Chữa bệnh cột sống, thoát vị đĩa đệm, xương khớp

29/08/2026

21/08/2026

NGUYÊN NHÂN TÊ BÌ BÀN TAY, NGÓN TAY.
Tê bì (dị cảm) ở bàn tay và ngón tay thường liên quan đến hệ thống đám rối thần kinh cánh tay (brachial plexus). Đây là một mạng lưới thần kinh phức tạp, được hình thành từ các rễ thần kinh xuất phát từ tủy sống cổ (C5 – C8) và ngực trên (T1). Các dây thần kinh này chi phối vận động và cảm giác cho vai, cánh tay, cẳng tay, bàn tay và các ngón tay.

Cấu trúc chính của đám rối thần kinh cánh tay:
1 Dây thần kinh cơ bì (Musculocutaneous nerve).
Xuất phát: C5 – C7.
- Chức năng: Vận động các cơ gấp ở cánh tay trước (cơ nhị đầu, cơ cánh tay trước).
- Cảm giác: Vùng da phía ngoài cẳng tay trước.

2. Dây thần kinh nách (Axillary nerve).
Xuất phát: C5 – C6.
- Chức năng: Vận động cơ delta, cơ tròn bé.
- Cảm giác: Vùng da vai ngoài (phía trên ngoài cánh tay).

3. Dây thần kinh giữa (Median nerve).
Xuất phát: C6 – T1.
- Chức năng: Điều khiển phần lớn cơ gấp ở cẳng tay, cơ ở mô út bàn tay (liên quan ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa).
- Cảm giác: Mặt gan tay ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngoài ngón nhẫn.

4. Dây thần kinh quay (Radial nerve).
Xuất phát: C5 – T1.
- Chức năng: Vận động nhóm cơ duỗi khuỷu tay, cổ tay và ngón tay.
- Cảm giác: Mặt sau cánh tay, cẳng tay, mu tay phía ngoài (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa một phần).

5. Dây thần kinh trụ (Ulnar nerve).
Xuất phát: C8 – T1.
- Chức năng: Vận động nhiều cơ nhỏ ở bàn tay.
- Cảm giác: Mặt gan và mu tay của ngón út và nửa trong ngón nhẫn.

⚠️ Vì sao gây tê bì? Trên đường đi, các dây thần kinh phải chui qua nhiều “đường hầm” giải phẫu (các khe, ống, khoảng hẹp như khe giữa các cơ, ống thần kinh – mạch máu, ống cổ tay…).

👉 Khi các vùng này bị viêm, chấn thương, chèn ép do cơ – xương – dây chằng hoặc do thoái hóa cột sống, g*i xương, thoát vị đĩa đệm, khối u… sẽ gây:
- Chèn ép thần kinh.
- Giảm hoặc mất tín hiệu dẫn truyền.
- Hậu quả: Tê bì, dị cảm, yếu cơ, mất cảm giác, thậm chí teo cơ ở cánh tay – bàn tay – ngón tay.

Ví dụ cụ thể:
1. Hội chứng ống cổ tay: Dây thần kinh giữa bị chèn ép → tê ngón cái, trỏ, giữa, nửa ngón nhẫn.

2. Thoát vị đĩa đệm cổ (C6 – C7): Chèn ép rễ thần kinh → tê từ vai xuống cẳng tay, bàn tay.

3. Hội chứng đường hầm trụ ở khuỷu tay: Chèn ép thần kinh trụ → tê ngón út và nửa ngón nhẫn.

🩺 Cách xử trí & điều trị.
1. Khám & chẩn đoán.
- Khám lâm sàng thần kinh, kiểm tra cảm giác – vận động.
- X-quang, MRI cột sống cổ, siêu âm thần kinh ngoại biên hoặc điện cơ (EMG).

2. Điều trị không phẫu thuật (đa số trường hợp).
- Nghỉ ngơi, tránh động tác lặp đi lặp lại.
- Vật lý trị liệu: kéo giãn cột sống cổ, siêu âm trị liệu, châm cứu, xoa bóp.
- Nẹp cổ tay (trong hội chứng ống cổ tay).
- Thuốc: giảm đau, kháng viêm, giãn cơ, vitamin nhóm B (B1, B6, B12).

3. Điều trị phẫu thuật.
- Chỉ định khi chèn ép thần kinh nặng, teo cơ, mất chức năng hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả.

4. Phòng ngừa & chăm sóc.
- Duy trì tư thế đúng khi ngồi – làm việc với máy tính.
- Tập luyện kéo giãn vai – cổ – cánh tay mỗi 45–60 phút.
- Ăn giàu vitamin nhóm B (gạo lứt, hạt óc chó, thịt nạc, cá, trứng).
- Kiểm soát bệnh nền: tiểu đường, thoái hóa cột sống, viêm khớp.

👉 TÊ BÌ BÀN TAY - NGÓN TAY thường do chèn ép các dây thần kinh xuất phát từ đám rối thần kinh cánh tay. Nguyên nhân có thể từ cột sống cổ, khuỷu tay, ống cổ tay hoặc bàn tay. Điều trị cần xác định đúng vị trí chèn ép để có hướng điều trị phù hợp (bảo tồn hoặc phẫu thuật).

01/08/2026

Hiếp thống dùng sài hồ
Y Học Thống Chỉ có phương Sài hồ sơ can tán gồm: Sài hồ, Chỉ xác, Bạch thược, Chích cam thảo, Trần bì, Xuyên khung, Hương phụ. Sơ can hành khí, hoạt huyết chỉ thống. Chủ trị các chứng can khí uất trệ. Biểu hiện như đau tức hai bên hiếp sườn, ngực bức bối, ưa thở dài, tình chí uất ức dễ giận, ợ hơi, quản phúc trướng mãn, mạch huyền.
Chỉ Nguyệt ôn lại ca quyết dẫn kinh thường dùng, vừa lắc đầu vừa đọc: Đầu thống dùng Xuyên khung, Tý thống dùng Quế chi, Hiếp thống dùng Sài hồ, Vị thống dùng Diên hồ sách, Phúc thống dùng Tiểu hồi hương, Yêu thống dùng Đỗ trọng, Tất thống dùng Ngưu tất… Thuốc không có dẫn sứ thì không đến được bệnh sở, binh không có người dẫn đường thì không tới được trận địa. Mỗi vị thuốc đều có phạm vi tác dụng riêng. Người làm y nếu không rõ thuốc đi theo kinh nào, nhập tạng phủ nào, thì khó đạt hiệu quả.
Có một cô gái bị trầm uất, hai bên sườn trướng đau, ăn uống cũng không vào. Mẹ cô đưa cô đến khám.
Ông lão hỏi: "Chuyện gì vậy?" Cô gái không nói, tinh thần uể oải, không muốn trả lời.
Người mẹ nói: "Con gái tôi trước đây vừa chia tay bạn trai, từ đó đến nay suốt ngày ở trong phòng, không đi đâu, gọi ăn cũng không muốn, ngày càng gầy đi, chúng tôi nhìn mà xót lòng."
Ông lão nói: "Cô có biết vì sao trong sân tôi không trồng hoa không?"
Cô gái hơi ngạc nhiên, không hiểu vì sao thầy không hỏi bệnh mà lại hỏi chuyện hoa.
Ông lão tự nói tiếp: "Hoa trồng trong phòng thì không lớn được, không có ánh nắng, không có gió, cũng không có bướm ong. Trước đây tôi từng trồng vài chậu hoa đẹp trong nhà, nhưng chúng nhanh chóng héo tàn. Sau đó tôi đem chúng ra ngoài sân, hoa lại nở rực rỡ. Ở trong phòng, dù hoa có thơm thế nào thì bướm ong cũng không đến; còn ở ngoài nắng, ngay cả hoa bình thường cũng thu hút đàn bướm ong bay đến."
Nghe xong, cô gái có chút xúc động. Ông lão nói: "Cô không bước ra ngoài thì sẽ không ai để ý đến cô; nhưng một khi cô bước ra, cả thế giới sẽ nhìn thấy cô."
Cô gái nghe vậy, mỉm cười nhẹ, dường như đã hiểu ra điều gì đó.
Ông lão biết thời cơ đã chín muồi, nói: "Bỏ lỡ bướm thì vẫn còn ong. Con người không thể vì một lần vấp ngã mà không đi tiếp. Khi cô bước ra ngoài, con đường đầy ánh nắng đang chờ cô."
Cô gái nghe xong, vui vẻ cười, nói: "Thưa thầy, con biết phải làm gì rồi."
Ông lão quay đầu nói: ‘Chỉ Nguyệt, bài Sài hồ sơ can tán.’
Tiểu Chỉ Nguyệt liền vừa đi vừa đọc thuộc phương thuốc này, như vậy vừa đi vừa học, một bài thuốc sơ can giải uất cũng đã được ghi nhớ.”
Sài hồ sơ can thược dược khung, Chỉ xác trần bì thảo hương phụ.
Sơ can giải uất hành khí trệ, Hiếp sườn thống tự nhiên trừ.
Người mẹ nhìn cô con gái vốn dĩ đang buồn bã, u uất của mình đột nhiên nở nụ cười nhẹ nhõm; giống như mặt nước chết lặng bấy lâu nay bỗng chốc gợn sóng, tràn đầy sức sống. Bà biết rằng mình đến căn nhà tranh này là đúng rồi. Quả nhiên, chứng trầm cảm với các triệu chứng ngực sườn đầy trướng, chán ăn này, sau khi dùng ba thang Sài hồ sơ can tán đi xuống, đã trả lại cho bà một cô con gái yêu đời và hay cười
“Ông ơi, bài Sài Hồ Sơ Can Tán giải uất, vì sao bà ấy uống xong mà vị khẩu cũng đại khai vậy?”
Ông cười nói: “Sài hồ có thể sơ lý khí trệ nơi ngoan thổ, ví như trên mảnh đất chai cứng mà trồng cây, đất liền trở nên tơi xốp, sinh cơ lại phát.”
Tiểu Chỉ Nguyệt gật đầu: “Thảo nào ông dùng phương giải uất mà có thể khôi phục chức năng kiện vận của Tỳ Vị.”
Rồi Tiểu Chỉ Nguyệt liền ghi vào sổ tay:
Trong Y Học Trung Trung Tham Tây Lục có chép: Một người hơn bốn mươi tuổi, dưới hiếp nóng đau, đại tiện bảy tám ngày chưa thông. Thầy thuốc dùng Đại Thừa Khí Thang, đại tiện vẫn chưa thông mà đau dưới hiếp lại tăng. Mạch huyền hữu lực, biết là can khí uất kết, đởm hỏa uất thịnh. Bèn dùng Kim Linh Tả Can Thang tự chế, gia Sài hồ, Long đởm thảo mỗi vị bốn tiền (Sài hồ là thuốc dẫn vào chứng hiếp thống), uống xong đại tiện liền thông hạ, hiếp thống lập tức khỏi.

01/05/2026

24/04/2026

BÀI HỌC CẦN THIẾT TRONG SUỐT QUÁ TRÌNH CHẨN VÀ TRỊ BỆNH CỦA PHƯƠNG PHÁP TÁC ĐỘNG CỘT SỐNG...

* MƯỜI MỘT VÙNG NHIỆT ĐỘ TƯƠNG ỨNG VỚI NỘI TẠNG

1 - Vùng chẩm liên quan chức năng ruột già, trực tràng. dstd L5 .
Màng ruột D5,6,7,8,9,10
Ruột già C5 ; D9,10,11,12 ; L1,2
Trực tràng L1,4,5 ; S1,2,3,4,5
Ruột thừa L1,4,5 ; S1,2,3,4,5
Hậu môn S3; Cụt
Trung tâm tháo phân S1,2
Trực tràng xích ma L1,2 ; S2,3,4,5
Cơ ức đòn chũm C3

2 - Vùng cổ, vai, ngực trái liên quan chức năng tim mạch. dstd D6... D9 .
Tim C2,3,4,5 ; D1,2,3,4.5,6
Tâm nhĩ D1,2,3
Màng bao tim C4,5,6,7 ; D11
Động mạch chủ C2,3,4,5
Động mạch vành D1,2
Động mạch nhỏ ở bụng D2
Động mạch nhỏ ở phổi và não D6
Động mạch nhỏ ngoài da D1,2
Trung tâm tăng nhịp tim C1,2,3,4
Tuyến nước bọt C7
Tuyến nước mắt C7 ; D1
Tuyến mồ hôi C7 ; D1,2

3 - Vùng cổ phải liên quan chức năng hô hâp: dstd D3
Phổi C1,2,3,4,5 ;D1,2,3,4,5,6
Khí quản C2,3,4 ; D2,3,4,5,6
Thanh quản C5
Phế quản D6

4 - Vùng vai phải liên quan chức năng mật: dstd D11 .
Mật C2,3,4,5 ; D5,6,7,8,9,10,11,12 ; L1

5 - Vùng dưới vú phải (hạ sườn phải) liên quan chức năng gan dstd D10 .
Gan C2,3,4,5 ; D5,6,7,8,9

6 - Vùng mỏ ác liên quan chức năng dạ dày. dstd D12 ; L1
Dạ dày D4,5,6,7,8,9,10,11,12
Tuyến dạ dày D5,6,7,8,9,10
Tá tràng D5,6,7,8,9,10,12
Bờ cong nhỏ dạ dày D4,5,6,7
Bờ cong lớn dạ dày D10,11
Thực quản C6 ; D4,5,6
Ức chế co bóp dạ dày L1,3
Vị toan D10

7 - Vùng giữa lưng liên quan chức năng nội tạng lách , tuỵ , giáp trạng , thượng thận . dstd D12 .
Lách D6,7,8,9
Tuyến tuỵ C2,3,4,5 ;D6,7,8,9,10,11,12 ; L1
Tuyến giáp C7
Đám rối mạc treo L1,2
Đám rối dương D12 ; L1,2,3
Tuyến thượng thận D10

8 - Vùng thắt lưng liên quan chức năng thận . dstd L3
Trung tâm cương cử S1,2,3
Ống dẫn tinh L4
Sinh dục nam L4
Trung tâm phóng tinh L1,2,3
Trung tâm tiểu tiện S3,4
Niệu đạo D11 ; L1,2,3,4,5
Ức chế cơ vòng niệu đạo D11 ; L1,2,3,4,5
Tiết niệu L5 ; D1
Tiền liệt tuyến D10,12 ; S2,3


9 - Vùng rốn liên quan chức năng ruột non. dstd S2
Ruột non C3,4,5 ; D7,8,9,10,11,12 ; L1,2
Trung tâm ức chế
tiểu tràng D5...12 ; L1

10 - Vùng bụng con liên quan chức năng bàng quang, tiết niệu.
Bàng quang D11 ; L1,2,3,4,5 ; S1,2,3,4,5
Trung tâm ức chế
bàng quang L1,2,3,4

11 - Vùng khe mông liên quan chức năng tử cung, vòi trứng, sinh duc nữ.
Ống dẫn trứng D11,12
Buồng trứng D10,12; L1,2,3
Tử cung D12 ; L1,2,3 ; S2,3,4,5
Sinh dục nữ L3
Tuyến Bectolin L2...!