19/07/2026
Chào các bạn đồng nghiệp,
- Chiều nay, mình vừa mới phải xử lý một case "cứu nét" dở khóc dở cười cho một đồng nghiệp: Minivis đươc cắm 2 tuần BN bị viêm đau niêm mạc phồng lên và không thấy minivis nữa, chụp film tại chỗ thấy vị trí minivis thay đổi sâu hơn, chiều nay chụp thêm film Panorama thấy minivis bị tụt hẳn vào trong xoang hàm trên
- Nhìn vẻ mặt lo lắng của đồng nghiệp nên mình quyết định viết 1 bài chia sẻ rút kinh nghiệm
- Cắm minivis (TADs) hiện nay là thủ thuật diễn ra như "cơm bữa" tại các phòng khám chỉnh nha, nhưng chính sự quen tay và chủ quan lại rất dễ dẫn đến những tai biến nghiêm trọng nếu chúng ta quên mất các nguyên tắc giải phẫu quan trọng
👇Dưới đây là những lưu ý xương máu giúp các bác sỹ tránh "bẫy" khi cắm minivis, đặc biệt là vùng nguy hiểm – xoang hàm trên
1. Tai biến rơi minivis vào xoang hàm: Nguyên nhân do đâu?
- Vùng răng hàm phía sau hàm trên (đặc biệt là vùng răng 5, răng 6, răng 7) là khu vực cực kỳ nhạy cảm do đáy xoang hàm thường xuống thấp. Tai biến rơi minivis vào xoang thường đến từ:
- Đánh giá sai thể tích và vị trí đáy xoang: Chỉ nhìn phim Panorama 2D mà bỏ qua phim Cone Beam CT (CBCT) ở những case có giải phẫu phức tạp hoặc chân răng ngắn, đáy xoang sa thấp
- Lực ấn quá mạnh (Lực đẩy dọc trục): Khi minivis đi qua lớp xương vỏ cứng và gặp lớp xương xốp mềm phía trong (hoặc xương quá mỏng), nếu bác sỹ tiếp tục dùng lực ấn mạnh thay vì lực xoay, minivis sẽ bị đẩy tuột vào trong lòng xoang
- Chọn kích thước minivis không phù hợp: Dùng minivis quá dài ở vùng xương có chiều cao cơ học hạn chế
👉 Hậu quả: Minivis nằm lạc chỗ trong xoang hàm sẽ gây viêm xoang dị vật, nhiễm trùng kéo dài và bắt buộc phải phẫu thuật mở xoang (lỗ rò) để gắp ra, gây ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý bệnh nhân và uy tín của bác sỹ
2. Bộ quy tắc vàng phòng ngừa tai biến khi thực hành cắm minivis
Để những case cắm vis luôn "êm đẹp", các bác sỹ cần nằm lòng các nguyên tắc sau:
- Khảo sát kỹ trên CBCT (Nếu có nghi ngờ): Đừng tiếc một phim CBCT nếu thấy trên Panorama vùng mất răng hoặc vùng răng hàm có đáy xoang quá sát mào xương ổ răng. Đo chính xác độ dày của xương vỏ và khoảng cách từ mào xương đến đáy xoang
- Cảm nhận lực bằng tay: Đây là kỹ năng quan trọng nhất. Khi vặn minivis, bạn phải cảm nhận được 3 giai đoạn: Qua xương vỏ (chặt tay) → Vào xương xốp (nhẹ tay hơn nhưng vững ổn) → Chạm đích. Nếu đang vặn mà thấy hẫng tay hoàn toàn, hãy dừng lại ngay lập tức!
- Góc độ cắm minivis linh hoạt: Ở vùng răng sau hàm trên, thay vì cắm vuông góc 90 độ với mặt xương, hãy chủ động chủ động hướng góc cắm chéo (khoảng 45 - 60 độ so với trục răng) về phía cuống răng để tận dụng khoảng xương giữa các chân răng và né đáy xoang
- Kiểm tra độ vững ổn: Luôn dùng thám trâm hoặc kẹp gắp lắc nhẹ kiểm tra sau khi cắm. Nếu minivis có dấu hiệu lỏng, tuyệt đối không cố móc chun hay lò xo vào lực kéo, vì minivis lỏng rất dễ bị đẩy sâu hơn dưới áp lực nhai nuốt của bệnh nhân
3. Xử lý thế nào nếu lỡ "rơi minivis vào xoang"?
Nếu chẳng may tai biến xảy ra ngay trên ghế điều trị:
- Giữ bình tĩnh và trấn an bệnh nhân: Tuyệt đối không hoảng loạn làm bệnh nhân sợ hãi
- Chụp ngay phim kiểm tra: Xác định chính xác vị trí của minivis (nằm trong xoang, dưới màng xoang hay lọt hẳn vào lòng xoang)
- Không cố dùng dụng cụ nhỏ chọc ngoáy: Việc cố "mò" minivis thông qua lỗ cắm cũ chỉ làm đẩy minivis đi xa hơn hoặc làm rách thêm màng xoang
- Chuyển tuyến hoặc hội chẩn chuyên gia: Nếu không có chuyên môn về phẫu thuật hàm mặt hãy liên hệ ngay với các đồng nghiệp có kinh nghiệm để được "cứu nét" kịp thời
+ Lâm sàng chỉnh nha là một hành trình dài, nhanh một phút có thể sửa cả năm. Mong rằng case "cứu nét" chiều nay của mình sẽ là bài học chung để tất cả chúng ta làm nghề một cách an toàn và tự tin hơn. Chúc các đồng nghiệp luôn có những ca lâm sàng thành công!
