15/04/2026
📌Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân tư vấn cho bố mẹ giải pháp khj con “ NGẠI CƯỚI, LƯỜI SINH CON”
Khi con cái tuyên bố không muốn lập gia đình hay sinh con, việc khóc lóc, chỉ trích hay giảng đạo lý chỉ đẩy chúng ra xa, nhưng bố mẹ có thể dùng các câu chuyện thực tế để con tự suy ngẫm.
Hiện nay, xu hướng sống độc thân, "ngại cưới, lười sinh" đang lan rộng từ Tây sang Đông. Phía sau những tuyên bố đó của người trẻ thường là nỗi lo về áp lực kinh tế, sợ trách nhiệm, sợ tổn thương hoặc ngại vất vả khi chứng kiến những đổ vỡ tình cảm xung quanh hoặc trường hợp do có những yêu cầu quá cao, đến mức thiếu thực tế về đối tượng hôn nhân. Nếu một ngày con bạn nghiêm túc nói: "Con không muốn kết hôn, cũng không muốn có con", đừng vội vã phản bác hay áp đặt tư tưởng ngay lập tức. Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân tham vấn bố mẹ có thể thử 4 cách ứng xử khéo léo dưới đây để giúp con nhìn nhận lại hiện thực thấu đáo nhất.
📍Đừng nói 'vì muốn tốt cho con', hãy hỏi: 'Sau này bố mẹ mất, con tính thế nào?'
Cách nói: "Bố mẹ không ép con kết hôn vì sĩ diện của gia đình, vì đó là hạnh phúc của riêng con. Nhưng chúng ta không thể đi cùng con cả đời. Nếu một ngày bố mẹ không còn, lúc con ốm đau nằm một chỗ hay gặp biến cố lớn trong đời, ai sẽ là người luôn có thể ở bên cạnh, lo lắng và chăm sóc con vô điều kiện?".
Chia sẽ với chúng tôi, chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân ( Hà Nội ) nói: Theo mô hình tâm lý tháp nhu cầu Maslow, sự gắn kết tình cảm (Love/Belonging Needs), bao gồm những khía cạnh kết hôn, sinh con là nhu cầu xã hội cơ bản của con người. Tuy vậy, cha mẹ không nên ép con kết hôn vì sĩ diện hoặc áp đặt cảm tính, mà hãy gợi mở cho con thấy bức tranh thực tế của sự cô độc khi cạn kiệt điểm tựa tinh thần ở những thời điểm mấu chốt.
Câu chuyện thực tế: Bà Mai, 72 tuổi chọn cuộc sống độc thân từ trẻ vì thích cuộc sống tự do, có thể toàn tâm toàn ý cho sự nghiệp. Bà có nhà, tài chính ổn định, từng nghĩ đời người như vậy là viên mãn. Nhưng nửa đêm mùa đông năm ngoái, bà trượt ngã trong nhà tắm và phải nằm trên sàn buốt lạnh suốt nhiều tiếng đồng hồ vì không có ai biết để cứu. Khi hàng xóm phát hiện đưa vào viện, bác sĩ cho biết vết thương trở nặng do cấp cứu chậm trễ, để lại di chứng đi lại khó khăn. Hiện bà sống ở viện dưỡng lão. Dù bà có tiền thuê hộ lý chăm sóc tốt về thể chất, nhưng mỗi dịp lễ Tết, bà chỉ biết lầm lũi một góc nhìn những người già khác vui vầy bên con cháu vây quanh. Tiền bạc có thể mua sự phục vụ, nhưng không bao giờ mua được sự chân thành của tình thân.
Tại một viện dưỡng lão khác, ông Minh, 68 tuổi, phải vào đây sau một trận tai biến khiến liệt nửa người. Cha mẹ ông mất sớm, anh em đều có gia đình riêng nên không thể thường xuyên đến thăm nom. Ở tuổi đó ông hoàn toàn đơn độc, ông thường nói với những người trẻ khi được hỏi thăm: "Ông hối hận vì ngày trẻ không kết hôn vì sợ ràng buộc. Giờ đây muốn nghe một tiếng gọi 'cha' cũng không có. Đừng như ông...”
📍Đừng vì sợ đổ vỡ mà chối từ tình yêu
Cách nói: "Bố mẹ hiểu con sợ sự ràng buộc của hôn nhân hay nỗi đau khi vợ chồng không hạnh phúc nhưng đừng vì sợ ngã mà cả đời không dám bước đi. Giống như ăn cơm có lúc bị nghẹn, lẽ nào con định nhịn ăn cả đời?".
-Những trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu (Adverse childhood experiences – ACEs) và mô hình gia đình có thể tác động, ảnh hưởng đến tâm sinh lý, và những quyết định trong tình yêu, hôn nhân và gia đình của chúng ta khi trưởng thành. Theo các nghiên cứu tâm lý xã hội học, khi trẻ phải chứng kiến bố mẹ trải qua một cuộc hôn nhân tồi tệ, dẫn đến sự đổ vỡ có thể bị phát triển các triệu chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn ( PTSD) hoặc chứng sợ hãi kết hôn/cam kết ( Gamophobia). Để bảo vệ bản thân, có những người thà lựa chọn cô đơn để tránh rủi ro bị tổn thương từ cuộc hôn nhân không hạnh phúc- Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân cho biết thêm.
Câu chuyện thực tế: Mai, là một họa sỹ truyện tranh, gần ba mươi tuổi vẫn đang độc thân vì bị ám ảnh tuổi thơ bao nhiêu năm chứng kiến cảnh bố hành hạ, đánh đập mẹ. Vậy là cô quyết định không kết hôn để tránh đi vào vết xe đổ đau thương của bố mẹ mình. Nhưng khi bạn bè đồng trang lứa đều đã yên bề gia thất, thì sự cô đơn bắt đầu bủa vây. Gần đây, sau khi tham vấn tâm lý Mai thử mở lòng với một mối quan hệ mới. Dù cuối cùng vẫn chia tay, nhưng cô nhận ra một sự thật: "Hóa ra cảm giác được quan tâm, có người cùng ăn tối, cùng chia sẻ áp lực sau một ngày làm việc lại hạnh phúc đến thế. Trước đây vì quá lo sợ, nên tôi đã không dám bắt đầu…”.
Điều đó cho thấy, sự thất bại trong tình cảm có thể gây ra nỗi đau và thất vọng, nhưng nó cũng có thể dẫn đến nhiều điều tích cực và cơ hội phát triển trong quá trình khám phá và hiểu biết về bản thân cũng như những kỳ vọng trong một mối quan hệ lâu dài.
📍Nuôi con vất vả, nhưng là cơ hội quý giá để trưởng thành
Cách nói: "Bố mẹ thừa nhận nuôi một đứa trẻ ngày nay rất tốn kém và mệt mỏi, nhưng đó không chỉ là gánh nặng. Nó còn là cơ hội để con trở nên mạnh mẽ, sống có trách nhiệm hơn và cảm nhận giá trị của gia đình ở mức độ sâu sắc nhất ".
Dưới góc độ tâm lý học, việc trở thành bố mẹ không chỉ là một sự chuyển biến lớn về vai trò và trách nhiệm mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý và sự hoàn thiện "bản sắc cá nhân" ( Personal Identity). Đứa trẻ ra đời là cú hích mạnh mẽ có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong nhận thức khiến một người bước ra khỏi vùng an toàn của mình.
Câu chuyện thực tế: Anh Nam từng là một thanh niên sống không mục tiêu, làm việc đối phó, rảnh rỗi chỉ chơi game và tiêu sạch lương mỗi tháng cho các thú vui vô bổ. Khi vợ bị vỡ kế hoạch, anh từng hoảng sợ tột độ, thậm chí có ý định chối bỏ trách nhiệm. Nhưng từ khoảnh khắc đứa trẻ chào đời, ôm lấy con vào lòng và nắm lấy bàn tay bé bỏng ấy, Nam dường như biến thành người khác. Anh chủ động nhận việc làm thêm, tham gia các khóa học đào tạo chuyên sâu để nâng cao tay nghề, chuyển công việc lương cao hơn và biết dành dụm. "Lúc chưa có con, tôi chẳng khác gì một đứa trẻ to xác, chỉ biết đến bản thân. Có con rồi, tôi mới thực sự trở thành một người đàn ông trưởng thành, có trách nhiệm hơn với gia đình. Nam nói: Con cái không chỉ là món quà vô giá của cha mẹ mà còn chính là động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy chúng ta nỗ lực mỗi ngày.
📍Có thể kết hôn muộn, kén chọn kỹ, nhưng đừng tự nhốt mình
Cách nói: "Bố mẹ không giục con phải cưới vội vàng vì tuổi tác, càng không nên nhắm mắt đưa chân cho xong chuyện, nhưng đừng cự tuyệt mọi cơ hội. Duyên phận sẽ không bao giờ tự gõ cửa nếu con đóng chặt lòng".
Câu chuyện thực tế: Dịp Tết vừa qua, hai cô em họ của anh Tâm ở Hà Nội cũng về quê ăn Tết – các cô đều có ngoại hình xinh xắn, trình độ học vấn cao, thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi tháng nhưng vẫn chưa kết hôn. Có lẽ chính vì quá tự tin vào bản thân mình, các cô đưa ra tiêu chuẩn “ kén “ chồng quá cao khiến đối phương ngay từ lần đầu gặp cũng phải chạy mất dép. Khi cả nhà quây quần bên nhau, mấy anh em đã có một cuộc trò chuyện không ngờ tới với nhau. Anh Tâm là người lao động phổ thông, cuộc đời chỉ quanh quẩn với những công việc chân tay vất vả, nhưng đã kể một câu chuyện khiến hai em họ phải suy ngẫm.
Anh kể cho các em nghe năm trước đến chúc Tết một nhà hàng xóm ở đầu làng. Giữa không khí rộn ràng của buổi sum họp, tiếng nói cười hỉ hả, ai cũng có câu chuyện để góp vui về con cái, về những lo toan hạnh phúc của gia đình nhỏ. Thế nhưng, ở một góc phòng, cô con gái chủ nhà – một phụ nữ độc thân ngoài 40 tuổi – cứ im lặng lầm lũi như một chiếc bóng, nhìn rất xót xa. Dường như mọi người cũng cảm thấy ái ngại, thành ra chẳng mấy ai hỏi han, bắt chuyện với cô. Không phải vì họ ghét bỏ, mà vì giữa họ không còn một "ngôn ngữ chung". Khi những người phụ nữ khác bận rộn với chuyện bỉm sữa, trường lớp của con, thì cô đứng ngoài rìa của những mối quan tâm ấy.
Anh Tâm nhìn hai cô em họ, giọng chân chất nhưng cũng rất thực tế : "Kén chọn là đúng, vì đời người chỉ có một lần. Nhưng các em hãy tìm đôi, tìm cặp khi bản thân vẫn còn cơ hội để gặp được người phù hợp. Đừng để đến lúc mình muốn kết hôn, muốn được sẻ chia, thì nhìn quanh chẳng còn ai đủ tiêu chuẩn để cùng mình đi hết quãng đời còn lại nữa/.
Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân
📌Link bài viết trên báo Vnexpress.net ( đã được biên tập): https://vnexpress.net/cha-me-nen-noi-gi-khi-con-tuyen-bo-khong-ket-hon-5052598.html
