10/12/2020
BẬT MÍ: 50 NGUYÊN TẮC VỀ SỨC KHỎE MÀ KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT
Hầu hết mọi người chỉ quan tâm đến sức khoẻ đến khi họ gặp vấn đề, hay bị bệnh.
Sau 30 tuổi, cơ thể càng già đi nhanh hơn. Khi 40, có sự khác biệt lớn giữa người chăm sóc bản thân và người không làm vậy.
Có 80% xác suất bạn sẽ qua đời vì 4 bệnh: ung thư, bệnh tim, đột quỵ, hoặc bệnh về não như Alzheimer. Những bệnh này vẫn có thể tránh được nếu có lối sống lành mạnh.
Cách tốt nhất bạn có thể làm bây giờ là phòng bệnh và chăm sóc bản thân mình, hơn là đợi đến khi quá muộn.
Mình không phải guru sức khoẻ. 1 lợi thế ở thời đại này là có nhiều nghiên cứu về sức khoẻ, lão hoá hay chăm sóc bản thân mình đúc kết/tham khảo được mà không phải tới trường học chuyên về dinh dưỡng.
Dưới đây mình chia sẻ những nguyên tắc sức khoẻ mà mình áp dụng. Mình sẽ không đề cập nhiều đến những thứ đương nhiên (ngủ đủ, đánh răng hàng ngày, v.v).
A, Chung
1. Đi kiểm tra mắt ít nhất 2 năm một lần để xem bạn có nguy cơ tăng nhãn áp (glaucoma) - dẫn đến mù mắt. Nhất là khi bạn đã qua 40 tuổi.
2. Nếu bạn bị cận, cân nhắc dùng kính lọc ánh sáng xanh (blue light) do giúp ngăn cản 20% sóng tia UV và ngăn cản ánh sáng xanh phát ra từ màn hình số >> giảm căng thẳng, mệt mỏi ở mắt.
3. Dùng flux app để chỉnh độ sáng màn hình máy tính, tránh ánh sáng xanh từ màn hình tốt cho mắt cũng như giúp bạn ngủ dễ hơn.
4. Có vẻ sẽ tốt hơn nếu không dùng chung xà phòng: do chúng gây tụ cầu khuẩn vàng (MSRA infection). Nếu bạn dùng, đừng dùng chung với ai và để nó ở nơi dễ khô.
5. Tránh dùng chai nước bằng nhựa do dễ bị rỉ hoá chất. Sẽ tốt cho sức khoẻ hơn nếu thay chai nhựa bằng cách mua chai đựng nước thủy tinh hoặc thép không rỉ
6. Bảo vệ gan của bạn do nó ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất (metabolism). Metabolism hay gan không tốt sẽ ảnh hưởng đến tình trạng béo phì và rất nhiều bệnh khác. Trước mình hay dùng Milk Thistle để giảm độc gan.
7. Tránh những thứ gây nghiện nếu bạn chưa nghiện. Người đã nghiện thuốc/rượu/bia/chất kích thích rất khó bỏ, so với người chưa từng thử bao giờ. Cũng giúp bạn tiết kiệm tiền.
8. Nếu bạn quá lười chạy, ít nhất đi bộ 1 km trở lên hàng ngày. Nó giúp tránh rất nhiều vấn đề sức khỏe khi về già. Đi bộ cũng giúp bạn đỡ ì và tâm lí thoải mái hơn (kinh nghiệm cá nhân).
9. Uống thuốc tẩy giun 1 năm/lần.
B, RĂNG MIỆNG
10. Nếu đánh răng mà bị chảy máu, hoặc nướu của bạn đỏ hơn bình thường, bạn có thể đang bị sâu răng hoặc viêm lợi. Nếu có thể, đi nha khoa càng sớm càng tốt.
11. Đi nha khoa ít nhất 1 năm/lần để lấy cao răng, làm sạch hoặc kiểm tra các vấn đề về răng.
12. Dùng chỉ nha khoa ít nhất 1 lần/tuần. Có nhiều mảng bám ở răng mà nếu chỉ đánh răng không làm sạch được. Dùng chỉ nha khoa cũng giúp giảm viêm và kích thích nướu.
13. Sẽ tốt hơn nếu đánh răng lâu, thay vì đánh mạnh. Thông thường mọi người đánh răng ít hơn 1 phút, mặc dù để loại được khuẩn mất ít nhất 2-5 phút đánh răng. Bạn có thể đọc hoặc xem cái gì đó lúc đánh răng, sẽ giúp thời gian qua nhanh hơn.
14. Dùng bản chải đánh răng máy sẽ giúp đánh lâu và sạch hơn. Bàn chải máy cũng thường có chế động tự động bật/dừng trong vòng 2 phút.
15. Uống ít nước ngọt hơn bởi chúng gây sâu răng.
16. Không nên dùng chung bản chải đánh răng, do đánh răng có thể gây chảy máu. Nếu 2 người dùng chung họ có thể bị chia sẻ máu, dễ lây bệnh.
17. Nếu có thể, dùng thêm nước súc miệng. Nó giúp làm giảm axit trong miệng, làm sạch các vùng khó chải trong và xung quanh nướu, cũng như tái khoáng răng.
18. Dùng cạo lưỡi. Mảng bám tích tụ cả trên lưỡi, dẫn đến hôi miệng mà còn những vấn đề sức khỏe răng miệng khác.
19. Dù dùng kem đánh răng gì chăng nữa, nên dùng kem chứa floride, do floride giúp chống sâu răng.
C. GIẤC NGỦ
Điều thú vị là, tất cả những cuốn mình đọc về cách ăn uống lành mạnh đều nói về giấc ngủ.
Thật vậy, nếu chỉ thay đổi chế độ ăn mà không ngủ đủ, vẫn ảnh hưởng rất nhiều đến sức khoẻ. Những người ngủ ít hơn 6 tiếng có nguy cơ bị trụy tim cao hơn 500% so với người ngủ nhiều hơn.
Nếu muốn dễ ngủ hơn:
20. Tránh hút thuốc hay uống cafe, rượu và đồ có nhiều caffein sau 12h-2h chiều. Nhiều loại trà cũng chứa caffein.
21. Dành thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nhiều trong ngày (ưu tiên sáng sớm hoặc chiều muộn khi tia UV còn yếu). Điều này giúp điều hoà giấc ngủ. Đi bộ là 1 cách.
Ngoài ra:
22. Mình bắt đầu ngủ không dùng gối vài năm nay và thấy khá ổn. Lợi ích là mình đỡ bị đau cổ hơn.
23. Ưu tiên sử dụng đèn LED thay vì đèn huỳnh quang mở (CFL). Do đèn huỳnh quang có thể rỉ tia UV, hại cho da.
D. THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
Thông thường bây giờ những món ăn/hoa quả không còn nhiều chất dinh dưỡng như ngày xưa nữa, do đất ít màu mỡ hơn >> Dùng thêm thực phẩm chức năng càng ngày sẽ càng cần thiết hơn.
Có 2 loại thực phẩm chức năng chính mình thường dùng:
24. Vitamin D: Mình uống ít nhất 1000UI/ngày. Hầu hết mọi người đều thiếu Vitamin D. Nó cũng giúp tránh được rất nhiều bệnh khi về già như ung thư, tim mạch, tránh lão hóa xương.
25. Omega-3: Cơ thể không tự sản sinh Omega-3, thế nên phải tìm nó từ thức ăn, như trứng, cá hồi. Có thể giúp bảo vệ não và tránh ung thư. Tham khảo Genius Food.
Ngoài ra:
26. Nếu bạn ăn chay, uống Vitamin B-12 rất cần thiết, ít nhất 2000mcg/ngày. Uống khi bụng rỗng.
E. ĂN UỐNG
27. Bữa ăn càng nhiều màu càng tốt.
28. Thay gạo tẻ bằng gạo lứt. Gạo lứt chứa nhiều tinh chất có lợi cho sức khỏe hơn và giảm nguy cơ bị tiểu đường.
29. Nếu muốn tối ưu chất bổ khi ăn rau, ưu tiên những loại rau củ mà không phải xào hay luộc nhiều, do chúng làm giảm tinh chất. Trừ khi luộc giúp tăng tinh chất, như cà rốt sẽ có nhiều chất bổ hơn nếu luộc.
30. Tránh ăn quá nhiều đồ rán, do đồ rán chứa aldehydes. Chất này có thể làm hại não, dẫn đến bệnh Alzheimer khi về già.
31. Tránh ăn quá nhiều đường. Đường, hay glucose dính vào và làm hỏng bề mặt của protein và tế bào cần thiết cho hoạt động các cơ quan và cả não. Quá trình này được gọi là glycation. (Hạn chế uống trà sữa, cà phê sữa quá nhiều).
G. CHỐNG LÃO HÓA/SẮC ĐẸP
32. Nên dùng kem chống nắng nhất là mùa hè mỗi khi bạn ra đường. Những nếp nhăn trên mặt bạn phần lớn tạo ra từ tia UV.
33. Nếu da bạn quá nhạy cảm, thử mua kem chống nắng cho trẻ em để dùng. Kem chống nắng vật lí cũng tốt nhưng thường sẽ tạo ra 1 lớp nhìn không tự nhiên trên mặt.
34. Tránh chạm má vào đệm khi ngủ nghiêng vì sẽ làm bẩn da mặt (học từ chị ruột - Nhung spa specialist).
35. Da cần nhất là sạch, sau đó đến chống nắng, rồi cuối cùng là dưỡng ẩm. Những người biết chăm sóc da về lâu dài sẽ nhìn trẻ hơn rất nhiều so với người không chịu chăm sóc.
36. Tránh tì tay lên cằm, về lâu về dài sẽ gây nếp nhăn cho da.
37. Điều này nghe có vẻ không hợp lí: Nhịn ăn có thể giúp bạn khoẻ hơn và chống lão hoá. Chất độc mình ăn vào sẽ tích vào mỡ. Việc nhịn ăn sẽ đốt giúp đốt mỡ thừa, giảm chất độc. Bạn có thể áp dụng phương thức phổ biến hiện nay là nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting). Về cơ bản, bạn nhịn ăn 16 tiếng (trong đó 8 tiếng ngủ) và chỉ ăn trong 8 tiếng. Bạn có thể đọc thêm về những nghiên cứu về tuổi thọ tại đây.
38. Tránh cau có/hận thù/ghen tuông/bận tâm quá nhiều. Không tốt cho sức khoẻ, da dễ nhăn mà cũng chứng tỏ bạn chưa trưởng thành. Cách mình thấy khá hiệu quả là tập trung vào bản thân mình hơn và gạt dần suy nghĩ so sánh ra một bên. Đừng bận tâm quá nhiều về người khác.
F. TÀI CHÍNH
39. Coi số tiền tiết kiệm được như tài sản. Mình thấy khá nhiều người đi làm vài năm rồi nhưng không tiết kiệm được đồng nào. Điều này sẽ làm bạn lúc nào cũng phụ thuộc vào tiền/vay nợ mỗi khi cần khoản tiền lớn.
40. Tránh tiêu nhiều hơn những gì bạn kiếm được.
41. Tiền thuê nhà không nên quá 1/3 tổng thu nhập.
42. Kiểm tra giao dịch của bạn vài ngày 1 lần để kiểm tra bạn không có khoản nào bạn không trực tiếp giao dịch.
43. Cẩn thận khi thuê chuyên gia tài chính, kể cả khi bạn thừa tiền. Do họ có thể tính phần trăm số tiền bạn đầu tư, và nó sẽ tăng cao qua thời gian/số tiền bạn đầu tư. Nếu thuê, thuê chuyên gia nào bạn chỉ phải trả phí 1 lần. Hiện tại cũng có rất nhiều sách/chuyên gia để tham khảo trên mạng để giúp bạn lựa chọn đúng đắn.
44. Ưu tiên dùng thuật toán (robo-advisor) để đầu tư. Bạn khó mà đầu tư giỏi hơn người dành 8 giờ/ngày như người phân tích tài chính. Hơn nữa nếu tự đầu tư bạn sẽ rất dễ bị ảnh hưởng tâm lí ngắn hạn, dễ gây ra sai lầm.
45. Có hiểu biết cơ bản về lãi suất kép, lạm phát, tỉ lệ rủi ro/lợi nhuận sẽ giúp bạn rất nhiều cho cuộc sống.
H. TÂM LÝ & TÌNH CẢM
46. Cẩn thận khi quá phấn khích trong giai đoạn mới yêu (~3 tháng đầu). Mọi thứ đều màu hồng và bạn rất khó đánh giá được toàn diện người bạn yêu. Quá phấn khích cũng dễ thất vọng và đổ vỡ. Đôi khi tập nhìn mọi thứ bi quan hơn sẽ có lợi về lâu về dài.
47. Đừng cố tán tỉnh ai quá lâu nếu bạn không nhận được tín hiệu gì từ họ. Nếu bạn cố quá, hầu như chắc chắn (95%) người bạn tán không thích bạn (nghe Duyên Âm của Hoàng Thuỳ Linh).
48. Nên sống thử với nhau trước khi cưới. Hoặc kể cả khi muốn cưới, cân nhắc bạn có muốn đăng kí hôn nhân trước pháp luật không (không áp dụng cho những người coi trọng truyền thống, ở đây mình chỉ bàn đến thực tiễn). Đôi khi bạn không thể hiểu được người bạn yêu trừ khi đã sống thử. Hoặc khi đã kết hôn, rất có thể bạn sẽ li dị về lâu về dài (tỉ lệ kết hôn/li hôn giờ là gần như 50/50). Việc phải thông qua pháp luật, thủ tục chia tài sản, v.v sẽ rất rắc rối, thậm chí gây hận thù.
49. Nếu chia tay, đừng cố níu kéo. Không ai thích người tuyệt vọng. Tập cách nhìn về lâu dài - rất có thể trong 1-3 năm bạn sẽ không nhớ gì nhiều về họ nữa. Tập trung vào những thứ khác - tập đàn, gây dựng sự nghiệp, mở rộng quan hệ, nuôi pet.
50. Tránh xem p**n vì chúng dễ gây nghiện, cũng như không tốt cho tâm lí.
51. Rất khó có thể tránh khỏi những khoảnh khắc buồn/cô đơn. Coi những lúc như vậy là cơ hội để bạn trường thành hơn (hầu hết mọi người không học được gì mấy khi cuộc sống quá ổn)
