20/08/2026
VAI TRÒ CỦA XẠ HÌNH TUYẾN GIÁP VỚI ⁹⁹ᵐTc TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH LÝ TUYẾN GIÁP
Nếu siêu âm tuyến giáp chủ yếu cung cấp thông tin về hình thái, cấu trúc và đặc điểm của các tổn thương, thì xạ hình tuyến giáp với ⁹⁹ᵐTc-pertechnetate giúp đánh giá sự phân bố hoạt động chức năng của mô tuyến giáp. Có thể hình dung xạ hình như một “bản đồ chức năng” của tuyến giáp, bổ sung những thông tin mà siêu âm đơn thuần không thể cung cấp.
Dưới đây là những vai trò quan trọng của kỹ thuật này:
🎯 Đánh giá vị trí, hình dạng và sự phân bố chức năng của tuyến giáp
Xạ hình cho phép quan sát vị trí, hình dạng tương đối của tuyến giáp và đặc biệt là mức độ bắt giữ thuốc phóng xạ của từng vùng, qua đó đánh giá sự phân bố hoạt động chức năng của hai thùy tuyến giáp.
🎯 Phát hiện mô tuyến giáp lạc chỗ
Xạ hình có giá trị trong việc phát hiện mô tuyến giáp nằm ngoài vị trí giải phẫu thông thường, chẳng hạn tuyến giáp ở gốc lưỡi, dọc đường di chuyển của tuyến giáp trong thời kỳ phôi thai hoặc trong trung thất. Đây là những vị trí mà siêu âm có thể khó khảo sát đầy đủ.
🎯 Hỗ trợ xác định nguyên nhân suy giáp bẩm sinh
Ở trẻ mắc suy giáp bẩm sinh, xạ hình kết hợp với siêu âm có thể giúp xác định một số nguyên nhân như không có tuyến giáp, tuyến giáp thiểu sản hoặc tuyến giáp lạc chỗ. Kỹ thuật cũng cung cấp thêm thông tin giúp định hướng một số rối loạn bẩm sinh trong quá trình tổng hợp hormon tuyến giáp.
🎯 Đánh giá chức năng của nhân tuyến giáp
Một trong những giá trị quan trọng của xạ hình là xác định hoạt động chức năng của nhân tuyến giáp, từ đó có thể phân loại thành:
•Nhân tăng chức năng (“nhân nóng”): bắt thuốc nhiều hơn mô tuyến xung quanh và thường có nguy cơ ác tính thấp.
•Nhân giảm hoặc không có chức năng (“nhân lạnh”): bắt thuốc ít hoặc không bắt thuốc.
Tuy nhiên, nhân lạnh không đồng nghĩa với ung thư. Phần lớn nhân lạnh vẫn lành tính. Nguy cơ ác tính và chỉ định chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) cần được đánh giá dựa trên đặc điểm siêu âm, kích thước nhân, yếu tố nguy cơ và các hướng dẫn chuyên môn.
🎯 Hỗ trợ xác định nguyên nhân cường giáp
Hình ảnh phân bố thuốc phóng xạ giúp bác sĩ phân biệt một số nguyên nhân thường gặp:
•Basedow (Graves): tuyến giáp thường tăng bắt thuốc lan tỏa và tương đối đồng đều.
•Nhân độc: một vùng tăng bắt thuốc khu trú, trong khi mô tuyến xung quanh bị ức chế.
•Bướu đa nhân độc: nhiều vùng tăng hoạt động chức năng không đồng đều.
Việc xác định đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
🎯 Hỗ trợ phân biệt Basedow với viêm tuyến giáp
Hai tình trạng này đều có thể biểu hiện bằng nhiễm độc giáp nhưng cơ chế hoàn toàn khác nhau.
Trong Basedow, tuyến giáp tăng tổng hợp hormon nên thường tăng bắt chất đánh dấu lan tỏa. Ngược lại, ở một số thể viêm tuyến giáp gây nhiễm độc giáp, hormon được giải phóng từ mô tuyến bị tổn thương nên khả năng bắt giữ chất đánh dấu thường giảm rõ rệt.
Xạ hình vì vậy có thể cung cấp thông tin quan trọng khi cần xác định nguyên nhân của tình trạng nhiễm độc giáp.
🎯 Đánh giá mô tuyến giáp còn chức năng trong một số tình huống lâm sàng
Xạ hình ⁹⁹ᵐTc có thể hỗ trợ đánh giá sự hiện diện và phân bố của mô tuyến giáp còn hoạt động chức năng trong những trường hợp phù hợp.
Đối với ung thư tuyến giáp biệt hóa sau phẫu thuật, việc đánh giá mô tuyến giáp còn lại, tổn thương tái phát hoặc di căn bằng xạ hình hạt nhân thường sử dụng iod phóng xạ như ¹²³I hoặc ¹³¹I theo chỉ định chuyên khoa, thay vì xem xạ hình ⁹⁹ᵐTc là phương pháp chính.
🎯 Hỗ trợ đánh giá một số khối bất thường vùng cổ và trung thất
Trong trường hợp nghi ngờ mô tuyến giáp lạc chỗ, tuyến giáp kéo dài xuống trung thất hoặc một khối có nguồn gốc từ mô tuyến giáp, xạ hình có thể cung cấp thêm thông tin chức năng để hỗ trợ chẩn đoán.
Kết quả cần được đối chiếu với siêu âm, CT/MRI và các xét nghiệm khác khi cần thiết.
⚠️ ĐIỀU CẦN NHỚ
Xạ hình tuyến giáp không thay thế siêu âm hay xét nghiệm hormon tuyến giáp. Mỗi phương pháp cung cấp một nhóm thông tin khác nhau. Khi phối hợp các phương pháp này, bác sĩ có thể hiểu đầy đủ hơn về tình trạng của tuyến giáp và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.
⁹⁹ᵐTc có thời gian bán rã vật lý khoảng 6 giờ và hoạt độ sử dụng trong xạ hình chẩn đoán tương đối thấp. Kỹ thuật được thực hiện theo chỉ định và tuân thủ các nguyên tắc an toàn bức xạ.
👉 Phụ nữ đang mang thai, nghi ngờ có thai hoặc đang cho con bú cần thông báo cho nhân viên y tế trước khi thực hiện xạ hình để được tư vấn phù hợp.
