30/08/2026
🫀 XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH CÓ THỂ XUẤT HIỆN NGAY TỪ TUỔI 20
Nhiều người cho rằng xơ vữa động mạch chỉ gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên, một nghiên cứu lớn vừa được trình bày tại Hội nghị Tim mạch châu Âu ESC 2026 cho thấy quá trình này có thể bắt đầu sớm hơn nhiều, ngay cả khi cơ thể chưa có bất kỳ triệu chứng nào.
Nghiên cứu REACT khảo sát 16.808 người từ 18–70 tuổi chưa từng được chẩn đoán bệnh tim mạch do xơ vữa. Các nhà nghiên cứu sử dụng siêu âm mạch 3D để khảo sát động mạch cảnh, động mạch đùi và chụp CT động mạch vành.
Kết quả đáng chú ý:
• Khoảng 57% người được đánh giá đầy đủ đã có mảng xơ vữa ở ít nhất một vùng động mạch.
• Ngay trong nhóm 18–29 tuổi, khoảng 1/13 người đã có mảng xơ vữa dưới lâm sàng.
• Ở nhóm 30–39 tuổi, mảng xơ vữa được phát hiện ở 34,6% nam và 21,3% nữ.
• Nam giới có xu hướng xuất hiện xơ vữa sớm hơn nữ giới khoảng 5–10 năm.
• Ở nữ giới, tỷ lệ xơ vữa tăng nhanh hơn trong giai đoạn trung niên, gần thời kỳ mãn kinh.
Ở người trẻ, tổn thương thường xuất hiện trước tại động mạch cảnh hoặc động mạch đùi và mới chỉ khu trú ở một vùng mạch. Khi tuổi tăng lên, thể tích mảng tăng nhanh và bệnh có xu hướng lan ra nhiều hệ động mạch.
Một điểm quan trọng khác là điểm vôi hóa động mạch vành bằng 0 không hoàn toàn loại trừ mảng xơ vữa ở người trẻ. Mảng giai đoạn sớm có thể còn mềm, chưa vôi hóa nên chưa được phát hiện bằng phương pháp đo vôi hóa đơn thuần.
Vậy chúng ta cần làm gì?
Không phải tất cả người trẻ đều cần siêu âm mạch hoặc chụp CT động mạch vành. Nghiên cứu này chưa chứng minh rằng sàng lọc hình ảnh đại trà giúp giảm nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Điều quan trọng hơn là chủ động kiểm tra và kiểm soát sớm các yếu tố nguy cơ:
✅ Huyết áp
✅ LDL-cholesterol và các rối loạn lipid máu
✅ Đường huyết
✅ Hút thuốc lá
✅ Thừa cân, béo phì và ít vận động
✅ Tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm
✅ Lipoprotein(a) – nên được xét nghiệm ít nhất một lần trong đời nếu có điều kiện
Người có nhiều yếu tố nguy cơ, tiền sử gia đình nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ sớm, LDL-C hoặc Lp(a) tăng cao nên được bác sĩ đánh giá toàn diện để quyết định có cần khảo sát hình ảnh mạch máu hay điều trị dự phòng hay không.
Note: Không nên tự ý chụp CT động mạch vành hoặc tự dùng statin chỉ vì đọc được thông tin này.
Thông điệp chính:
Xơ vữa động mạch không bắt đầu khi xuất hiện đau ngực. Nó có thể âm thầm hình thành trước đó hàng chục năm. Vì vậy, phòng bệnh tim mạch cần bắt đầu sớm, từ kiểm soát huyết áp, cholesterol, thuốc lá, cân nặng và lối sống — không chờ đến khi có triệu chứng.
Nguồn: Nghiên cứu REACT, trình bày tại ESC Congress 2026 và công bố trên New England Journal of Medicine, ngày 29/8/2026.
Nguyễn Đình TuấnTrần Thị Thanh Tâm