26/08/2026
Hôm nay có một bạn nhắn hỏi tôi: “Anh ơi, con em có dùng loại tăng đề kháng này được không?”
Tôi bảo: “Được chứ, nếu em muốn cho con uống thì cũng không sao, nhưng thực tế thì tác dụng cũng không nhiều đâu.”
Bạn ấy hỏi tiếp: “Vậy có loại nào tốt không anh?”
Tôi nói: “Có nhiều loại, nhưng trước hết phải xem con em có thực sự có vấn đề về miễn dịch hay không. Nếu trẻ có suy giảm miễn dịch thì tất nhiên cần tìm nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. Còn nếu hệ miễn dịch của trẻ hoàn toàn bình thường thì… tăng để làm gì?”
Bạn ấy bảo: “Nhưng con em hay ốm quá!”
Và đây chính là điều mà tôi muốn nói với các bố mẹ:
Trẻ hay ốm không có nghĩa là trẻ cần “tăng đề kháng”.
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, có thể bị viêm mũi họng khoảng 6–10 lần mỗi năm, nhất là khi bắt đầu đi nhà trẻ. Phần lớn những đợt bệnh này là do virus và đó có thể là một phần hoàn toàn bình thường trong quá trình hệ miễn dịch của trẻ trưởng thành.
Mỗi lần trẻ tiếp xúc với một tác nhân mới, cơ thể lại có cơ hội “học” cách nhận diện và chống lại nó. Sau đó, hệ miễn dịch hình thành đáp ứng miễn dịch và kháng thể; những lần tiếp xúc sau có thể trẻ không mắc bệnh nữa, hoặc nếu mắc thì bệnh nhẹ hơn. Đó là sinh lý bình thường, chứ không phải cứ mắc bệnh là hệ miễn dịch yếu.
Phần lớn các trường hợp viêm mũi họng thông thường do virus sẽ tự khỏi. Điều trị chủ yếu là giảm các triệu chứng khó chịu, giúp trẻ ăn uống, ngủ nghỉ tốt hơn, theo dõi diễn biến và phát hiện sớm biến chứng nếu có.
Và đặc biệt, không phải cứ ho, sổ mũi, sốt hay viêm họng là phải dùng kháng sinh.
Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ hợp lý về nhiễm khuẩn cần điều trị. Việc này cần bác sĩ đánh giá dựa trên triệu chứng, khám lâm sàng và khi cần thì làm thêm xét nghiệm.
Chứ không phải cứ ra nhà thuốc, kể vài triệu chứng rồi được bán ngay một đợt kháng sinh, kèm theo câu:
“Không uống kháng sinh thì làm sao mà khỏi được?”
Không phải vậy.
Một điều nữa mà tôi muốn các bố mẹ hiểu: sức khỏe miễn dịch không chỉ nằm ở những sản phẩm được quảng cáo là “tăng đề kháng”. Đường ruột có vai trò rất quan trọng đối với hệ miễn dịch, và hệ vi sinh đường ruột cũng có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe của trẻ. 70% miễn dịch của cơ thể nằm ở đường ruột, hệ miễn dịch đó được nuôi dưỡng bởi hệ sinh vi sinh có lợi của đường ruột.
Trong khi đó, có không ít trường hợp đáng lẽ không cần dùng kháng sinh nhưng trẻ vẫn được dùng hết đợt này đến đợt khác. Kháng sinh không chỉ tác động lên vi khuẩn gây bệnh mà còn ảnh hưởng đến hệ vi sinh có lợi trong đường ruột. Sử dụng không cần thiết và lặp đi lặp lại làm ảnh hưởng rất lớn đến hệ vi sinh đường ruột, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Vì vậy, muốn con khỏe hơn, đừng quá tập trung vào việc tìm một loại thuốc hay sản phẩm để “tăng đề kháng”.
Những điều cơ bản nhưng quan trọng hơn rất nhiều là:
Ăn uống đầy đủ, đa dạng để trẻ tăng trưởng tốt.
Ngủ đủ và có thời gian nghỉ ngơi hợp lý.
Rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi học, đi chơi về.
Giữ nhà cửa, đồ chơi và môi trường sinh hoạt sạch sẽ.
Hạn chế khói thuốc và các môi trường ô nhiễm.
Khi đến nơi đông người, đặc biệt trong mùa dịch, có thể đeo khẩu trang phù hợp.
Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
Và quan trọng nhất: không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh chỉ vì trẻ ho, sốt, sổ mũi hay đau họng.
Trẻ con ốm một vài lần không đáng sợ. Điều quan trọng là mỗi lần ốm trẻ có hồi phục bình thường hay không, có tăng trưởng tốt hay không và có những dấu hiệu bất thường gợi ý bệnh lý nền hoặc suy giảm miễn dịch hay không.
Đừng biến một quá trình sinh lý bình thường của hệ miễn dịch thành một căn bệnh chỉ vì… con mình hay ốm.
