03/09/2026
TẢN MẠN VỀ THAY KHỚP GỐI ROBOT
Gần đây, một vấn đề khá được các bệnh nhân thoái hóa khớp gối quan tâm, đó là thay khớp gối robot hay nói đúng hơn là: “Phẫu thuật thay khớp gối có sử dụng robot hỗ trợ”. Trong bài viết này, mình sẽ giải thích một cách đơn giản nhất để giúp mọi người hiểu rõ hơn về vấn đề này.
🤔Khi chưa có robot hỗ trợ, phẫu thuật thay khớp gối sẽ diễn ra như thế nào ?
Khớp gối bao gồm có 3 khoang: Khoang trong và khoang ngoài (diện tiếp khớp giữa lồi cầu xương đùi và mâm chày phía trong và phía ngoài, khoang còn lại là khoang chè đùi.
Tùy vào tình trạng thoái hóa ở từng khoang mà có thể lựa chọn thay khớp gối 1 khoang đơn lẻ (unicompartmental knee replacement) hoặc thay toàn bộ (total knee replacement).
Vì tính chất phức tạp của khớp, trục chi và các khoảng khi gối gấp hoặc duỗi, phẫu thuật viên sẽ sử dụng các thiết bị dóng trục, đo đạc bằng tay để có các lát cắt phù hợp, sau đó sẽ đóng khớp nhân tạo (implant) vào thay thế cho các diện khớp đã bị hỏng. Có nhiều cách dóng trục và các loại khớp khác nhau tùy vào từng hãng sản xuất, phẫu thuật viên trực tiếp đưa ra quyết định cho các lát cắt và “cân bằng” phần mềm (bao khớp, dây chằng) nhằm đảm bảo khớp gối nhân tạo vững chắc.
Đã được chứng minh qua nhiều thập kỷ thực tiễn, phương pháp thay khớp gối toàn phần truyền thống mang lại sự cải thiện chức năng lâu dài cho phần lớn bệnh nhân.
🤖Vậy robot sẽ hỗ trợ bác sỹ ở điểm nào ?
Với hình ảnh chụp CT scanner dựng hình 3D, máy tính sẽ tính toán trước cho phẫu thuật viên các lát cắt với độ chính xác cao hơn. Ví dụ như, robot có thể tính góc xoay ngoài xương đùi đến hàng thập phân, một việc mà các cách đo đạc truyền thống khó có thể thực hiện được. Mọi thứ đều được tính toán trước khi phẫu thuật. Phẫu thuật viên cũng trở nên nhàn hơn vì tất cả đều nằm trong kế hoạch được chuẩn bị kỹ lưỡng, chỉ việc đặt định vị và thực hiện lát cắt.
🦾Có 2 loại robot: Tự động và bán tự động.
- Tự động nghĩa là robot sẽ thực hiện lát cắt với độ chính xác cao (chứ không bao giờ có độ chính xác tuyệt đối)
- Bán tự động: Phẫu thuật viên thực hiện lát cắt dưới sự hỗ trợ của robot
Việc rạch da, mở bao khớp, bộc lộ khớp, giải phóng phần mềm… vẫn là công việc của con người chứ hiện nay không có robot nào thay thế được cả.
🤓 Tính chính xác cao như vậy, vậy kết quả có tốt hơn không ?
Đây là một câu hỏi rất nhiều người quan tâm vì giá thành mổ thay khớp gối robot hiện tại không hề rẻ. Hãy cùng bác sỹ điểm qua một số nghiên cứu trên thế giới.
Các tác giả đa phần đều đồng thuận phẫu thuật thay khớp gối có robot hỗ trợ cho phép định vị và đặt các thành phần chính xác hơn trong vùng mục tiêu, nhưng kéo dài thời gian phẫu thuật đáng kể. Mặt khác, lợi ích của nó đối với điểm số lâm sàng, sự hài lòng của bệnh nhân và tỷ lệ sống sót của khớp nhân tạo không có khác biệt với thay khớp gối truyền thống và cần thêm nhiều các nghiên cứu hoặc bằng chứng lâm sàng mạnh hơn, thời gian theo dõi lâu hơn [1,2,3]
Vậy có vẻ như với sai số “manual” của phẫu thuật viên tuy có cao hơn robot một xíu nhưng cơ thể con người luôn có cách để thích nghi và phù hợp với nó. Và outcome của khớp gối dĩ nhiên không chỉ phụ thuộc vào độ chính xác của lát cắt mà còn phụ thuộc vào kỹ năng của phẫu thuật viên trong việc phẫu tích, giải phóng/bảo vệ các cấu trúc phần mềm.
😕 Mổ robot giúp bệnh nhân giảm đau hơn so với mổ không robot ?
Các nghiên cứu chỉ ra rằng phẫu thuật thay khớp gối có robot hỗ trợ có mức tiêu thụ opioid (thuốc giảm đau) giảm hơn ở giai đoạn đầu so với thay khớp gối thông thường [4,5]. Điều này được lý giải do giảm tổn thương cơ và dây chằng xung quanh.
Có một điều các bạn nên nhớ rằng chính các tổn thương phần mềm mới gây đau chứ không phải tổn thương xương. Nghiên cứu số 5 thực hiện trên 755 000 khớp gối thông thường và chỉ có hơn 5200 khớp gối robot (dữ liệu toàn quốc của Mỹ). Mà dĩ nhiên, đã là con người thì có người mổ khéo hơn, kinh nghiệm hơn và ngược lại nên mức độ đau sau mổ cao hơn sự “ổn định” của robot là điều dễ hiểu.
Một phẫu thuật viên có nhiều kinh nghiệm, “giờ bay” nhiều hơn thì tổn thương phần mềm cũng ít hơn so với các phẫu thuật viên trẻ. Vậy lợi ích rõ ràng của robot là giúp các phẫu thuật viên (kể cả các phẫu thuật viên trẻ, ít kinh nghiệm hơn) có thể giảm tổn thương phần mềm.
Và một điều rất quan trọng mà đôi khi chúng ta quên nhắc đến, bệnh nhân có giảm đau sau mổ tốt hay không còn nhờ rất nhiều vào kỹ thuật của bác sỹ gây mê nữa. Bệnh nhân mổ truyền thống vẫn tập đi lại ngay ngày đâu tiên và gấp duỗi gối (mình đã có nhiều video chứng minh trên kênh). Nếu không có các phương pháp giảm đau sau mổ tiên tiến như hiện tại thì mình chắc chắn là mổ kiểu gì cũng đau mà thôi.
🥰 Vậy các bác sỹ thích mổ phương pháp nào hơn ?
Câu trả lời dĩ nhiên là robot. Mình hay nói đùa rằng mổ thế này thì phẫu thuật viên đỡ đau đầu hẳn vì robot tính hết cho rồi. Và với tính chính xác cao, mình nghĩ rằng phẫu thuật thay khớp gối có robot hỗ trợ sẽ ngày càng phát triển.
🤥 Thay khớp gối robot đang thành trend ?
Đúng như vậy, các bệnh viện, các phẫu thuật viên đang mổ robot như một hình thức chạy đua quảng cáo. Vô hình chung, nó khiến bệnh nhân nghĩ rằng phương pháp thay khớp gối truyền thống chắc tệ lắm. Nhưng sự thật thì không phải vậy. Ngược lại, chính phẫu thuật robot mới cần thêm thời gian và số lượng để kiểm chứng. Dĩ nhiên, mình không phủ nhận, phẫu thuật này có nhiều ưu điểm và rất hứa hẹn.
🤔 Một câu hỏi cũng đáng suy ngẫm, nếu tất cả đều mổ robot, vậy nếu trong mổ robot không may gặp trục trặc thì làm thế nào ?
Vậy nếu trong tương lai, tất cả các bác sỹ đều mổ có robot thì về cơ bản việc mổ thông thường sẽ trở nên không còn phổ biến. Việc quá phụ thuộc vào robot sẽ dẫn đến hệ quả là các phẫu thuật viên không mổ được kiểu truyền thống nữa và nếu robot gặp trục trặc trong mổ thì vấn đề lại càng trở nên phức tạp hơn. Giống như câu chuyện mổ mở cắt ruột thừa trở nên cực kỳ hiếm sau khi phẫu thuật mổ nội soi ra đời. Sự thật rằng, các bác sỹ thế hệ trẻ không “quen” mổ mở cắt ruột thừa nếu bệnh nhân có chống chỉ định với mổ nội soi.
“Old fashion” không phải lúc nào cũng hay nhưng được cái chắc chắn 😊
😎 Chốt lại, câu chuyện quay trở lại với người bệnh, lựa chọn phương pháp nào. Mình xin đưa ra lời khuyên như sau:
- Nếu kinh tế của bạn tốt hoặc có các bảo hiểm hỗ trợ, lựa chọn thay khớp gối có robot hỗ trợ có nhiều ưu điểm.
- Còn nếu kinh tế của bạn không tốt bằng, thì thay khớp gối thông thường cũng chả sao cả, vẫn tốt bình thường.
Một chú ý, nếu lựa chọn, hãy lựa chọn các bác sỹ giỏi mổ cả 2 phương pháp vì nhỡ “roi sắt” gãy, ta còn có thể “nhổ tre” lên đánh giặc được chứ mà không mổ được phương pháp thông thường thì “nguy to”. Mổ xẻ không nói trước được điều gì đâu ạ.
Hãy làm những người bệnh thông thái nhé các bạn !🥰
Ảnh minh họa: Thay khớp gối sử dụng robot MAKO hỗ trợ tại Basel, Thụy Sỹ.
Tài liệu tham khảo:
1. Khalaf Z, Rahahleh A, Al-Amairah O. Robot assisted compared to conventional knee arthroplasty: metanalysis and systematic review. J Robot Surg. 2026 Feb 3;20(1):211. doi: 10.1007/s11701-026-03172-4. PMID: 41629549.
2. Kort N, Stirling P, Pilot P, Müller JH. Robot-assisted knee arthroplasty improves component positioning and alignment, but results are inconclusive on whether it improves clinical scores or reduces complications and revisions: a systematic overview of meta-analyses. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2022 Aug;30(8):2639-2653. doi: 10.1007/s00167-021-06472-4. Epub 2021 Mar 5. PMID: 33666686.
3. Chin BZ, Tan SSH, Chua KCX, Budiono GR, Syn NL, O'Neill GK. Robot-Assisted versus Conventional Total and Unicompartmental Knee Arthroplasty: A Meta-analysis of Radiological and Functional Outcomes. J Knee Surg. 2021 Aug;34(10):1064-1075. doi: 10.1055/s-0040-1701440. Epub 2020 Mar 17. PMID: 32185785.
4. Chareancholvanich K, Pornrattanamaneewong C, Udompanich R, Awirotananon K, Narkbunnam R. A comparative study of early postoperative pain: robotic-assisted versus conventional total knee arthroplasty. Int Orthop. 2025 Jun;49(6):1359-1364. doi: 10.1007/s00264-025-06451-1. Epub 2025 Mar 5. PMID: 40042610; PMCID: PMC12075021.
5. Sione A. Ofa, Bailey J. Ross, Travis R. Flick, Akshar H. Patel, William F. Sherman, Robotic Total Knee Arthroplasty vs Conventional Total Knee Arthroplasty: A Nationwide Database Study, Arthroplasty Today, Volume 6, Issue 4, 2020, Pages 1001-1008.e3, ISSN 2352-3441,
https://doi.org/10.1016/j.artd.2020.09.014.