23/08/2026
Hướng dẫn chăm sóc bàn chân đái tháo đường
1. Nhận biết bàn chân đái tháo đường
Tình trạng tổn thương bàn chân xuất phát từ hai nguyên nhân chính: giảm tưới máu (tắc hẹp mạch máu) và mất cảm giác bảo vệ (biến chứng thần kinh).
Da khô ráp, nứt nẻ, dễ b**g tróc hoặc chai dày.
Cảm giác tê bì, kim châm, nóng rát hoặc mất hoàn toàn cảm giác đau, nóng/lạnh.
Xuất hiện vết xước, phồng rộp, vết loét nhưng không thấy đau, lâu lành.
2. Nhóm yếu tố nguy cơ cao dẫn đến cắt cụt chi
Đường huyết và chỉ số HbA1c kiểm soát kém trong thời gian dài.
Đã có biến chứng thần kinh ngoại biên hoặc bệnh động mạch ngoại biên.
Có tiền sử loét bàn chân hoặc từng bị cắt cụt chi trước đây.
Biến dạng bàn chân (ngón chân hình búa, bàn chân sụp vòm) kết hợp thói quen đi chân đất hoặc mang giày dép chật.
Bỏ qua việc quan sát và kiểm tra chân mỗi ngày.
3. Quy trình chăm sóc theo nguyên tắc "3 Dễ"
Dễ hiểu
Do mất cảm giác đau, một hạt cát trong giày hoặc vết xước nhỏ bằng đầu tăm cũng có thể nhanh chóng hoại tử, nhiễm trùng lan rộng nếu không phát hiện sớm.
Dễ nhớ (5 bước hàng ngày)
Rửa chân: Dùng nước ấm (thử nhiệt độ bằng khuỷu tay hoặc nhiệt kế, không quá 37°C) và xà phòng dịu nhẹ.
Lau khô: Thấm nhẹ bằng khăn mềm, đặc biệt lau thật khô các kẽ ngón chân để tránh nấm.
Kiểm tra: Quan sát toàn bộ mu chân, lòng bàn chân và kẽ ngón dưới ánh sáng rõ (có thể dùng gương soi hoặc nhờ người thân hỗ trợ).
Dưỡng ẩm: Thoa kem dưỡng ẩm lên mu và lòng bàn chân để tránh nứt nẻ; tuyệt đối không bôi vào kẽ ngón.
Bảo vệ: Luôn đi tất mềm (không chun thắt chặt) và mang giày dép vừa vặn; không đi chân đất kể cả trong nhà.
Dễ làm (Thao tác an toàn)
Cắt móng chân theo đường ngang thẳng, dũa nhẹ các góc nhọn; không cắt khoét sâu vào khóe móng.
Không tự ý dùng dao lam gọt vết chai, không tự dán cao/thuốc tẩy mụn cóc.
Kiểm soát chặt chẽ đường huyết, huyết áp và mỡ máu theo đúng phác đồ điều trị.
4. Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế ngay
Vết loét chảy dịch, mủ vàng hoặc bốc mùi hôi.
Vùng quanh vết thương sưng to, tấy đỏ, sờ thấy nóng hoặc người bệnh bị sốt, ớn lạnh.
Da ngón chân/bàn chân đổi màu sẫm, tím tái hoặc chuyển sang màu đen (dấu hiệu hoại tử).
Tài liệu tham khảo
Bộ Y tế (2020). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2.
American Diabetes Association (ADA, 2024). Standards of Care in Diabetes.
IWGDF (2023). Guidelines on the prevention and management of diabetic foot disease.