18/09/2026
Khám phá Y học tái tạo trong Da liễu
#4 Tế bào gốc có liên quan gì đến nám và sắc tố da?
TẾ BÀO GỐC MELANOCYTE - “NGUỒN” TÁI TẠO SẮC TỐ CỦA DA
Màu sắc của da và tóc không chỉ được quyết định bởi lượng melanin hiện diện tại thời điểm hiện tại, mà còn phụ thuộc vào khả năng duy trì và tái tạo quần thể tế bào melanocyte trong suốt vòng đời. Đứng phía sau quá trình này là tế bào gốc melanocyte (melanocyte stem cells - McSCs) - một quần thể tế bào gốc đặc hiệu dòng melanocyte, có nguồn gốc từ mào thần kinh (neural crest).
McSCs được tìm thấy tại các hốc tế bào gốc (stem cell niche) của nang tóc, biểu bì và tuyến mồ hôi. Khi được kích hoạt, chúng có khả năng tự đổi mới (self-renewal), biệt hóa thành melanocyte trưởng thành và bổ sung nguồn tế bào sản xuất melanin cho da và tóc. Vì vậy, McSCs đóng vai trò quan trọng trong duy trì homeostasis, repair và regeneration của mô da.
Đáng chú ý, sự suy giảm số lượng hoặc rối loạn chức năng của McSCs có liên quan đến nhiều tình trạng da liễu. Trong bạc tóc, quần thể McSCs tại vùng phình nang tóc (hair follicle bulge) có thể suy giảm hoặc bị rối loạn quá trình biệt hóa, dẫn đến thiếu hụt melanocyte chức năng trong các chu kỳ mọc tóc tiếp theo. Trong bạch biến (vitiligo), mặc dù melanocyte trưởng thành tại biểu bì có thể bị mất đi, các McSCs tại nang tóc và tuyến mồ hôi vẫn có thể được bảo tồn. Khi được kích hoạt bởi các tín hiệu thích hợp, chúng có khả năng biệt hóa thành melanocyte mới và di chuyển lên biểu bì, mở ra cơ sở sinh học cho quá trình tái sắc tố (repigmentation).
Sự duy trì trạng thái cân bằng của McSCs chịu sự điều hòa phức tạp từ vi môi trường tế bào gốc (stem cell niche) và nhiều đường truyền tín hiệu, trong đó có Notch, Wnt, TGF-β, EDNRB và CXCL12. Sự tương tác giữa McSCs, tế bào gốc nang tóc, chất nền ngoại bào (extracellular matrix) và các tín hiệu phân tử trong niche quyết định trạng thái quiescence, self-renewal và differentiation của quần thể tế bào này.
Những hiểu biết mới về McSCs đang mở rộng cách tiếp cận của y học tái tạo trong da liễu: thay vì chỉ tác động lên melanin hoặc melanocyte trưởng thành, nghiên cứu đang hướng sâu hơn đến việc kiểm soát nguồn tế bào gốc, vi môi trường tế bào và các cơ chế điều hòa quá trình tái tạo sắc tố. Các công nghệ như single-cell RNA sequencing và CRISPR-Cas9 đang tiếp tục giúp làm rõ đặc tính phân tử của McSCs và khả năng ứng dụng của chúng trong điều trị rối loạn sắc tố, tái tạo mô và một số bệnh lý da.
Hiểu về tế bào gốc melanocyte cũng chính là hiểu sâu hơn về cách làn da duy trì, sửa chữa và tái tạo hệ thống sắc tố của chính mình.
Nguồn: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38778457/
---------//---------
𝑽𝒊𝒆̣̂𝒏 𝑵𝒈𝒉𝒊𝒆̂𝒏 𝑪𝒖̛́𝒖 𝑽𝒂̀ 𝑼̛́𝒏𝒈 𝑫𝒖̣𝒏𝒈 𝑪𝒐̂𝒏𝒈 𝑵𝒈𝒉𝒆̣̂ 𝑻𝒆̂́ 𝑩𝒂̀𝒐 𝑮𝒐̂́𝒄 𝑺𝑪𝑻
☎️ Hotline: 0944 949 888
🏥 Địa chỉ: 56 - 58 Hoàng Ngân, Thanh Xuân, Hà Nội