29/08/2026
Nhiều người thường nghĩ rằng quá trình lão hóa của bạn chủ yếu được quyết định bởi gen, tiền sử gia đình có ảnh hưởng, nhưng đó không phải là tất cả.
Các nghiên cứu về cặp song sinh và các gia đình sống thọ cho thấy rằng di truyền học có thể giải thích từ 10% đến 30% sự khác biệt về tuổi thọ nhưng còn rất nhiều yếu tố khác có thể tác động: chế độ ăn uống, mức độ vận động, việc hút thuốc, chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng hoặc kết nối xã hội, và việc có được chăm sóc y tế phù hợp hay không.
Trên thực tế, nhiều bệnh mãn tính làm giảm tuổi thọ: bệnh tim, đột quỵ, tiểu đường loại 2, một số loại ung thư, và thậm chí nhiều trường hợp sa sút trí tuệ, đều bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi lối sống và môi trường. Cải thiện huyết áp, lượng đường trong máu, cholesterol, cân nặng và khám sàng lọc định kỳ có thể trì hoãn, ngăn ngừa hoặc làm giảm nhẹ các bệnh này.
Điều tương tự cũng đúng ở cấp độ vi mô. Bên trong tế bào, quá trình lão hóa được thúc đẩy bởi một tập hợp các quá trình sinh học thường được gọi là dấu hiệu lão hóa: những thứ như tổn thương DNA, sự suy yếu của các cấu trúc sản sinh năng lượng (ty thể), viêm mãn tính mức độ nhẹ và những thay đổi trong hệ vi sinh vật sống trong ruột.
Nghiên cứu cho thấy rằng lối sống lành mạnh có thể ảnh hưởng đến nhiều dấu hiệu lão hóa này. Nói cách khác, tốc độ hoạt động của “bộ máy lão hóa” trong cơ thể bạn không hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.
Trong thế kỷ qua, tuổi thọ trung bình đã tăng lên đáng kể. Năm 1900 tại Mỹ, một đứa trẻ sơ sinh có thể sống được khoảng 47 năm. Ngày nay, con số đó gần 79 năm. Vệ sinh được cải thiện, thuốc kháng sinh, sinh nở an toàn hơn, vắc-xin và chăm sóc y tế khẩn cấp tốt hơn đều là những yếu tố góp phần vào sự tăng trưởng này.
Nhưng trong khi tuổi thọ tăng lên, nhưng sức khỏe lại không theo kịp. Nhiều người hiện nay sống thêm một thập kỷ hoặc hơn mà vẫn phải đối mặt với nhiều bệnh mãn tính như bệnh tim, tiểu đường, bệnh phổi mãn tính, viêm khớp và suy giảm nhận thức. Từ góc độ y học, điều chúng ta thực sự đang cố gắng kéo dài không chỉ là số năm sống, mà là số năm sống khoẻ mạnh, năng động (trong đó bạn có thể tham gia vào cuộc sống theo cách riêng của mình: đi du lịch, làm những việc mình yêu thích, dành thời gian cho những người mình yêu thương, nấu ăn cho bạn bè, hoạt động ngoài trời, tham gia vào cộng đồng).