15/06/2026
🐛“Đông trùng hạ Thổ”
MÙA VE SẦU, MÙA NẤM VÀ NHỮNG CA NGỘ ĐỘC
Đây là những con ve sầu và những cây nấm mọc ra từ chúng. Trông có vẻ giống loại nấm nổi tiếng "đông trùng hạ thảo" ở Tây Tạng, nhưng thực tế là không như bạn nghĩ đâu nhé.
Giới thiệu nhanh về "đông trùng hạ thảo" ở Tây Tạng: là một loài nấm có tên Ophiocordyceps sinensis (tên cũ Cordyceps sinensis), họ nấm sát thủ Ophiocordycipitaceae. Cái tên "sát thủ" đủ nói lên sự lợi hại của chúng. Vào mùa đông, bào tử nấm nhiễm vào ấu trùng bướm đêm thuộc họ Hepialidae, âm thầm phân tán khắp cơ thể, đến mùa hè chúng xâm nhập cơ, nội tạng rồi gi. ê.t c. h. ế.t sâu bướm, trồi lên khỏi mặt đất để phát tán bào tử mới, tìm kiếm vật chủ tiếp theo. Theo các nhà khoa học, trong nấm "đông trùng hạ thảo" Ophiocordyceps sinensis có rất nhiều hoạt chất có lợi cho con người.
Tại Việt Nam, họ nấm sát thủ Ophiocordycipitaceae có rất nhiều loài, ký sinh vào nhiều loại côn trùng như bọ cánh cứng, kiến, ve sầu, sâu bướm... hay cả các loài như nhện, rết, cuốn chiếu...
Vấn đề là: trong rất nhiều loài nấm sát thủ ký sinh kia, một số chứa dược tính và các lợi ích y học (chẳng hạn như loài "đông trùng hạ thảo" kể trên), một số chứa chất độc, còn lại là các loại nấm chưa được nghiên cứu chuyên sâu.
Nhìn vào các ảnh dưới, bạn có phân biệt được đâu là nấm lành, nấm độc không? Tất nhiên là không nếu bạn không phải là chuyên gia về nấm.
Ảnh 1: một loài nấm thuộc chi Cordyceps, ký sinh trên ấu trùng ve sầu. Ảnh chụp tại Thanh Hóa.
⚠️Loài nấm: Cordyceps sp.
☢️Độc tính: chưa rõ. Tuyệt đối không ăn, không thử trên các động vật khác.
Ảnh 2: một loài nấm mọc trên ấu trùng sâu bướm. Theo một chuyên gia ngành nấm, nhìn ảnh thì phỏng đoán 90% là nấm Ophiocordyceps gunnii, một loại nấm lành có tính dược liệu. Tuy nhiên đây chỉ là phỏng đoán qua hình ảnh, cần phải có mẫu vật và kiểm tra trực tiếp bằng công cụ chuyên môn. Tuyệt đối không ăn thử hoặc test với các loài động vật.
Ảnh chụp tại Tây Nguyên.
⚠️Loài nấm: Ophiocordyceps sp.
☢️Độc tính: có thể là lành tính, không chắc.
Ảnh 3: một loài nấm sát thủ mọc ra từ ve sầu non, được một bạn nhỏ 12 tuổi ở Đồng Nai đào được sau rẫy, nghĩ rằng đó là "đông trùng hạ thảo" nổi tiếng vẫn được nhắc đến trong các hội nhóm FB, nên mang về ăn cùng mẹ. Sau một giờ thì cả hai trúng độc, mẹ thì chuyển lên chợ Rẫy, con thì nhập Nhi Đồng, riêng bạn nhỏ bị rất nặng, tổn thương gan và thận. Bác sỹ tích cực điều trị sau 2 tuần xuất viện về chơi đá banh, đá dế với các bạn, nhưng di chứng thế nào thì bác sỹ không nói.
⚠️Loài nấm: không rõ loài.
☢️Độc tính: cực độc ☠️☠️☠️.
Ảnh 4: Một thanh niên 32 tuổi ở Gia Lai, ra vườn thấy một cây nấm trồi lên khỏi mặt đất, anh ta đào lên thì thấy như hình. Nghĩ rằng là "đông trùng hạ thảo" quý hiếm mà trên FB hay nói, anh đem về xào trong bữa tối. Kết quả nhập viện trong đêm, triệu chứng rối loạn cân bằng nước, điện giải và suy thận. Tình trạng trở nặng, bác sỹ cho chuyển lên bệnh viện tỉnh. Nằm một thời gian, tốn cả đống tiền, thoát khỏi tử thần, trở về với gia đình. Từ đó vĩnh biệt luôn các món ăn liên quan đến côn trùng.
⚠️Loài nấm: không rõ loài.
☢️Độc tính: cực độc ☠️☠️☠️
Ảnh 5, 6: một loài nấm độc với thể quả màu đỏ, ký sinh trên ve sầu, được một người đàn ông ở Bình Thuận thu lượm vì nghĩ là "đông trùng hạ thảo". Sau khi ăn vài cây (dù đã qua chế biến), nạn nhân bị ngộ độc: nôn ói nhiều, đau quặn bụng, rối loạn tri giác. Được người nhà đưa vào bệnh viện tỉnh, sau đó chuyển lên Chợ Rẫy cấp cứu vì trở nặng.
Cũng theo bác sỹ bv Chợ Rẫy, trước đó bv ghi nhận một cặp vợ chồng trong lúc đi nhổ cỏ, đã nhặt được 21 cây nấm này, rồi đem 11 cây nấu cháo. Ăn xong hai vợ chồng có biểu hiện mệt mỏi, mắt mờ, tay chân bủn rủn, rồi thẳng tiến bệnh viện. May mà thoát nạn vì người nhà phát hiện kịp. Số phận 10 cây nấm còn lại không rõ.
⚠️Loài nấm: Ophiocordyceps heteropoda
☢️Độc tính: cực độc ☠️☠️☠️
----------
Nhắc đến ăn côn trùng, mxh luôn chia ra nhiều luồng ý kiến trái chiều>
