17/08/2020
Vai Trò Của Giun Đất Trong Canh Tác Nông Nghiệp
Giun đất là loài động vật vô hại, chúng là những cư dân có lợi cho đất. Giun đất ăn, tiêu thụ và phân hủy chất hữu cơ thành đất mùn, từ đó góp phần hỗ trợ sự phát triển của cây trồng. Chúng cũng đào các lỗ nhỏ trong quá trình di chuyển trong đất và tạo ra các lỗ thông khí, góp phần cung cấp không khí và giúp thoát nước trong đất tốt hơn.
Bằng các hoạt động của mình trong đất, giun đất mang lại nhiều lợi ích như:
+ Giun đất rất quan trọng cho việc tạo độ phì trong đất vì chúng thực hiện một số chức năng cốt yếu. Ví dụ như chúng thúc đẩy nhanh quá trình phân hủy các sinh khối bằng cách di chuyển những vật liệu thực vật bị chết ở bên trên bề mặt vào trong đất. Trong quá trình tiêu hóa vật liệu hữu cơ, chúng hòa trộn chất hữu cơ và các hạt khoáng đất để thải ra các hạt vụn ổn định giúp cải thiện cấu trúc của đất. Phân thải của giun chứa cao hơn 5 lần N, 7 lần P, 11 lần K và 2 lần Magiê và Canxi so với đất thường. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là các hang đào của chúng giúp cho sự thấm thoát nước mưa rất tốt do đó ngăn chặn đất bị xói mòn và ngập úng. Hoạt động của giun tạo ra rất nhiều các hang ngầm trong đất. Chúng được gọi là hang sinh học, bởi chúng được hình thành từ hoạt động sống của các sinh vật. Những hang này rất có ích giúp cho quá trình trao đổi không khí trong đất tốt. Chúng bảo đảm cho đất thấm nước nhanh sau mưa cũng như thoát nước nhanh khi quá nhiều nước
+ Cải thiện khả năng cung cấp chất dinh dưỡng: Giun đất tiêu thụ phế phẩm hữu cơ (lá, thân, rễ cây khô, xác cỏ, phân chuồng). Hệ thống tiêu hóa của giun đất giúp tổng hợp các thành phần hữu cơ và khoáng chất trong thức ăn của chúng, sau khi thải ra ngoài, phân của giun đất rất giàu chất dinh dưỡng dễ tiêu giúp cây trồng dễ hấp thụ hơn so với lượng dinh dưỡng tiềm tàng trong đất. Khi chết cơ thể giun cũng sẽ phân hủy nhanh chóng, góp phần bổ sung vào hàm lượng Nitơ trong đất. Một nghiên cứu của New Zealand cho thấy phân giun giải phóng lượng phốt pho nhiều gấp bốn lần so với đất bề mặt. Giun đất thường để lại các lớp phân giàu chất dinh dưỡng trong các hang đào của chúng, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của rễ cây. Các hang đào của chúng cũng cho phép rễ xâm nhập sâu hơn vào đất, nơi cây có thể dễ dàng hấp thụ được thêm nước và các chất dinh dưỡng. Các hang đào của giun đất cũng giúp đưa vôi và phân bón trên bề mặt đi vào đất dễ dàng hơn.
+ Cải thiện hệ thống thoát nước: Với việc di chuyển tạo hệ thống hang sâu và dày đặc của mình, giun đất tạo độ tơi xốp, thông thoáng giúp thoát nước tốt hơn. Đất trồng có sự xuất hiện của giun đất giúp thoát nước nhanh hơn tới 10 lần và có thể giữ ẩm gấp 6 lần so với đất trồng không có chúng.
+ Cải thiện cấu trúc đất: Giun đất tiêu thụ các chất hữu cơ và khoáng chất trong đất thành các hạt phân trùn có kích thước nhỏ với cốt liệu ổn định. Những lớp phân trùn này có thể giữ độ ẩm trong đất mà không cần phân tán nước. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng giun đất để lại phân của chúng trên bề mặt đất giúp tái cấu trúc lại lớp đất mặt. Trong điều kiện thuận lợi, chúng có thể mang lại khoảng 50 tấn phân/ha mỗi năm năm, đủ để tạo thành một lớp mùn hữu cơ dày 5 mm. Một thử nghiệm cho thấy những con giun đất có thể tạo ra lớp đất mặt dày khoảng 18 cm trong vòng 30 năm.
+ Cải thiện năng suất cây trồng: Nghiên cứu về giun đất ở New Zealand và Tasmania cho thấy rằng giun đất giúp gia tăng 70 – 80% năng suất của đồng cỏ. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng những đồng cỏ năng suất cao nhất trong các thử nghiệm có tới 7 triệu con giun trên một ha, trọng lượng nặng khoảng 2,4 tấn. Có một mối tương quan chặt chẽ giữa năng suất đồng cỏ và tổng trọng lượng giun, với tỷ lệ khoảng 170 kg giun đất cho mỗi tấn sản phẩm cỏ khô hàng năm.
Hướng Dẫn Cách Gia Tăng Số Lượng Giun Đất Nhanh Nhất
Giun đất không thích hợp với các loại đất xấu như: quá chua, quá mặn, quá khô, quá nóng hay quá lạnh, nên sự hiện diện của chúng là một dấu hiệu giúp bạn nhận diện được điều kiện đất trồng là thích hợp cho sự phát triển của cây. Một số phương pháp giúp duy trì và gia tăng số lượng giun đất như:
– Duy trì chỉ số pH đất ở mức trung tính: Giun đất không thích các loại đất chua có pH dưới 4,5. Việc bổ sung vôi bột nông nghiệp làm tăng pH đất và cũng bổ sung canxi cho đất. Giun đất cần một nguồn cung cấp canxi liên tục, vì vậy chúng sẽ không xuất hiện nếu đất có hàm lượng ít nguyên tố này. Nghiên cứu ở miền Nam nước Úc cho thấy số lượng giun đất tăng gấp đôi khi pH duy trì ở mức 4,1 đến 6,7.
– Tăng lượng chất hữu cơ: Thức ăn ưa thích của giun đất là các phế phẩm hữu cơ như: xác thực vật, động vật thối rữa, rơm, rác lá và rễ cây khô. Chúng là tác nhân chính trong việc đưa các loại phế phẩm hữu cơ trên vào đất, làm cho các phế phẩm này dễ phân hủy hơn bởi các vi sinh vật trong đất. Phân từ các loài động vật cũng là một nguồn thực phẩm ưa thích của nhiều loài giun đất. Các biện pháp canh tác sau đây sẽ góp phần bổ sung lượng phế phẩm hữu cơ cho chúng.
– Tạo thảm cỏ nền: Thảm cỏ nền cung cấp chất hữu cơ khi lá và rễ già đi.
– Xen canh các loại cây có đặc tính cải tạo đất (các loại cây họ đậu).
– Duy trì cây bụi thấp trong vườn. (Cung cấp sinh khối từ việc cắt tỉa)
– Luân canh sau mỗi mùa vụ.
– Giảm sử dụng một số loại phân bón hóa học và thuốc diệt nấm: Các loại phân bón hóa học có tính axit cao như ammonium sulfate và một số loại thuốc diệt nấm sẽ làm giảm số lượng giun. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những vườn cây được phun bằng bordeaux hoặc các loại thuốc diệt nấm gốc đồng khác có ít giun đất hơn và có và làm cho cấu trúc lớp đất bề mặt xấu.
– Giữ ẩm cho đất: Giun đất thường sử dụng 20% trọng lượng cơ thể mỗi ngày cho việc sản sinh chất nhầy vào phân của chúng, vì vậy chúng cần lượng nước nhất định để sống. Các phế phẩm hữu cơ phân hủy (mùn) giúp giữ độ ẩm trong đất rất tốt với giun đất. Vào giai đoạn khô hạn, một số loài giun đất di chuyển sâu vào đất và “ngủ đông” cho đến khi mùa mưa “kích hoạt” lại chúng.
– Cải thiện hệ thống thoát nước: Giun đất cần đất trồng tương đối thông thoáng, do đó bạn cần đảm bảo rằng đất trồng của bạn có khả năng thoát nước hoặc nằm ở vị trí cao để tránh tình trạng ngập úng, sẽ khiến giun chết hoặc bỏ đi nơi khác.
– Giảm độ nén của đất: Khi đất bị nén chặt sẽ làm giun đất khó di chuyển, để tạo thuận lợi cho chúng bạn cần hạn chế việc sử dụng các phương tiện cơ giới trong khu vườn của bạn.
– Giảm mùa vụ canh tác: Việc cày xới đất thường xuyên sẽ làm giảm số lượng giun đất. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng sau khoảng bốn năm, các cánh đồng lúa có số lượng giun ít hơn một nửa so với đất trồng cây lâu năm. Việc giảm mùa vụ canh tác cũng là cách bảo vệ sức khỏe của đất, tránh tình trạng khai thác cạn kiệt tài nguyên đất.
– Bảo vệ khỏi thời tiết cực đoan: Giun đất không chịu được hạn hán và sương giá. Chúng chỉ hoạt động mạnh khi đất ẩm.