08/09/2026
NGÀY HỘI LỰA CHỌN CHUYÊN NGÀNH CỦA CÁC BSNT
"MATCHING DAY"
Ngày mai là Matching Day.
Đêm nay, hàng trăm tân bác sĩ nội trú khóa 51 Đại học Y Hà Nội sẽ không ngủ được. Mình biết chắc, vì mình đã từng nằm trong số đó.
Nhưng có một chuyện ít ai kể với các bạn: đêm khó nhất chưa chắc đã là đêm trước khi chọn đâu.
Mà có thể chính là đêm sau khi các bạn đã chọn xong.
Và đó là câu chuyện của mình, cách đây 11 năm. Khi mình đứng đúng chỗ các bạn đang đứng, đã phân vân, đã chọn, rồi hụt hẫng ngay sau khi chọn.
KHÓA CUỐI CÙNG TRƯỚC KHI CÓ MATCHING DAY
Mình thuộc khóa nội trú 40, khóa cuối cùng trước khi ngày Matching Day ra đời.
Năm ấy có một bất ngờ. Khi nộp hồ sơ, mỗi thí sinh được đăng ký vài chuyên ngành dự kiến. Nhưng trước ngày thi vài hôm, tất cả được yêu cầu lên chốt một nguyện vọng duy nhất. Nghĩa là phải quyết định khi chưa biết điểm của mình, chưa biết ai sẽ là đối thủ, và cũng chưa biết ai sẽ là đồng đội của mình sau này.
Các bạn đã ôn thi nội trú đều hiểu, một kỳ thi như thế cần điểm rơi phong độ, và điểm rơi ấy phải trúng đúng ngày thi. Vậy mà giữa lúc căng nhất, chúng mình lại phải quyết định việc lớn nhất. Có bạn chốt xong, tiếc quá, muốn đổi mà không đổi được, rồi chán, buông sách.
NGOẠI KHOA, HAY CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH
Năm đó, mình đăng ký hai chuyên ngành: Ngoại khoa và Chẩn đoán hình ảnh.
Ngoại khoa thì dễ hiểu. Những năm sinh viên lăn lộn ở Việt Đức và các bệnh viện, được theo các thầy, theo các anh nội trú, mình thấy bác sĩ ngoại ngầu quá. Đứng mổ, quyết đoán, được sinh viên thần tượng, lại hay có nhiều người yêu. Đó là giấc mơ chung của khá nhiều đứa con trai trường Y hồi ấy.
Còn Chẩn đoán hình ảnh (CĐHA), thành thật mà nói, mình chọn bằng những lý do khá mơ hồ.
Một là, mọi người thường bảo bác sĩ CĐHA nhàn. Nhắc đến CĐHA là nghĩ đến người đọc phim X-quang, người làm siêu âm, hết giờ là về, trực nhẹ, không phải chịu trách nhiệm trực tiếp với người bệnh. Nghe có vẻ an toàn.
Hai là, hồi đó CĐHA đang phát triển mạnh. Máy móc hiện đại, thăm khám không xâm lấn, chẩn đoán chính xác. Bệnh viện nào cũng cần, ra trường thường không lo việc làm.
Ba là, CĐHA cũng là ngành hot thời điểm đó. Điểm chuẩn thuộc nhóm cao, mà chỉ tiêu chỉ bốn năm suất một khóa. Cửa hẹp, nên vào được cũng có phần oách.
Nhìn lại, mình thấy cả mấy lý do đó đều nói về nghề từ bên ngoài. Nhàn hay vất vả. Dễ xin việc hay khó. Hot hay không hot. Không có lý do nào nói với mình rằng ngày nào đó mình sẽ làm gì cho một người bệnh cụ thể.
Còn Điện quang can thiệp, mảng mà bây giờ mình dành trọn đời làm nghề cho nó, thì lúc đó mình chưa hề biết đến.
Rồi đến hạn phải lựa chọn, dù vẫn phân vân, mình chốt: Chẩn đoán hình ảnh.
5 GIỜ SÁNG HÔM SAU
Chốt nguyên ngành xong, cả bọn lại kéo nhau về giảng đường tiếp tục ôn thi. Hồi đó chúng mình mượn giảng đường, mang cả chăn chiếu sách vở lên, ăn ngủ tại chỗ. Đèn tuýp sáng suốt đêm, không ai buồn tắt, vì lúc nào cũng có đứa đang thức.
Rồi khoảng 5 giờ sáng hôm sau, mình tỉnh dậy giữa cái giảng đường sáng trưng ấy. Xung quanh là mấy đứa bạn ngủ gục trên bàn, sách còn mở. Bên ngoài trời chưa sáng.
Và trong đúng khoảnh khắc đó, mình thấy bàng hoàng, hụt hẫng, trống rỗng. Kiểu như lúc vừa tỉnh dậy sau khi bị người yêu chia tay ấy.
Thế là mình đang cố gắng để trở thành một bác sĩ "cận lâm sàng" sao?
Không hiểu sao lúc ấy trong đầu mình chỉ hiện lên đúng một ý nghĩ: mình sẽ là bác sĩ "cận lâm sàng", chứ không phải "lâm sàng". Nghĩa là sẽ không trực tiếp khám, không trực tiếp chữa bệnh, không được trả lời những bài toán khó của cây đời lâm sàng.
Sáu năm trường Y, cái hình dung duy nhất mình có về nghề bác sĩ là hình dung đó. Và mình vừa tự tay gạch nó đi, bằng một chữ ký, vài ngày trước kỳ thi lớn nhất đời mình.
Cái ngành hot, cửa hẹp, dễ xin việc kia, ở khoảnh khắc ấy tự nhiên mờ đi, không còn là ưu điểm nữa.
Bây giờ nhìn lại, đó là một suy nghĩ thiển cận. Nhưng ở 5 giờ sáng hôm ấy, nó thật đến mức mình mất trắng cả buổi sáng. Ngồi nhìn chồng sách trước mặt mà không đọc nổi một chữ. Không đọc thì thấy có lỗi với bạn bè, với bố mẹ, với chính mình. Mà đọc thì không vào.
ĐIỀU KÉO MÌNH QUAY LẠI
Cuối cùng mình thấy không thể tiếp tục như thế. Mình ngồi lại, tĩnh tâm, lấy một tờ giấy, và viết lại từng gạch đầu dòng: vì sao mình đã chọn CĐHA.
Nhiều lý do trong đó, khi viết ra thành chữ, mờ hẳn đi. Chúng chỉ là những thứ mình nghe người ta nói.
Nhưng có một điều bật lên. Và chính nó cứu mình.
Mình nhớ lại những buổi học CĐHA hồi Y4. Ngoài bài giảng về bệnh học và hình ảnh, có một người thầy hay mang đến lớp những câu chuyện mà thầy gọi là những điều kỳ diệu. Chuyện chẩn đoán đúng một ca bệnh chỉ từ một phim X-quang thường quy. Chuyện chấm dứt cơn đau dữ dội của người bệnh chỉ bằng một mũi kim. Chuyện điều trị một khối u xương bằng một mũi khoan nhỏ.
Ở buổi sáng trống rỗng ấy, những câu chuyện đó quay lại. Và mình chợt nhận ra: hóa ra Chẩn đoán hình ảnh cũng rất lâm sàng. Cũng đứng cạnh người bệnh, cũng theo từng bước của quá trình điều trị, cũng có niềm vui sướng của người thầy thuốc khi giúp một người khỏi bệnh. Chỉ là đứng ở một chỗ khác mà mình chưa từng nhìn thấy.
Đó là lúc mình mở sách ra được.
Rồi mình đỗ. Và bây giờ, sau 11 năm, mình có thể nói chắc một điều mà buổi sáng hôm ấy mình không dám tin: đó là một quyết định đúng.
MƯỜI MỘT NĂM ĐỂ CÓ CÂU TRẢ LỜI
Điều đầu tiên mình học được khi vào chuyên ngành, là mình đã hiểu sai hai chữ "cận lâm sàng".
Bác sĩ lâm sàng nhìn người bệnh từ bên ngoài, qua triệu chứng, qua thăm khám, qua lời kể. Còn chúng mình nhìn thẳng vào bên trong. Từng lá gan, từng nhánh mạch, từng ổ tổn thương, ở một người bệnh vẫn còn tỉnh táo và nguyên vẹn. Không có chuyên ngành nào khác được nhìn cơ thể người theo cách đó.
Và người bác sĩ CĐHA hiểu về hình ảnh, về bệnh học từ đầu đến chân: sọ não, lồng ngực, ổ bụng, mạch máu, xương, chi thể, theo cách gần và thật nhất. Có lẽ không ngành nào bắt bạn phải hiểu rộng như thế, và cũng không ngành nào cho bạn cơ hội hiểu rộng như thế.
Một bác sĩ CĐHA vững cả lâm sàng lẫn hình ảnh sẽ trả lời được rất nhiều câu hỏi mà lâm sàng còn bỏ ngỏ. Tại sao bệnh nhân ở giai đoạn này lại có triệu chứng này. Đây là bất thường hay không. Nếu nghi ngờ một biến chứng thì phải tìm dấu hiệu gì, thăm khám gì. Có những đêm trực, cả ê kíp đứng quanh giường bệnh với đúng một câu hỏi, và câu trả lời đến từ phòng chụp.
Và còn một mảng nữa cực lớn, cực quan trọng mà 11 năm trước mình chưa từng nghe tên: Điện quang can thiệp, Interventional Radiology - IR.
Đó là những giải pháp xâm lấn tối thiểu, chỉ từ một mũi kim rất nhỏ, để xử lý những tình huống nặng nề nhất: chấn thương gan chảy máu, phình mạch não, tắc mạch não, chảy máu tạng, tiêu hủy khối u bằng nút mạch hay đốt sóng. Trong ung bướu, IR đã trở thành trụ cột thứ tư, đứng ngang với nội khoa ung thư, ngoại khoa ung thư và xạ trị. Cả thế giới đang đưa IR thành một chuyên ngành lâm sàng thực thụ.
Mỗi ngày ở phòng can thiệp bây giờ, mình vẫn khám bệnh, tư vấn cho các bệnh nhân, vẫn ngồi giải thích với người nhà, vẫn theo dõi, vẫn chịu trách nhiệm với từng quyết định của mình.
Đúng cái nghề mà lúc 5 giờ sáng hôm ấy mình tưởng đã đánh mất.
Hóa ra những câu chuyện kỳ diệu thầy mình kể hồi Y4 là có thật. Nhiều năm sau mình mới thật sự hiểu, khi chúng đã trở thành một phần cuộc sống của mình.
GỬI CÁC BẠN BSNT KHÓA 51
Ngày mai, cái các bạn chỉ có vài chục giây để đưa ra lựa chọn, nhưng với nhiều người có lẽ đó vẫn chỉ mới là một cái tên. Bên trong cái tên đó có gì, phải vài năm nữa, thậm chí nhiều năm nữa, các bạn mới hiểu tường. Mỗi chuyên ngành khi đi sâu vào đều rất rộng. Sẽ không khó để tìm được một mảng mà mình yêu thích.
Mình từng chọn một cái tên mà mình tưởng là "cận lâm sàng". Bên trong nó không chỉ là những buổi siêu âm nhẹ nhàng, mà là cả phòng can thiệp, là những phút căng thẳng trước màn hình, là bệnh nhân của mình, và cả cảm giác sung sướng khi níu được một người bệnh lại trước ngưỡng cửa sinh tử.
Nên nếu ngày mai matching xong xuôi, các bạn thấy vui, thì mừng cho bạn.
Còn nếu bạn thấy hụt hẫng như mình 11 năm trước, mình chỉ muốn nói: cảm giác đó có thể sai. Rất nhiều thứ hay nhất của một chuyên ngành nằm ở chỗ mà từ bên ngoài không ai nhìn thấy được.
Chúc các bạn khóa 51 một Matching Day bình tĩnh và hài lòng.
Bạn nào đang phân vân về Chẩn đoán hình ảnh hoặc Điện quang can thiệp, cứ hỏi mình hoặc các anh chị em trong chuyên ngành nhé.
- - - - -
TS.BS Thân Văn Sỹ
Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức