vật lí trị liệu/phục hồi chức năng

16/05/2026

15/05/2026

HÓC XƯƠNG CÁ: NUỐT CỤC CƠM TO HAY DÙNG TAY MÓC HỌNG SẼ GIÚP CHỮA CHÁY?

Đang ăn cơm vui vẻ thì bị hóc mảnh xương cá. Phản xạ kinh điển của 99% người Việt là: Nắm ngay một cục cơm trắng thật to, hoặc cắn một miếng chuối, nuốt chửng mà không nhai với hy vọng "cục cơm sẽ đẩy xương trôi tuột xuống dạ dày".

Nếu bạn cũng đang áp dụng cách này, hãy dừng lại ngay trước khi biến một tai nạn nhỏ thành một ca cấp cứu thảm họa!

☠️ Sự thật rùng mình về cục cơm to:
Xương cá, xương gà thường rất mỏng và sắc nhọn. Nó đang cắm hờ vào thành họng của bạn. Việc bạn cố nuốt một cục thức ăn lớn không khác gì lấy búa đóng thêm đinh.
Lực ép từ cục cơm sẽ đẩy chiếc xương cắm ngập sâu hơn vào niêm mạc. Đã có rất nhiều trường hợp xương xuyên thủng thực quản, đâm thẳng vào mạch máu lớn (động mạch chủ) gây xuất huyết ồ ạt, tử vong ngay trên mâm cơm.

❌ Còn việc thò ngón tay vào móc họng thì sao?
Móng tay của bạn sẽ làm xước toàn bộ niêm mạc họng, gây phù nề, sưng tấy. Lúc này, chiếc xương cá sẽ bị lấp xâu vào trong khối sưng đỏ, khi đến viện bác sĩ có dùng đèn nội soi cũng rất khó tìm thấy để gắp ra.

🚑 KHI BỊ HÓC XƯƠNG, HÃY LÀM NGAY NHỮNG ĐIỀU SAU:
🔹 1. Dừng ăn ngay lập tức. Cố gắng giữ bình tĩnh, KHÔNG cố nuốt thêm nước bọt hay bất cứ thức ăn, nước uống nào khác.
🔹 2. Thử khạc hoặc ho nhẹ xem áp lực luồng hơi có đẩy được xương ra ngoài không.
🔹 3. Nếu xương nằm ở vị trí dễ thấy, nhờ người nhà dùng đèn pin soi và lấy nhíp y tế gắp nhẹ nhàng. (Chỉ làm khi nhìn thật rõ).
🔹 4. Nếu xương cắm sâu, gây đau nhói mỗi lần nuốt nước bọt: Hãy đứng dậy, cầm thẻ BHYT và đi thẳng đến phòng khám Tai Mũi Họng hoặc Bệnh viện gần nhất. Bác sĩ chỉ mất đúng 30 giây dùng kẹp nội soi gắp ra nhẹ nhàng, không đau đớn, an toàn tuyệt đối! Đừng vì tiếc công đi lại mà đánh cược tính mạng của mình!

--------------
Quan điểm của bạn như thế nào? Cmt cách bạn hay làm nhé

Hình ảnh copy

04/05/2026

BÀI GIẢNG: PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GÂN ACHILLES & KỸ THUẬT SỬ DỤNG NẠNG

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong, sinh viên có thể:

* Hiểu nguyên tắc phục hồi chức năng sau tổn thương gân Achilles
* Thực hiện đúng các bài tập cơ bản trong giai đoạn phục hồi
* Hướng dẫn bệnh nhân sử dụng nạng an toàn trong sinh hoạt
* Kiểm soát tải trọng và đau trong quá trình tập luyện

⸻

II. ĐẠI CƯƠNG VỀ PHỤC HỒI GÂN ACHILLES

Gân Achilles là gân lớn và chịu lực mạnh nhất cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong:

* Đi bộ
* Chạy
* Nhảy

Sau chấn thương (đứt/viêm gân), mục tiêu phục hồi bao gồm:

* Khôi phục tầm vận động (ROM)
* Tăng sức mạnh cơ bụng chân
* Cải thiện khả năng chịu tải
* Phòng ngừa tái chấn thương

⸻

III. NGUYÊN TẮC TẬP LUYỆN

1. Tần suất

* Tập 2–3 lần/ngày
* Duy trì liên tục theo phác đồ

2. Kiểm soát đau

* Đau nhẹ trong khi tập: chấp nhận được
* Đau sau tập ≤ 30 phút: bình thường
* Đau kéo dài > 30 phút: giảm cường độ

3. Nguyên tắc tăng tải

* Tăng dần từ nhẹ → nặng
* Từ tĩnh → động
* Từ có hỗ trợ → không hỗ trợ

⸻

IV. CÁC BÀI TẬP PHỤC HỒI

1. Đi bộ bằng mũi chân (Toe Walking)

Mục tiêu: Kích hoạt cơ bụng chân, cải thiện chịu tải gân Achilles

Thực hiện:

* Đi bằng mũi chân
* Bước ngắn, kiểm soát
* Hai bàn chân song song

Lưu ý:

* Giữ thăng bằng tốt
* Có thể tập trên mặt phẳng ổn định

⸻

2. Kiễng gót chân (Heel Raise – Basic)

Mục tiêu: Tăng sức mạnh cơ gastrocnemius và soleus

Thực hiện:

* Đứng hai chân rộng bằng hông
* Nâng gót chân lên cao
* Hạ xuống chậm có kiểm soát

Hỗ trợ:

* Có thể vịn tay vào tường hoặc ghế

Cường độ:

* 15 lần/hiệp
* 3 hiệp

⸻

3. Căng cơ chủ động tư thế nằm (Active Straight Leg Stretch)

Mục tiêu:

* Tăng độ giãn cơ hamstring và cơ bụng chân
* Giảm co rút sau bất động

Thực hiện:

* Nằm ngửa
* Một chân duỗi thẳng
* Một chân gập 90°
* Hai tay ôm sau khoeo

Động tác:

* Duỗi thẳng chân lên trần
* Giữ cảm giác căng

Cường độ:

* 20 lần/hiệp
* 3 hiệp

⸻

V. KỸ THUẬT SỬ DỤNG NẠNG

Nguyên tắc chung

* Nạng giúp giảm tải cho chi tổn thương
* Luôn đảm bảo 3 điểm tựa an toàn
* Phối hợp nhịp nhàng giữa tay – chân

⸻

4. Đi bộ với nạng kiểu chéo (Diagonal Gait)

Nguyên lý:

* Tay – chân đối diện di chuyển cùng nhau

Thực hiện:

* Chân trái đi cùng nạng phải
* Sau đó đổi bên

Ý nghĩa:

* Giống dáng đi sinh lý
* Tăng ổn định khi di chuyển

⸻

5. Lên cầu thang với nạng

Nguyên tắc vàng:
👉 “Chân khỏe đi trước”

Thực hiện:

1. Đặt chân khỏe lên bậc trên
2. Dồn lực nâng người
3. Đưa chân đau + nạng lên cùng bậc

Lưu ý:

* Nạng luôn đi cùng chân đau

⸻

6. Xuống cầu thang với nạng

Nguyên tắc vàng:
👉 “Nạng và chân đau đi trước”

Thực hiện:

1. Đặt nạng xuống bậc dưới
2. Đưa chân đau xuống
3. Cuối cùng là chân khỏe

Lưu ý:

* Dồn lực vào nạng
* Kiểm soát tốc độ, tránh bước vội

⸻

VI. LỖI THƯỜNG GẶP CẦN TRÁNH

* Tập quá sức gây đau kéo dài
* Không kiểm soát tốc độ khi hạ gót
* Đi nạng sai trình tự → dễ té ngã
* Tăng tải quá nhanh → nguy cơ tái đứt gân

⸻

VII. KẾT LUẬN

Phục hồi gân Achilles là quá trình cần:

* Kiên trì – đúng kỹ thuật – kiểm soát tải trọng
* Kết hợp bài tập và hướng dẫn sinh hoạt đúng
* Vai trò của kỹ thuật viên vật lý trị liệu là then chốt

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dưới đây là phác đồ phục hồi chức năng gân Achilles theo giai đoạn 0–12 tuần (chuẩn lâm sàng, dùng cho sau mổ hoặc điều trị bảo tồn có kiểm soát). Nội dung được thiết kế để sinh viên có thể áp dụng – đánh giá – điều chỉnh tải trong thực hành.

⸻

PHÁC ĐỒ PHỤC HỒI GÂN ACHILLES (0–12 TUẦN)

I. NGUYÊN TẮC XUYÊN SUỐT

* Bảo vệ gân – tăng tải có kiểm soát
* Đau chấp nhận được ≤ 3–4/10
* Không để đau kéo dài > 24 giờ sau tập
* Ưu tiên: ROM → kiểm soát cơ → sức mạnh → chức năng

⸻

GIAI ĐOẠN 1: BẢO VỆ & LIỀN GÂN (0–2 TUẦN)

Mục tiêu

* Bảo vệ vị trí gân
* Giảm đau, phù nề
* Ngăn teo cơ

Chỉ định

* Bất động (boot hoặc bó bột) ở tư thế plantarflexion nhẹ
* Non-weight bearing (NWB) hoặc chạm nhẹ (theo chỉ định bác sĩ)

Bài tập

* Co cơ tĩnh (isometric) cơ đùi, mông
* Cử động khớp không chịu lực:
* Gập duỗi gối
* Gập duỗi hông
* Cử động cổ chân trong giới hạn an toàn (không dorsiflex quá mức)

Cấm

* Không kéo giãn gân Achilles
* Không chịu lực mạnh

⸻

GIAI ĐOẠN 2: TĂNG ROM – CHỊU LỰC NHẸ (2–6 TUẦN)

Mục tiêu

* Tăng tầm vận động cổ chân
* Bắt đầu chịu lực có kiểm soát
* Kích hoạt cơ bụng chân

Chỉ định

* Chuyển sang Partial Weight Bearing (PWB)
* Mang boot có điều chỉnh góc

Bài tập chính

1. ROM chủ động

* Plantarflexion / dorsiflexion nhẹ
* Inversion / eversion (nhẹ nhàng)

2. Isometric cơ bụng chân

* Giữ 5–10 giây × 10–15 lần

3. Bài tập nền

* Đạp xe không tải
* Tập thăng bằng nhẹ (2 chân)

Cường độ

* 2–3 lần/ngày

Lưu ý

* Tránh kéo giãn mạnh
* Không đau tăng sau tập

⸻

GIAI ĐOẠN 3: TĂNG SỨC MẠNH – KIỂM SOÁT (6–10 TUẦN)

Mục tiêu

* Phục hồi sức mạnh cơ gastrocnemius & soleus
* Tăng khả năng chịu lực
* Cải thiện thăng bằng

Chỉ định

* Full Weight Bearing (FWB)
* Bỏ dần nạng

Bài tập chính

1. Heel Raise (2 chân → 1 chân)

* 3 hiệp × 12–15 lần

2. Mini squat

* Kiểm soát trục cổ chân – gối

3. Thăng bằng

* Đứng 1 chân
* Balance board (nếu có)

4. Toe walking (nhẹ)

5. Dây kháng lực (Theraband)

* Plantarflexion có kháng lực

Tiêu chí chuyển giai đoạn

* Đi không đau
* Heel raise 2 chân tốt
* Không sưng sau tập

⸻

GIAI ĐOẠN 4: PHỤC HỒI CHỨC NĂNG – TRỞ LẠI HOẠT ĐỘNG (10–12 TUẦN)

Mục tiêu

* Phục hồi gần hoàn toàn sức mạnh
* Chuẩn bị trở lại thể thao/hoạt động nặng

Bài tập chính

1. Heel raise 1 chân

* 3 hiệp × 10–15 lần

2. Eccentric training (rất quan trọng)

* Hạ gót chậm từ bậc thang

3. Plyometric nhẹ

* Nhảy tại chỗ
* Nhảy dây nhẹ

4. Functional training

* Đi nhanh
* Lên xuống cầu thang
* Bài tập chuyển hướng

Tiêu chí đạt

* Sức mạnh ≥ 80–90% bên lành
* Không đau khi vận động mạnh
* Thăng bằng tốt

⸻

VIII. TIẾN TRIỂN TẢI TRỌNG (QUAN TRỌNG NHẤT)

Giai đoạn Chịu lực Mục tiêu chính
0–2 tuần NWB Bảo vệ gân
2–6 tuần PWB ROM + kích hoạt cơ
6–10 tuần FWB Sức mạnh
10–12 tuần FWB nâng cao Chức năng

⸻

IX. DẤU HIỆU NGUY HIỂM – PHẢI GIẢM TẢI

* Đau tăng > 4/10
* Sưng nhiều sau tập
* Cứng gân buổi sáng tăng
* Mất khả năng kiễng gót

⸻

X. KẾT LUẬN CHUYÊN MÔN

* Phục hồi gân Achilles cần kiểm soát tải cực kỳ chặt chẽ
* Eccentric training là chìa khóa giai đoạn muộn
* Sai lầm lớn nhất: tăng tải quá sớm → tái đứt

______________

Copy nhớ ghi nguồn

08/04/2026

[SERIES: PHỨC HỢP VAI : CƠ DƯỚI VAI – “ĐƠN VỊ BẢO VỆ” PHÍA TRƯỚC KHỚP VAI]

Cơ dưới vai (Subscapularis) là cơ lớn nhất, mạnh nhất và có phần gân rộng nhất trong nhóm các cơ chóp xoay (SITS). Việc thấu hiểu cấu trúc này không chỉ giúp điều trị đau vai hiệu quả mà còn là chìa khóa để ổn định toàn bộ phức hợp cánh tay - ổ chảo.

1. VAI TRÒ GIẢI PHẪU VÀ SINH CƠ HỌC
- Cơ chóp xoay lớn nhất: Chiếm trọn hố dưới vai, đây là cấu trúc tăng cường chính cho phần phía trước của bao khớp vai.
- Chức năng ổn định: Đóng vai trò như một "bộ kẹp" ngăn chặn đầu xương cánh tay trượt ra phía trước (subluxation) khi cánh tay ở tư thế xoay ngoài mạnh (như lúc vung tay ném).
- Liên quan đến gân cơ nhị đầu: Các sợi nông của gân cơ dưới vai kéo dài qua rãnh gian củ tạo thành dây chằng ngang, giúp giữ cho gân đầu dài cơ nhị đầu nằm ổn định trong rãnh.

2. CÁC HỘI CHỨNG VÀ VẤN ĐỀ LÂM SÀNG (SYNDROMES & CLINICAL NOTES)
- Hội chứng "Vai đông cứng" (Frozen Shoulder): Viêm túi hoạt dịch cơ dưới vai mãn tính (subscapular bursitis) là một trong những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng viêm dính bao khớp vai (adhesive capsulitis).
- Hội chứng Cung đau (Painful Arc): Điểm bám tận của gân cơ dưới vai tại củ bé có thể bị kẹt dưới vòm vai (fornix humeri), gây ra cơn đau nhói khi bệnh nhân nâng cánh tay qua đầu.
- Viêm gân do quá tải (Overuse Tendinitis): Gân cơ dưới vai thường xuyên bị tổn thương trong các hoạt động xoay trong mạnh và lặp đi lặp lại như bơi sải hoặc ném bóng chày.
- Hội chứng Chèn ép (Impingement): Gân có thể bị chèn ép ngoài (dưới mỏm cùng vai) hoặc chèn ép trong (giữa đầu xương cánh tay và ổ chảo).
- Điểm kích hoạt (Trigger Points): Các điểm MFTP ở cơ này thường gây đau tập trung ở vùng nách sau và mặt trong cánh tay, đôi khi lan xuống tận cổ tay hoặc vùng cơ delta giữa.

3. KỸ THUẬT TIẾP CẬN VÀ BÍ QUYẾT SỜ NẮN (PALPATION TIPS)

A. Để quy trình sờ nắn đạt độ chính xác cao nhất, tư thế của nhà trị liệu là yếu tố quyết định:
+ Vị trí đứng chủ đạo: Nhà trị liệu nên đứng ở phía sau bệnh nhân. Tư thế này cho phép kiểm soát tốt nhất các cấu trúc từ mỏm quạ đến cơ dưới vai.
+ Phối hợp hai tay (Manual Coordination):
* Tay thực hiện: Sử dụng để sờ nắn tại chỗ các cấu trúc xương và phần mềm (thường dùng ngón trỏ có sự hỗ trợ của ngón giữa).
*Tay điều khiển: Dùng để dẫn dắt cánh tay của bệnh nhân, chủ động thay đổi tư thế khớp vai để bộc lộ cấu trúc cần tìm.
+ Điều khiển vận động thụ động: Từ phía sau, bạn dễ dàng dẫn dắt cánh tay bệnh nhân xoay trong/ngoài thụ động. Điều này giúp xác nhận vị trí củ bé (di chuyển dưới tay) phân biệt với mỏm quạ (đứng yên) và đặt gân vào trạng thái xoay ngoài hết mức để đẩy gân sát bề mặt da.
+ Bảo đảm tính công thái học (Ergonomics): Đứng sát vai bệnh nhân, điều chỉnh bàn ở độ cao phù hợp để sử dụng trọng lượng cơ thể tạo lực ấn sâu thay vì chỉ dùng sức cơ ngón tay, giúp tránh mỏi và chấn thương nghề nghiệp.

B. Sờ nắn Gân và Điểm bám (Vùng phía trước - ngoài)
+ Xác định mốc xương: Gân nằm ngay phía ngoài mỏm quạ. Từ bờ ngoài mỏm quạ, trượt tay ra ngoài qua một vùng lõm sẽ chạm vào củ bé xương cánh tay.
+ Tip bộc lộ gân: Để gân đẩy ra sát bề mặt da, hãy đặt cánh tay bệnh nhân ở tư thế xoay ngoài hết mức. Khi đó, dải gân rộng sẽ bị căng và tạo ra mật độ chắc, đàn hồi rõ rệt.
+ Tip xác nhận mốc: Thực hiện xoay trong/ngoài cánh tay thụ động; chỉ có củ bé di chuyển dưới tay trong khi mỏm quạ đứng yên.

C. Sờ nắn Bụng cơ (Vùng hố dưới vai)
Tư thế nằm ngửa - Tiếp cận từ Bờ ngoài (Lateral Approach)
+ Đây là lựa chọn thay thế tốt nhất khi bạn không muốn bệnh nhân phải xoay trở nhiều hoặc khi vai họ quá đau không thể dang rộng 90°.
+ Tư thế bệnh nhân: Nằm ngửa sát mép bàn điều trị, cánh tay để xuôi theo thân mình ở tư thế nghỉ (hoặc hơi dang nhẹ khoảng 30°).
+ Thao tác của nhà trị liệu: * Bạn đứng bên cạnh vai bệnh nhân, hướng về phía chân họ. Dùng một tay nâng nhẹ khớp vai của bệnh nhân lên để làm lộ rõ bờ ngoài xương bả vai (mốc xương này nằm giữa cơ lưng rộng và cơ ngực lớn).Các ngón tay của tay còn lại chụm lại, đặt dọc theo bờ ngoài xương bả vai và ấn sâu ra phía sau (hướng về phía mặt bàn), sau đó móc nhẹ ra phía trước để lách vào mặt trước xương bả vai.
+ Tip tiếp cận sợi cơ phía trong: Để sờ sâu hơn, hãy để bệnh nhân nằm nghiêng, tay đưa ra sau thắt lưng. Người điều trị nhẹ nhàng luồn các ngón tay dưới bờ trong xương bả vai để tiếp cận hố dưới vai.
+ Xác nhận: Yêu cầu bệnh nhân xoay trong nhẹ chống lại lực cản, bụng cơ sẽ căng phồng đẩy ngược vào đầu ngón tay.

4. NHỮNG ĐIỀU QUAN TRỌNG CẦN GHI NHỚ (REMEMBER)
- Điểm yếu giải phẫu: Trong đơn vị cơ-gân này, gân là cấu trúc thường gặp tổn thương nhất, trong khi bụng cơ nằm sâu trong hố dưới vai rất ít khi bị thương trực tiếp.
- Lưu ý an toàn: Luôn sử dụng áp lực nhẹ nhàng khi tiếp cận hố dưới vai qua vùng nách vì nơi đây chứa đám rối thần kinh cánh tay và các mạch máu lớn cực kỳ nhạy cảm.
- Công thái học (Ergonomics): Khi sờ nắn điểm bám tại củ bé, nhà trị liệu nên đứng phía sau vai bệnh nhân và điều chỉnh độ cao bàn phù hợp để tận dụng trọng lượng cơ thể, tránh mỏi khớp ngón tay cái.
Việc nắm vững kỹ thuật sờ nắn này cho phép chúng ta phân biệt chính xác tổn thương cơ dưới vai với các cấu trúc lân cận như gân nhị đầu hay mỏm quạ. Từ đó, các kỹ thuật như ma sát ngang (cross-frictions) hay giải phóng cơ mạc (myofascial release) mới đạt được hiệu quả sinh cơ học tối ưu.

---------------

04/02/2026

CHUYỆN DẬY THÌ SỚM
Bé gái 8 tuổi, ngày ngày chơi đùa, chạy nhảy, học bán trú ở trường, nay nửa buổi phải có Bà hoặc Mẹ đến đón về để thay BVS trong sự ngơ ngác của bé “vì sao lại phải thế? Vì sao con cứ bị chảy máu hoài vậy?”

Bé gái 10 tuổi, khóc rấm rứt hoài vì “con đau ngực quá” và hoảng hốt khi thấy lông bắt đầu xuất hiện ở một số vùng nhạy cảm.

Bé trai 10 tuổi, lạ lẫm trước những hiện tượng về cơ thể mình, lo lắng và tò mò, hoảng sợ và lén lút tìm hiểu..
…
Đó chỉ là một vài trong vô số những câu chuyện con dậy thì sớm mà dạo này mình được nghe và đọc, tưởng như đâu đó xa xôi lắm, ai ngờ ngay chính những người thân cận bên mình. Nghe buồn lại càng buồn, lo lại càng lo.

Nhiều người vẫn mường tượng mơ hồ về chuyện dậy thì sớm của trẻ, nghĩ có gì mà cứ phải lo lắng thái quá, nói nhiều thái quá như thế? Nhưng hãy hình dung đi, trong khi đáng lẽ ở cái tuổi vô lo vô nghĩ, chạy nhảy chơi đùa thì con của bạn phải rón rén, cẩn thận vì đã có kinh nguyệt, đã bị đau ngực và đã biết e thẹn mỗi khi va chạm vô tình với bạn khác giới.

Đáng lẽ con bạn thảnh thơi cả ngày không phải lo lắng, thì giờ đây chốc chốc 3-4 tiếng lại phải vào toilet để “kiểm tra băng đã đầy chưa để thay kẻo tràn”.

Đáng lẽ con bạn có thể cao hơn, khỏe mạnh hơn thì lại bị hoocmon sinh dục kích thích làm khóa đầu xương lại, không thể cao hơn được nữa. Đáng lẽ, ở độ tuổi tầm 25-30 tuổi về sau này, tưởng là độ tuổi con bạn sinh sản tốt nhất, ai ngờ vì dậy thì sớm nên độ tuổi đó con bạn đã bắt đầu lão hóa kiểu như những người 40 tuổi bây giờ- và sinh ra thế hệ cháu chắt của bạn với thể trạng còn kém hơn.

Và điều đau xót hơn cả, khi con của bạn dậy thì với khuôn mặt non tơ và tâm hồn quá giản đơn, những kẻ bệnh hoạn hoàn toàn dễ dàng xâm hại mà con bạn không biết cách tự bảo vệ mình. Vậy, rốt cục bạn được gì? Con bạn được gì?

Nhớ ngày trước, mình và những bạn bè cùng lứa, mãi 15-17 tuổi mới dậy thì, vậy mà vẫn hoảng sợ và lo lắng, tưởng mình sắp chết đến nơi. Vẫn lúng túng, lóng ngóng với những phụ kiện áo lá, áo ngực, BVS các kiểu, vẫn đầy bạn có thai sớm vì không biết bảo vệ mình. Vậy bây giờ những em bé nhỏ xíu kia, đã biết gì để mà chăm sóc bản thân và bảo vệ mình?

Cũng đừng tưởng bé trai thì không ảnh hưởng gì. Vì ngoài chuyện chiều cao, sự phát triển khỏe mạnh của cơ thể, chuyện dậy thì ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và tâm lý của con thì việc dậy thì sớm gây ra nhiều bệnh cho bé trai, trong đó vì chất lượng tinh trùng giảm nên dễ gây ra vô sinh.

Chưa kể, khi con dậy thì sớm, con chưa hiểu biết và điều khiển được bản thân mình, sẽ dễ gây ra những hậu quả khôn lường. Vậy sau này lỡ không có cháu bế, hoặc có cháu bế khi con đang còn đi học, bạn có ân hận vì mình mà con mình như thế không?

Mình dùng từ “bạn ân hận” bởi vì chuyện con dậy thì sớm, đa phần nguyên nhân là do chính bạn - chính chúng ta, những bậc làm cha mẹ đang ngày ngày đầu độc và làm tổn hại chính con của mình mà vẫn mụ mị không thức tỉnh.

NGUYÊN NHÂN:
1. Thứ nhất là do chuyện uống sữa, nhất là những loại sữa nhái, sữa đểu.

2. Thứ hai, chính là chuyện chúng ta hình thành một chuẩn chiều cao, cân nặng cho con một cách sai lầm. Hỏi thăm nhau, bao giờ cũng là “con nặng được bao nhiêu? Con cao được bao nhiêu?”, chứ chẳng mấy ai hỏi bữa nay con có khỏe không? biết làm những gì rồi.

Và chính cái tâm lý sợ con mình còi cọc, thấp bé so với các bạn cùng trang lứa làm biết bao nhiêu gia đình khổ sở: Ông Bà cố gắng chăm cho cháu mũm mĩm, Mẹ sợ bị chê không biết nuôi con nên cố sức ép con ăn, Ba cố gắng cho con uống sữa đúng giờ, dụ khị con bằng mọi cách.

Cuối cùng cả nhà đều là nạn nhân, mà nạn nhân khốn khổ nhất là đứa con bé bỏng, lúc không muốn ăn thì bị nhồi nhét, đe dọa ăn muốn ói ra nửa miệng cũng sợ quá nuốt vội trở vào, đến khi dạ dày quen với cữ ăn nhiều thì bị cấm đoán giảm bớt khẩu phần, lúc nào cũng thòm thèm, lén lút ăn.

Thế rồi, từ chính chuyện ăn nhiều quá, uống sữa nhiều quá, áp lực phải ăn uống cho cao lớn ấy làm cho con phát triển quá nhanh và dậy thì sớm lúc nào không biết.

3. Thứ ba, là đồ ăn nhanh. Bất kỳ đứa trẻ nào cũng thèm kẹo, bánh, bim bim, nước ngọt. Vì sao vậy? vì nó có đường hóa học, có hương liệu kích thích, có mùi vị hấp dẫn. Và quan trọng nhất là vì “các bạn đều được ăn”.

Tâm lý con trẻ mà, nó sao biết được là cái nào độc hại, cái nào an toàn, chỉ có Cha Mẹ nó biết, nhưng Cha Mẹ nó cho nó ăn thì sao nó ngừng lại?. Bạn nghĩ xem, 1 gói bim bim 5k đồng, qua bao nhiêu khâu vận chuyển, phần lãi của người bán rong, lãi của người phân phối, lãi của người vận chuyển, và lãi của nhà sản xuất, vậy thì nguyên liệu sản xuất ra nó có đến 500đ không? Mà nếu không đến 500đ thì là thứ gì trong đó nếu không phải hương liệu và chất hóa học?

4. Thứ tư, đó là những thuốc bổ, những thực phẩm bổ sung dưỡng chất cho con. Mình nhớ có lần mình nhắn tin riêng với 1 em bán hàng cũng thân tình rằng chuyện em bán thuốc giúp cho bé ăn ngon, tăng cân nhanh có thể làm tội cho con và các bé khác, vì bất cứ thuốc gì cũng là con dao hai lưỡi, có thể bổ sung chất này sẽ hạn chế hấp thụ chất kia, gây mất cân bằng trong cơ thể con, mình bị em phản ứng.

Nghĩ lại cũng đúng thôi, vì tư tưởng của em và các Mẹ khác là muốn con tăng cân, thì họ tìm đến những giải pháp giúp con tăng cân nên họ đâu muốn nghe những ý kiến trái chiều.

Lâu lâu đọc chia sẻ cả nghìn lượt like, share về thực đơn cho con tăng cân, mình nhìn vô mà còn muốn nghẹn cổ, không hiểu các Mẹ đang nuôi heo hay nuôi con. (Ngay cả việc bổ sung men tiêu hóa cho con bằng các loại men tiêu hóa, dù là Yakul hay Probi cũng là điều cần hạn chế, mình sẽ viết bài riêng về vấn đề này sau nha. )

Còn nhiều lắm, nhưng mình nghĩ, điều quan trọng nhất chính là ở nhận thức và tâm lý của các bậc làm Cha, làm Mẹ. Đừng nghĩ vì con còn nhỏ nên con phải nhất nhất nghe lời mình. Con là một cá thể độc lập, con cũng có sự cảm nhận về cơ thể và sức khỏe của Con, nên sự chăm sóc của Cha Mẹ chỉ nên là từ yêu thương và dưới góc độ là hỗ trợ cho con, đừng nhân danh tình yêu thương mà đày đọa con.

Đừng vì sự ép buộc của mình mà làm con mất đi niềm vui trong ăn uống, mất đi sự thưởng thức những món ăn. Hãy nghĩ đến tương lai của con, sức khỏe của con, trước hết là từ SỰ TÔN TRỌNG con, thì mới có thể vững tâm được. Mình bị lên án suốt về chuyện “chăm Nhím không tốt, để con gầy gò, còi cọc, thấp lùn”, nhưng mình tin, nếu sau này mình có ân hận vì chuyện con thấp nhỏ thì sự ân hận đó không khủng khiếp bằng nỗi ân hận vì đã khiến con mình dậy thì sớm, bệnh tật vì những hoocmon, hóa chất mà mình đã ép con ăn, uống vào.

Biết rằng thật khó, mình cho con đi học, chấp nhận thực đơn của nhà trường, chấp nhận những thức ăn ngoài hàng quán, nhưng trong chừng mực nhất định, mình giữ gìn cho con trong khả năng của mình.

Bạn có thể nghĩ rằng mình bảo bọc con quá, nhưng cũng đừng nhầm lẫn về sự khác biệt giữa việc giữ gìn cho con tránh khỏi độc hại với việc bảo bọc không cho con trải nghiệm cuộc sống.

Bạn cũng có thể nghĩ rằng bạn không làm được gì, nhưng mình tin, sự thay đổi từ trong suy nghĩ sẽ làm được nhiều việc hơn bạn nghĩ, chúng ta tạo thành một cộng đồng lành mạnh cho con sẽ giữ được tương lai cho những thế hệ sau rất nhiều.

Thôi đổ lỗi cho hoàn cảnh, thôi lười biếng vì sự tiện dụng thì con bạn sẽ nhận được nhiều hơn là bạn nghĩ. Mình tin là thế.

Nguồn HiepTran97
--------
1 ca dậy thì sớm mới gặp

04/02/2026

CHUYỆN DẬY THÌ SỚM
Bé gái 8 tuổi, ngày ngày chơi đùa, chạy nhảy, học bán trú ở trường, nay nửa buổi phải có Bà hoặc Mẹ đến đón về để thay BVS trong sự ngơ ngác của bé “vì sao lại phải thế? Vì sao con cứ bị chảy máu hoài vậy?”

Bé gái 10 tuổi, khóc rấm rứt hoài vì “con đau ngực quá” và hoảng hốt khi thấy lông bắt đầu xuất hiện ở một số vùng nhạy cảm.

Bé trai 10 tuổi, lạ lẫm trước những hiện tượng về cơ thể mình, lo lắng và tò mò, hoảng sợ và lén lút tìm hiểu..
…
Đó chỉ là một vài trong vô số những câu chuyện con dậy thì sớm mà dạo này mình được nghe và đọc, tưởng như đâu đó xa xôi lắm, ai ngờ ngay chính những người thân cận bên mình. Nghe buồn lại càng buồn, lo lại càng lo.

Nhiều người vẫn mường tượng mơ hồ về chuyện dậy thì sớm của trẻ, nghĩ có gì mà cứ phải lo lắng thái quá, nói nhiều thái quá như thế? Nhưng hãy hình dung đi, trong khi đáng lẽ ở cái tuổi vô lo vô nghĩ, chạy nhảy chơi đùa thì con của bạn phải rón rén, cẩn thận vì đã có kinh nguyệt, đã bị đau ngực và đã biết e thẹn mỗi khi va chạm vô tình với bạn khác giới.

Đáng lẽ con bạn thảnh thơi cả ngày không phải lo lắng, thì giờ đây chốc chốc 3-4 tiếng lại phải vào toilet để “kiểm tra băng đã đầy chưa để thay kẻo tràn”.

Đáng lẽ con bạn có thể cao hơn, khỏe mạnh hơn thì lại bị hoocmon sinh dục kích thích làm khóa đầu xương lại, không thể cao hơn được nữa. Đáng lẽ, ở độ tuổi tầm 25-30 tuổi về sau này, tưởng là độ tuổi con bạn sinh sản tốt nhất, ai ngờ vì dậy thì sớm nên độ tuổi đó con bạn đã bắt đầu lão hóa kiểu như những người 40 tuổi bây giờ- và sinh ra thế hệ cháu chắt của bạn với thể trạng còn kém hơn.

Và điều đau xót hơn cả, khi con của bạn dậy thì với khuôn mặt non tơ và tâm hồn quá giản đơn, những kẻ bệnh hoạn hoàn toàn dễ dàng xâm hại mà con bạn không biết cách tự bảo vệ mình. Vậy, rốt cục bạn được gì? Con bạn được gì?

Nhớ ngày trước, mình và những bạn bè cùng lứa, mãi 15-17 tuổi mới dậy thì, vậy mà vẫn hoảng sợ và lo lắng, tưởng mình sắp chết đến nơi. Vẫn lúng túng, lóng ngóng với những phụ kiện áo lá, áo ngực, BVS các kiểu, vẫn đầy bạn có thai sớm vì không biết bảo vệ mình. Vậy bây giờ những em bé nhỏ xíu kia, đã biết gì để mà chăm sóc bản thân và bảo vệ mình?

Cũng đừng tưởng bé trai thì không ảnh hưởng gì. Vì ngoài chuyện chiều cao, sự phát triển khỏe mạnh của cơ thể, chuyện dậy thì ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và tâm lý của con thì việc dậy thì sớm gây ra nhiều bệnh cho bé trai, trong đó vì chất lượng tinh trùng giảm nên dễ gây ra vô sinh.

Chưa kể, khi con dậy thì sớm, con chưa hiểu biết và điều khiển được bản thân mình, sẽ dễ gây ra những hậu quả khôn lường. Vậy sau này lỡ không có cháu bế, hoặc có cháu bế khi con đang còn đi học, bạn có ân hận vì mình mà con mình như thế không?

Mình dùng từ “bạn ân hận” bởi vì chuyện con dậy thì sớm, đa phần nguyên nhân là do chính bạn - chính chúng ta, những bậc làm cha mẹ đang ngày ngày đầu độc và làm tổn hại chính con của mình mà vẫn mụ mị không thức tỉnh.

NGUYÊN NHÂN:
1. Thứ nhất là do chuyện uống sữa, nhất là những loại sữa nhái, sữa đểu.

2. Thứ hai, chính là chuyện chúng ta hình thành một chuẩn chiều cao, cân nặng cho con một cách sai lầm. Hỏi thăm nhau, bao giờ cũng là “con nặng được bao nhiêu? Con cao được bao nhiêu?”, chứ chẳng mấy ai hỏi bữa nay con có khỏe không? biết làm những gì rồi.

Và chính cái tâm lý sợ con mình còi cọc, thấp bé so với các bạn cùng trang lứa làm biết bao nhiêu gia đình khổ sở: Ông Bà cố gắng chăm cho cháu mũm mĩm, Mẹ sợ bị chê không biết nuôi con nên cố sức ép con ăn, Ba cố gắng cho con uống sữa đúng giờ, dụ khị con bằng mọi cách.

Cuối cùng cả nhà đều là nạn nhân, mà nạn nhân khốn khổ nhất là đứa con bé bỏng, lúc không muốn ăn thì bị nhồi nhét, đe dọa ăn muốn ói ra nửa miệng cũng sợ quá nuốt vội trở vào, đến khi dạ dày quen với cữ ăn nhiều thì bị cấm đoán giảm bớt khẩu phần, lúc nào cũng thòm thèm, lén lút ăn.

Thế rồi, từ chính chuyện ăn nhiều quá, uống sữa nhiều quá, áp lực phải ăn uống cho cao lớn ấy làm cho con phát triển quá nhanh và dậy thì sớm lúc nào không biết.

3. Thứ ba, là đồ ăn nhanh. Bất kỳ đứa trẻ nào cũng thèm kẹo, bánh, bim bim, nước ngọt. Vì sao vậy? vì nó có đường hóa học, có hương liệu kích thích, có mùi vị hấp dẫn. Và quan trọng nhất là vì “các bạn đều được ăn”.

Tâm lý con trẻ mà, nó sao biết được là cái nào độc hại, cái nào an toàn, chỉ có Cha Mẹ nó biết, nhưng Cha Mẹ nó cho nó ăn thì sao nó ngừng lại?. Bạn nghĩ xem, 1 gói bim bim 5k đồng, qua bao nhiêu khâu vận chuyển, phần lãi của người bán rong, lãi của người phân phối, lãi của người vận chuyển, và lãi của nhà sản xuất, vậy thì nguyên liệu sản xuất ra nó có đến 500đ không? Mà nếu không đến 500đ thì là thứ gì trong đó nếu không phải hương liệu và chất hóa học?

4. Thứ tư, đó là những thuốc bổ, những thực phẩm bổ sung dưỡng chất cho con. Mình nhớ có lần mình nhắn tin riêng với 1 em bán hàng cũng thân tình rằng chuyện em bán thuốc giúp cho bé ăn ngon, tăng cân nhanh có thể làm tội cho con và các bé khác, vì bất cứ thuốc gì cũng là con dao hai lưỡi, có thể bổ sung chất này sẽ hạn chế hấp thụ chất kia, gây mất cân bằng trong cơ thể con, mình bị em phản ứng.

Nghĩ lại cũng đúng thôi, vì tư tưởng của em và các Mẹ khác là muốn con tăng cân, thì họ tìm đến những giải pháp giúp con tăng cân nên họ đâu muốn nghe những ý kiến trái chiều.

Lâu lâu đọc chia sẻ cả nghìn lượt like, share về thực đơn cho con tăng cân, mình nhìn vô mà còn muốn nghẹn cổ, không hiểu các Mẹ đang nuôi heo hay nuôi con. (Ngay cả việc bổ sung men tiêu hóa cho con bằng các loại men tiêu hóa, dù là Yakul hay Probi cũng là điều cần hạn chế, mình sẽ viết bài riêng về vấn đề này sau nha. )

Còn nhiều lắm, nhưng mình nghĩ, điều quan trọng nhất chính là ở nhận thức và tâm lý của các bậc làm Cha, làm Mẹ. Đừng nghĩ vì con còn nhỏ nên con phải nhất nhất nghe lời mình. Con là một cá thể độc lập, con cũng có sự cảm nhận về cơ thể và sức khỏe của Con, nên sự chăm sóc của Cha Mẹ chỉ nên là từ yêu thương và dưới góc độ là hỗ trợ cho con, đừng nhân danh tình yêu thương mà đày đọa con.

Đừng vì sự ép buộc của mình mà làm con mất đi niềm vui trong ăn uống, mất đi sự thưởng thức những món ăn. Hãy nghĩ đến tương lai của con, sức khỏe của con, trước hết là từ SỰ TÔN TRỌNG con, thì mới có thể vững tâm được. Mình bị lên án suốt về chuyện “chăm Nhím không tốt, để con gầy gò, còi cọc, thấp lùn”, nhưng mình tin, nếu sau này mình có ân hận vì chuyện con thấp nhỏ thì sự ân hận đó không khủng khiếp bằng nỗi ân hận vì đã khiến con mình dậy thì sớm, bệnh tật vì những hoocmon, hóa chất mà mình đã ép con ăn, uống vào.

Biết rằng thật khó, mình cho con đi học, chấp nhận thực đơn của nhà trường, chấp nhận những thức ăn ngoài hàng quán, nhưng trong chừng mực nhất định, mình giữ gìn cho con trong khả năng của mình.

Bạn có thể nghĩ rằng mình bảo bọc con quá, nhưng cũng đừng nhầm lẫn về sự khác biệt giữa việc giữ gìn cho con tránh khỏi độc hại với việc bảo bọc không cho con trải nghiệm cuộc sống.

Bạn cũng có thể nghĩ rằng bạn không làm được gì, nhưng mình tin, sự thay đổi từ trong suy nghĩ sẽ làm được nhiều việc hơn bạn nghĩ, chúng ta tạo thành một cộng đồng lành mạnh cho con sẽ giữ được tương lai cho những thế hệ sau rất nhiều.

Thôi đổ lỗi cho hoàn cảnh, thôi lười biếng vì sự tiện dụng thì con bạn sẽ nhận được nhiều hơn là bạn nghĩ. Mình tin là thế.

Nguồn ST
--------
1 ca dậy thì sớm mới gặp

31/07/2025

📣PHÂN BIỆT ĐỘT QUỴ VÀ ĐỘT TỬ – BÍ KÍP CỨU NGƯỜI TRONG TAY!

🚑 Chỉ một hành động rất nhỏ "đặt tay dưới gốc hàm, kiểm tra mạch cổ" để nhận biết, phân biệt “Đột quỵ” hay “ Đột tử” - Chìa khóa, cơ hội cứu sống người gặp nạn giai đoạn nguy cấp. Điều ai cũng có thể xử trí mà không phải hối tiếc.

🆘 Một nam bệnh nhân, 38 tuổi Bắc Ninh, bất ngờ ngã gục xuống ghế tại nhà. Người nhà chứng kiến nghĩ anh bị đột quỵ nên chỉ tiến hành các bước theo dân gian bấm nhân trung, xoa ngực... và gọi xe đưa đi cấp cứu. Điều đáng tiếc, khi xử trí, người nhà không có động tác kiểm tra mạch nên không biết anh bị đột tử và cần được ép tim, cấp cứu ngừng tuần hoàn.

➡️ Đến viện, tim đã ngừng đập quá lâu, não tổn thương nghiêm trọng.
⛔️ Tiên lượng rất xấu, khó hồi phục.

❗️VẬY PHÂN BIỆT NHƯ THẾ NÀO?
Chia sẻ từ bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai:

👉Đứng trước tình trạng người gặp nạn: ngất, bất tỉnh, việc đầu tiên cần kiểm tra dấu hiệu tuần hoàn bằng cách đặt tay dưới gốc hàm, cảm nhận nhịp đập của mạch cổ (động mạch cảnh):

📌CÓ mạch đập → ĐỘT QUỴ: cần giữ tư thế an toàn, theo dõi nhịp thở, nhanh chóng gọi cấp cứu. KHÔNG lắc, đỡ dậy, vỗ mặt.

📌KHÔNG có mạch → ĐỘT TỬ: cần ép tim ngay lập tức đến khi có mạch đập trở lại, đồng thời gọi cấp cứu. Mỗi giây chậm trễ là não bị tổn thương thêm.

💡 GHI NHỚ – BÍ KÍP BỎ TÚI
✅ Đột quỵ: mạch vẫn đập → KHÔNG ép tim
✅ Đột tử: tim ngừng đập → ÉP TIM NGAY
🫀 Ép tim sớm = Thêm cơ hội sống!
📲 Gọi cấp cứu.

⛑ Hãy chia sẻ để thêm cơ hội nhiều người được cứu sống!


Chia sẻ từ Bệnh viện Bạch Mai

-----------