20/08/2026
[CHUYỆN LÀM TÂM LÝ]
Nếu bạn đang tò mò không biết “chuyên viên tâm lý học đường thực tế cần làm những gì?”, thì mình xin chia sẻ từ trải nghiệm của mình nhé :3
Hiện tại mình đang làm chuyên viên tâm lý học đường ở một trường tiểu học tư thục. Trước khi vào nghề, mình từng nghĩ tâm lý học đường chắc chủ yếu là làm việc tại phòng Tâm lý và tham vấn cho học sinh, nhưng đi làm rồi mới thấy công việc này bận hơn mình tưởng rất nhiều =)))
Về cơ bản, công việc của mình có thể chia thành 4 mảng chính:
Đầu tiên là đánh giá, sàng lọc sức khỏe tâm thần cho học sinh. Ở trường mình, học sinh toàn trường sẽ thực hiện sàng lọc khoảng 2 lần/năm, thường vào đầu và cuối năm học. Mục đích là để có một bức tranh tổng quan xem học sinh đang gặp những khó khăn gì về cảm xúc, hành vi, quan hệ bạn bè… và có bạn nào đang có dấu hiệu cần được quan tâm, hỗ trợ thêm hay không. Từ đó, phòng Tâm lý mới có thể theo dõi và can thiệp sớm hơn.
Thứ hai là tham vấn. Học sinh có thể tự tìm đến phòng Tâm lý khi có chuyện muốn chia sẻ, hoặc giáo viên chủ nhiệm/phụ huynh nhận thấy một bạn đang gặp khó khăn và đề nghị phòng Tâm lý trao đổi với bạn. Có những ca nghe khá “to chuyện”, nhưng cũng có những chuyện rất nhỏ thôi, kiểu “con đang giận bạn”, “bạn trêu con”… Nhưng với một đứa trẻ, những chuyện ấy đôi khi thực sự rất lớn. Công việc của mình lúc này không phải là phán xét hay lập tức đưa ra lời khuyên, mà là cùng con hiểu chuyện gì đang xảy ra và tìm cách ứng phó phù hợp.
Tất nhiên, không phải vấn đề nào phòng Tâm lý học đường cũng có thể tự xử lý được. Với những trường hợp có khó khăn phức tạp hoặc vượt quá phạm vi chuyên môn, mình sẽ trao đổi với phụ huynh và tư vấn chuyển ca đến người có chuyên môn phù hợp hơn. Ví dụ, những trường hợp cần can thiệp về giáo dục đặc biệt có thể được giới thiệu đến chuyên viên can thiệp/giáo dục đặc biệt; còn những trường hợp cần đánh giá, trị liệu chuyên sâu về sức khỏe tâm thần có thể được chuyển đến nhà tâm lý lâm sàng hoặc bác sĩ tâm thần. Với mình, biết giới hạn chuyên môn và biết lúc nào cần chuyển ca cũng là một phần rất quan trọng của việc làm nghề.
Thứ ba là xây dựng và tổ chức các chương trình, hoạt động phòng ngừa sức khỏe tinh thần. Đây là phần mình khá thích vì quan điểm của mình là không phải đợi học sinh “có vấn đề" rồi mới hỗ trợ. Mình thường dựa vào kết quả sàng lọc, những vấn đề quan sát được trong trường hoặc nhu cầu thực tế của học sinh để xây dựng các chương trình như quản lý cảm xúc, xây dựng lòng tự trọng, kỹ năng kết bạn, phòng chống bắt nạt, ứng phó với căng thẳng… Mục tiêu là trang bị cho học sinh kỹ năng trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.
Và cuối cùng là… dạy học. Ở trường mình, phòng Tâm lý phụ trách môn Giáo dục Cảm xúc - Xã hội (SEL) cho học sinh toàn trường và đây là một môn học bắt buộc trong thời khóa biểu luôn. Nói vui thì mình vừa là người làm tâm lý, vừa là “giáo viên” =))) Thực ra, các tiết SEL ở trường mình cũng không được tổ chức theo kiểu một tiết học truyền thống. Mình thường xem đây như những hoạt động phòng ngừa được đưa vào thời khóa biểu một cách thường xuyên, với quy mô nhỏ và gần gũi hơn. Có những buổi cả lớp cùng thảo luận một chủ đề, có những buổi chơi trò chơi hoặc thực hành một kỹ năng, và đôi khi cũng có thể trở thành một dạng tham vấn nhóm khi học sinh cùng gặp một vấn đề tương tự. Mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp các bạn có thêm “đồ nghề tâm lý” để tự xử lý những khó khăn trong cuộc sống, thay vì đợi đến lúc có khó khăn rồi mới tìm đến phòng Tâm lý.
Điều mình thích nhất ở công việc này là sự kết hợp của rất nhiều thứ, mỗi thứ một chút, chứ không chỉ đơn giản là ngồi trong phòng và tham vấn. Đây cũng là điều khiến nghề trở nên khá “thử thách”, nhưng cũng vì thế mà mình nghĩ làm Tâm lý học đường gần như không sợ “chán”. Hôm nay còn đang ngồi phân tích số liệu sàng lọc, ngày mai đã phải nghĩ hoạt động cho tiết SEL, hôm sau lại có một bạn nhỏ chạy vào phòng kể chuyện “to bằng cả thế giới” của bạn ấy :))) Mỗi ngày một kiểu vấn đề, mỗi học sinh một câu chuyện, và mình cũng liên tục phải học thêm để theo kịp công việc.
Nhìn chung, nếu bạn thích Tâm lý nhưng cũng thích giáo dục, thích trẻ em, thích sự đa dạng và không muốn ngày nào cũng làm đúng một việc, thì Tâm lý học đường có thể là một hướng rất đáng để bạn tìm hiểu 🌱