bằng nỗi sợ.

Đừng trì hoãn chỉ vì hy vọng nó sẽ tự biến mất.

Hãy đi khám.

Không phải vì chắc chắn có điều xấu.

Mà vì bạn xứng đáng được biết sự thật, được bảo vệ, được yên tâm, và được chăm sóc bằng tất cả sự tử tế mà cơ thể này xứng đáng nhận được.

Thương gửi đến bạn một cái ôm thật chặt.

Tôi là bác sĩ Quang, và tôi tin rằng – hiểu đúng luôn là bước đầu của chữa lành.

NGUYỄN KHÁNH QUANG
Bác sĩ phẫu thuật Ngoại Lồng Ngực - Tuyến vú