28/07/2026
BỊ DẠ DÀY CÓ CẦN KIÊNG KHEM NHIỀU KHÔNG?
Trong quá trình thăm khám, BS Vân Anh thấy nhiều người mang theo một nỗi lo: “Bị dạ dày thì có phải kiêng hết không? Tôi không dám ăn món này, món kia vì sợ đau lại.”
Tôi hiểu tâm lý đó. Khi đã từng nhiều lần bị đau thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, nóng rát hoặc khó chịu sau ăn, chúng ta thường nghĩ rằng: càng kiêng nhiều thì dạ dày càng được bảo vệ.
Nhưng thực tế, đây chưa phải là cách nhìn đầy đủ. Tôi thường chia sẻ với người bệnh là: bị dạ dày KHÔNG CÓ NGHĨA là phải sống trong một chế độ ăn quá khắt khe.
Cơ thể cần được cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất để duy trì hoạt động, trong đó có cả chức năng tiêu hóa. Nếu KIÊNG KHEM QUÁ MỨC, ăn uống thiếu chất trong thời gian dài, CƠ THỂ SUY YẾU sức khỏe giảm sút thì việc chăm sóc dạ dày cũng trở nên khó khăn hơn.
Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, tôi không chỉ nhìn vào một triệu chứng như đau hay ợ hơi, mà quan tâm đến tổng thể hoạt động của cơ thể.
- Cùng là bệnh dạ dày, nhưng có người thuộc nhóm tỳ vị hư yếu, ăn uống khó tiêu, dễ đầy bụng, ăn ít đã thấy no.
- Có người lại thường xuyên nóng rát, khô miệng, khó chịu sau khi ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ.
- Có người triệu chứng tăng lên rõ rệt khi căng thẳng, mất ngủ, suy nghĩ nhiều.
Vì vậy, không thể có một danh sách “bị dạ dày thì tất cả đều phải bỏ”. Điều quan trọng hơn là biết nên giảm gì, thay thế bằng gì và ăn như thế nào cho phù hợp.
Ví dụ:
1. KHÔNG PHẢI CỨ BỊ DẠ DÀY LÀ PHẢI BỎ HOÀN TOÀN CHẤT ĐẠM.
Nhiều người sợ khó tiêu nên chỉ ăn cháo, rau, đồ mềm trong thời gian dài. Nhưng cơ thể vẫn cần protein để duy trì sức khỏe.
Thay vì ăn các món nhiều dầu mỡ như thịt chiên, thịt quay, cô bác có thể lựa chọn:
- Cá hấp, cá kho nhạt.
- Thịt nạc chế biến mềm.
- Trứng, đậu phụ nếu cơ thể dung nạp tốt.
Mỗi bữa chỉ cần một lượng vừa phải, không nên ăn quá nhiều đạm trong một lần khiến hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức.
2. KHÔNG PHẢI CỨ ĐAU DẠ DÀY LÀ PHẢI KIÊNG HOÀN TOÀN ĐỒ CHUA.
Một số người ăn đồ chua khi bụng đói có thể thấy khó chịu hơn, nhưng không có nghĩa tất cả thực phẩm có vị chua đều cần loại bỏ.
Ví dụ: Không nên uống nước chanh khi bụng đang đói. Nếu muốn ăn các loại quả có vị chua nhẹ, có thể dùng sau bữa ăn và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Khi thấy một loại thực phẩm khiến triệu chứng lặp lại nhiều lần, đó mới là dấu hiệu cần điều chỉnh.
3. KHÔNG PHẢI CỨ BỊ DẠ DÀY LÀ PHẢI TRÁNH MỌI MÓN ĂN CÓ DẦU MỠ.
Chất béo vẫn là một phần cần thiết trong chế độ ăn. Điều cần quan tâm là loại chất béo và cách chế biến.
Thay vì món chiên rán nhiều dầu, có thể chuyển sang:
- Hấp.
- Luộc.
- Kho.
- Áp chảo với lượng dầu ít hơn.
Ngoài lựa chọn thực phẩm, tôi cũng thường nhắc người bệnh chú ý đến cách ăn:
- Nên duy trì 3 bữa chính tương đối đều đặn.
- Nếu thường xuyên khó chịu khi để bụng quá đói, có thể chia thêm 1–2 bữa nhỏ.
- Không nên ăn quá no trong một lần. 70% dạ dày là đủ
- Nên dành thời gian ăn chậm, nhai kỹ để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
Việc chăm sóc tỳ vị không chỉ nằm ở một món ăn hay một thứ cần kiêng. Đó là sự điều chỉnh tổng thể giữa ăn uống, sinh hoạt, giấc ngủ và trạng thái tinh thần.
4. Sau hơn 40 năm gắn bó với Y học cổ truyền và nhiều năm thăm khám các bệnh lý nội khoa, điều tôi luôn mong muốn người bệnh hiểu là:
Chúng ta không chăm sóc dạ dày bằng cách sợ hãi mọi món ăn. Chúng ta chăm sóc dạ dày bằng sự hiểu biết về chính cơ thể mình.
Tôi rất muốn biết thêm trải nghiệm của cô bác, anh chị: Khi bị dạ dày, điều khiến cô bác, anh chị lo lắng nhất là điều gì?
- Ăn gì cũng sợ đau?
- Thường xuyên đầy bụng, ợ hơi, khó tiêu?
- Hay đã kiêng khem rất nhiều nhưng tình trạng vẫn chưa cải thiện?
Cô bác, anh chị có thể chia sẻ ở phần bình luận. Những câu hỏi thực tế trong quá trình thăm khám cũng là những điều tôi sẽ tiếp tục giải thích kỹ hơn để mọi người hiểu đúng về cách chăm sóc dạ dày của mình.
---------
TS, BSCKII Nguyễn Thị Vân Anh
Thành viên Hội đồng Chuyên môn, Phòng khám YHCT Đỗ Minh Đường
Nguyên Trưởng khoa Nội, Bệnh viện YHCT Trung ương
SĐT: 096 217 45 65
Địa chỉ: Số 16,Ngõ 168 Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy
