23/05/2026
Đôi điều trăn trở!
Hai tuần trước, tôi được nghe hai bài báo cáo về hai bệnh lý rất thường gặp trong chuyên ngành Tai Mũi Họng: Viêm tai giữa cấp và Viêm mũi xoang cấp.
Đó đều là những bệnh mà ngày nào chúng tôi cũng gặp. Những kiến thức được cập nhật rất hữu ích, nhưng điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất lại không nằm ở phác đồ điều trị, mà nằm ở chính cách người bệnh đối diện với bệnh tật.
Trong thực tế, không ít bệnh nhân chỉ cần thấy đỡ là tự dừng theo dõi, không khám lại theo hẹn.
Có những trẻ trên 2 tuổi bị viêm tai giữa cấp một bên, triệu chứng nhẹ. Theo các khuyến cáo hiện nay, nhiều trường hợp có thể theo dõi sát trong 48 giờ trước khi quyết định dùng kháng sinh. Mục tiêu là tránh lạm dụng thuốc và góp phần hạn chế tình trạng kháng kháng sinh.
Nhưng điều thường xảy ra là gia đình không đưa trẻ quay lại tái khám.
Khi liên hệ thì được biết đã tự mua kháng sinh cho con uống. Họ không biết loại thuốc đó có phù hợp hay không, liều dùng có đúng hay không, thời gian sử dụng có đủ hay không. Họ chỉ nghĩ đơn giản rằng: "Dùng kháng sinh cho nhanh khỏi."
Viêm mũi xoang cấp cũng vậy.
Rất nhiều trường hợp do virus hoặc chỉ là nhiễm khuẩn nhẹ, chưa cần kháng sinh ngay. Điều trị triệu chứng và theo dõi diễn biến bệnh thường là lựa chọn hợp lý. Nhưng bệnh nhân thường không thích chờ đợi. Ai cũng muốn bệnh phải khỏi thật nhanh, và thế là kháng sinh lại được tìm đến như một giải pháp quen thuộc.
Trong khi đó, có một phần điều trị rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ: điều trị tại chỗ.
Viêm tai giữa cấp cần vệ sinh mũi đúng cách để cải thiện chức năng vòi nhĩ. Trường hợp có chảy mủ tai cần vệ sinh tai sạch sẽ, thậm chí chích rạch màng nhĩ khi có chỉ định.
Viêm mũi xoang cấp cần rửa mũi, dùng thuốc xịt mũi đúng kỹ thuật và đủ thời gian.
Thế nhưng nhiều người sau khi được hướng dẫn vẫn không thực hiện đầy đủ. Họ cho rằng chỉ cần uống thuốc là đủ. Họ nói: "Ngày xưa có làm gì cầu kỳ thế đâu mà vẫn khỏi."
Đúng là ngày xưa nhiều bệnh vẫn tự khỏi.
Nhưng ngày xưa cũng khác bây giờ rất nhiều.
Tôi vẫn nhớ những buổi tối cách đây khoảng 25 năm, mẹ tôi chỉ cho tôi dòng sông Ngân Hà và những chòm sao sáng rõ trên bầu trời. Còn bây giờ, nhìn lên trời đêm, chúng ta chỉ còn thấy lác đác vài ngôi sao.
Môi trường đã thay đổi. Vi khuẩn cũng thay đổi. Những loại kháng sinh từng rất hiệu quả nay nhiều khi không còn tác dụng như trước. Tình trạng kháng kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của y học hiện đại.
Là bác sĩ, chúng tôi không ngại kê đơn khi cần thiết. Nhưng điều chúng tôi mong muốn hơn là sử dụng kháng sinh đúng lúc, đúng người và đúng cách.
Đôi khi, một lần tái khám đúng hẹn còn quan trọng hơn một loại thuốc mạnh.
Đôi khi, vài phút rửa mũi mỗi ngày lại giúp trẻ hồi phục tốt hơn việc đổi hết loại kháng sinh này sang loại kháng sinh khác.
Đôi khi, sự kiên nhẫn của người bệnh mới chính là yếu tố quyết định thành công của điều trị.
Nếu có một điều tôi muốn gửi gắm tới các bậc phụ huynh, thì đó là:
Đừng chỉ hỏi bác sĩ "uống thuốc gì cho nhanh khỏi".
Hãy hỏi thêm: "Tôi cần theo dõi điều gì?", "Khi nào cần tái khám?" và "Tôi cần làm gì để hỗ trợ quá trình điều trị?"
Bởi vì chữa bệnh không chỉ là uống thuốc.
Chữa bệnh là sự phối hợp giữa bác sĩ, người bệnh và gia đình.
Và đôi khi, điều giúp một đứa trẻ khỏi bệnh không phải là thêm một viên kháng sinh, mà là sự tuân thủ những hướng dẫn tưởng chừng rất đơn giản.
Ngày nay, điều chúng ta thiếu không phải là kháng sinh.
Điều chúng ta thiếu là sự kiên nhẫn để theo dõi bệnh đúng cách và sự tin tưởng để đồng hành cùng bác sĩ.
Bởi có những trường hợp, thứ giúp bệnh nhân khỏi bệnh không phải là thêm một loại thuốc, mà là làm đúng những điều rất đơn giản.
