02/08/2026
ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI BÀN CHÂN KHÔNG CÒN CẢM GIÁC😨
Có một bác đến gặp cháu vì đêm nào hai bàn chân cũng nóng rát như lửa đốt. Bác bảo chỉ cần chiếc chăn chạm nhẹ vào chân cũng đau đến mức không ngủ được. Nhưng chỉ vài hôm sau, cháu lại gặp một cô khác. Cô không hề đau, cũng không hề than tê. Chỉ đến khi tháo giày ra mới phát hiện lòng bàn chân có một vết thương khá sâu, đã sưng đỏ và bắt đầu chảy dịch. Cháu hỏi có biết mình dẫm phải vật gì không thì cô lắc đầu. Cô hoàn toàn không nhớ.
Chính những trường hợp như vậy mới khiến cháu lo nhất. Rất nhiều người mắc đái tháo đường nghĩ rằng biến chứng thần kinh thì phải đau, phải tê mới nguy hiểm. Thực ra, nhiều trường hợp nguy hiểm nhất lại là… không còn cảm giác.
Khi đường huyết tăng cao trong nhiều năm, các dây thần kinh sẽ dần bị tổn thương. Vì các dây thần kinh ở chân dài hơn nên chúng thường bị ảnh hưởng trước. Ban đầu, người bệnh có thể thấy tê rần ở đầu các ngón chân, cảm giác như kiến bò, châm chích, nóng rát hoặc đau như điện giật. Những cơn đau này thường xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm và khiến người bệnh mất ngủ.
Những triệu chứng ấy tuy rất khó chịu nhưng ít nhất vẫn là tín hiệu để cơ thể báo rằng đang có vấn đề. Điều đáng sợ hơn là khi tổn thương tiến triển nặng hơn, cảm giác ở bàn chân bắt đầu mất dần. Người bệnh có thể dẫm phải đinh mà không biết, ngâm chân vào nước quá nóng mà không thấy bỏng, hay đi cả ngày với một viên sỏi trong giày nhưng hoàn toàn không cảm thấy đau.
Đến khi bàn chân sưng lên, loét hoặc nhiễm trùng mới phát hiện thì nhiều trường hợp đã quá muộn. Đây cũng là lý do người mắc đái tháo đường có nguy cơ loét bàn chân và cắt cụt chi cao hơn rất nhiều so với người bình thường.
Tuy nhiên, cháu cũng muốn các cô bác lưu ý một điều. Không phải cứ tê tay chân là do biến chứng đái tháo đường. Trong quá trình khám bệnh, cháu gặp không ít người chỉ bị tê vài ngón tay rồi rất lo mình đã bị biến chứng thần kinh. Nhưng sau khi kiểm tra, nguyên nhân lại là hội chứng ống cổ tay, thoái hóa cột sống cổ hoặc thiếu vitamin B12. Đây đều là những bệnh rất thường gặp và cách điều trị hoàn toàn khác.
Vì vậy, nếu cô bác mới xuất hiện tê bì, đau rát, giảm cảm giác hoặc thấy bàn chân không còn “thật chân” như trước thì nên đi khám để được xác định đúng nguyên nhân. Đừng tự kết luận tất cả đều do đái tháo đường, nhưng cũng đừng chờ đến khi đau nhiều mới đi khám. Bởi có những trường hợp nguy hiểm nhất lại gần như không hề đau.
Đối với người mắc đái tháo đường, mỗi lần tái khám không chỉ là kiểm tra đường huyết hay HbA1c. Bác sĩ còn cần khám bàn chân, đánh giá cảm giác và sàng lọc tổn thương thần kinh. Có rất nhiều trường hợp đã mất cảm giác bảo vệ nhưng bản thân người bệnh hoàn toàn không nhận ra, chỉ đến khi được khám mới phát hiện.
Ở nhà, điều đơn giản nhất mà cô bác có thể làm là dành một phút mỗi ngày để quan sát đôi bàn chân của mình. Hãy nhìn kỹ lòng bàn chân, gót chân, các kẽ ngón xem có vết xước, phồng rộp, nứt da hay đổi màu không. Trước khi mang giày, nên kiểm tra xem bên trong có sỏi hay vật lạ không. Đừng đi chân đất, kể cả trong nhà, và cũng đừng thử nước nóng bằng chính bàn chân nếu cảm giác đã giảm.
Những việc tưởng như rất nhỏ ấy lại giúp phòng tránh được rất nhiều trường hợp loét bàn chân đáng tiếc.
Cháu luôn nhớ một câu nói của một người thầy: “Người bệnh đái tháo đường hiếm khi mất bàn chân vì một vết thương lớn. Họ thường mất bàn chân vì một vết thương rất nhỏ mà không hề biết mình đang có.”
Vì vậy, nếu cô bác đang mắc đái tháo đường, hãy quan tâm đến đôi bàn chân của mình nhiều như quan tâm đến đường huyết. Bởi đôi khi, điều nguy hiểm nhất không phải là những cơn đau, mà là một ngày nào đó… bàn chân đã mất cảm giác nhưng cơ thể không còn đủ khả năng để cảnh báo nữa.
