08/08/2026
NHỮNG ĐỨA TRẺ BỊ BỎ LẠI PHÍA SAU
🫱 Có người hỏi “Làm nghề tâm lý thì có phải trăn trở gì không?” – Có chứ. Và một trong số đó…
Chúng ta vẫn thường quen với hình ảnh những đứa trẻ trầm cảm hàng ngày thu mình, buồn bã, mệt mỏi, mất động lực hoặc học tập sa sút. Lối mòn suy nghĩ này vô tình đã bỏ lại phía sau những đứa trẻ trầm cảm mà bằng một cách nào đó đã học được cách che giấu sự mệt mỏi của mình rất tốt.
Một trong những nguyên nhân lớn nhất là xã hội thường đánh giá sức khỏe tâm lý của trẻ thông qua mức độ hoạt động và thành tích. Trẻ vẫn đi học, vẫn đầy năng lượng và vẫn hoàn thành tốt những điều người lớn mong đợi. Và những câu nói kiểu như: “Bố mẹ có để con thiếu thốn hay tạo áp lực gì đâu mà trầm cảm được”, “Nó vẫn đi học đều mà”… thêm một lần nữa vô tình khiến trẻ càng tin rằng những gì mình đang trải qua không đủ nghiêm trọng. Thậm chí các em bị quen với những nhãn dán “đang làm quá lên để gây sự chú ý”, “yếu đuối”, “không chịu cố gắng”... và dần hình bên trong chúng nỗi sợ khi làm người thân lo lắng, thất vọng. Nếu có đứa trẻ nào đủ can đảm để nói “Con đang không ổn” và người lớn trả lời rằng “Con đừng nghĩ nhiều quá, cứ lạc quan lên là ổn” thì lần sau có thể trẻ sẽ không nói nữa.
🫱 Có người sẽ thắc mắc “Thế thì cần gì phải điều trị, cần gì phải hỗ trợ tâm lý?”, “Can thiệp vào có khi nó còn được thể làm quá hơn nữa”…
Vâng, các Nhà tâm lý hoàn toàn hiểu và đồng cảm với lo lắng của cha mẹ. Và cũng hiểu rằng…
Trẻ đã dần quen với việc thức dậy trong sự mệt mỏi, đến trường trong sự trống rỗng, hoàn thành nhiệm vụ bằng tất cả phần năng lượng còn lại rồi trở về nhà và tiếp tục tỏ ra rằng mình ổn.
Phía sau cánh cửa phòng riêng của trẻ hoặc sau khi ánh đèn đêm vụt tắt, đứa trẻ có khi đang phải một mình vật lộn với cảm giác mệt mỏi kéo dài, buồn bã và mất ý nghĩa sống, với những xung đột nội tâm mãnh liệt và dai dẳng.
Não bộ của trẻ học được cách tìm cảm giác an toàn bằng sự cầu toàn và lịch trình học dày đặc, dùng sự công nhận từ thành tích để bù đắp những thiếu hụt về lòng tự trọng ẩn sâu bên trong và né tránh cảm xúc thật.
Chúng vẫn đang gồng mình vận hành cuộc sống của mình nhưng bên trong đã kiệt sức từ lâu.
Trẻ đối mặt với nguy cơ khủng hoảng tâm lý và có thể gặp khó khăn để tìm kiếm sự giúp đỡ đúng lúc.
Chất lượng cuộc sống và cảm nhận hạnh phúc bị bào mòn nghiêm trọng, chúng luôn cảm giác “chỉ đang tồn tại” chứ không thực sự được sống.
🫱 Vậy khi nào thì mọi thứ trở nên nghiêm trọng? Đó là khi…
Trẻ gặp thất bại trong học tập, công việc.
Đối mặt với sự đổ vỡ trong mối quan hệ hoặc những mất mát lớn.
Trẻ rơi vào tình trạng kiệt sức hoàn toàn cả về tinh thần và thể chất.
Là khi trẻ có xu hướng lạm dụng chất hoặc những hành vi tự hủy hoại âm thầm leo thang.
🫱 Và hành động của người lớn…
Cha mẹ thay vì hỏi trẻ “Tại sao con không cố gắng hơn?” mà có lẽ là “Con đã phải cố gắng như vậy bao lâu rồi?”
Còn người làm nghề tâm lý sẽ không ép một đứa trẻ thừa nhận rằng mình đang đau, cũng không thúc giục cha mẹ công nhận con họ mắc trầm cảm mà chỉ kiên nhẫn giúp trẻ nhận ra mình đang không ổn và giúp phụ huynh từng bước học cách nhìn thấy những tín hiệu phía sau sự “vẫn ổn’ đó.
Tiếc rằng trên thực tế, những cơ hội để bản thân Nhà tâm lý được “kiên nhẫn” còn hiếm hoi.
