11/08/2026
DƯỠNG SINH MÙA MƯA: XOA BÓP BẤM HUYỆT
CÓ THỂ GIÚP GIẢM ĐAU ĐẦU, NGHẸT MŨI
🌸🌸🌸
Những ngày thời tiết thay đổi thất thường, sáng nắng chiều mưa hoặc xuất hiện những cơn mưa bất chợt có thể khiến một số người bị nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi, đau đầu hoặc cảm thấy mệt mỏi, đau nhức. Tuy nhiên, cần phân biệt rằng cảm lạnh và cúm là những bệnh do virus gây ra, không phải do đi mưa hay thay đổi thời tiết. Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ và độ ẩm chủ yếu có thể làm khởi phát viêm mũi không dị ứng hoặc khiến các triệu chứng đường hô hấp trở nên rõ hơn ở những người có cơ địa nhạy cảm.
Theo Y học cổ truyền, xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp không dùng thuốc có thể hỗ trợ làm giảm một số triệu chứng nhẹ như nghẹt mũi, đau đầu hoặc căng cứng vùng cổ gáy. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp chăm sóc sức khỏe ban đầu, không thay thế việc khám, chẩn đoán và điều trị khi người bệnh có dấu hiệu bất thường hoặc triệu chứng kéo dài.
- Theo Y học cổ truyền, thời tiết thay đổi thất thường có thể ảnh hưởng đến cơ thể và gây ra những triệu chứng nào?
Theo lý luận Y học cổ truyền, cảm mạo thường liên quan đến việc cơ thể cảm thụ ngoại tà, trong đó phong là yếu tố chủ đạo và có thể kết hợp với hàn, nhiệt hoặc thấp để hình thành các thể bệnh khác nhau. Trong mùa mưa, thời tiết thường thay đổi đột ngột từ nóng sang lạnh, độ ẩm không khí tăng cao. Sau khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi, nếu cơ thể tiếp xúc với gió lạnh, nước mưa hoặc mặc quần áo ẩm trong thời gian dài, một số người có thể dễ xuất hiện các triệu chứng khó chịu hơn. Theo Y học cổ truyền, khả năng thích ứng của mỗi người phụ thuộc vào chính khí và vệ khí. Đây là những khái niệm dùng để mô tả khả năng bảo vệ và điều hòa của cơ thể trước các tác động từ môi trường. Khái niệm này không hoàn toàn tương đương với hệ miễn dịch trong y học hiện đại nhưng có một số điểm tương đồng về chức năng bảo vệ cơ thể.
Biểu hiện thường gặp có thể gồm:
- Nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi
- Đau đầu, nặng đầu
- Đau mỏi cổ gáy
- Đau nhức cơ thể
- Ho, đau họng
- Cảm giác mệt mỏi
Tùy từng thể bệnh mà biểu hiện lâm sàng có thể khác nhau.
Thể phong hàn: Người bệnh thường sợ lạnh, sợ gió, chảy nước mũi trong, đau đầu, đau mỏi cổ gáy, ít khát nước và có thể không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ.
Thể phong nhiệt: Thường biểu hiện đau họng rõ hơn, sốt, cảm giác nóng trong người, khát nước, nước mũi đặc hoặc vàng và có thể kèm ho.
Thể phong thấp: Khi thấp tà nổi bật, người bệnh thường cảm thấy đầu nặng, cơ thể nặng nề, mệt mỏi, ăn uống kém, đầy bụng hoặc tiêu hóa không tốt.
Trong thực hành lâm sàng, các thể bệnh có thể chuyển hóa hoặc phối hợp với nhau. Vì vậy, việc phân thể cần dựa trên toàn bộ triệu chứng, diễn tiến bệnh và thăm khám của bác sĩ Y học cổ truyền, không nên chỉ dựa vào việc vừa đi mưa hoặc thấy nghẹt mũi để tự kết luận mình bị "phong hàn" rồi tự ý sử dụng thuốc, trà giải cảm hoặc các phương pháp làm nóng cơ thể.
- Những huyệt vị nào người dân có thể tự xoa bóp tại nhà?
Người dân có thể tự day ấn một số huyệt vị tương đối dễ xác định nhằm hỗ trợ giảm cảm giác nghẹt mũi, nặng vùng trán hoặc đau đầu nhẹ.
Trước khi thực hiện, nên rửa sạch tay, cắt gọn móng và lựa chọn tư thế ngồi hoặc nằm thoải mái. Khi day huyệt, sử dụng phần mềm của đầu ngón tay cái, ngón trỏ hoặc ngón giữa, tăng lực từ nhẹ đến vừa. Mức lực phù hợp là tạo cảm giác hơi căng tức, ấm hoặc dễ chịu, không cần bấm đến mức đau.
Mỗi huyệt có thể day trong khoảng 30 giây đến 1 phút, lặp lại 2–3 lần ở mỗi bên nếu cần.
Lưu ý: Tự day bấm huyệt chỉ có tác dụng hỗ trợ giảm khó chịu ở một số trường hợp nhẹ và không có tác dụng tiêu diệt virus hoặc thay thế các phương pháp điều trị khác khi có chỉ định của bác sĩ.
1. Huyệt Ấn đường
Ấn đường nằm ở điểm giữa hai đầu trong của lông mày. Có thể dùng ngón trỏ hoặc ngón giữa day nhẹ theo vòng tròn.
Huyệt này thường được lựa chọn khi có cảm giác nặng vùng trán, căng giữa hai chân mày, nghẹt mũi hoặc đau đầu phía trước. Khi thực hiện cần giữ lực nhẹ, tránh trượt ngón tay xuống vùng mắt.
2. Huyệt Nghinh hương
Nghinh hương nằm ở hai bên cánh mũi, trong rãnh mũi má, ngang với điểm giữa bờ ngoài cánh mũi. Dùng hai ngón trỏ day đồng thời hai bên.
Theo Y học cổ truyền, Nghinh hương thường được dùng với mục tiêu tuyên thông tỵ khiếu, có thể hiểu là tác động tại vùng huyệt quanh mũi nhằm giảm cảm giác tắc nghẽn, khó chịu và giúp việc hít thở qua mũi dễ dàng hơn trong một số trường hợp nhẹ. Tuy nhiên, huyệt này không điều trị nguyên nhân gây viêm mũi và không thay thế thuốc khi có chỉ định của bác sĩ.
3. Huyệt Hợp cốc
Hợp cốc nằm ở mu bàn tay, giữa xương bàn ngón cái và xương bàn ngón trỏ. Khi khép ngón cái sát ngón trỏ, vùng cơ gồ cao giữa hai ngón là mốc giúp xác định huyệt.
Có thể dùng ngón cái của tay đối diện day ấn từng bên. Hợp cốc thường được phối hợp khi đau đầu, căng vùng mặt, nghẹt mũi hoặc đau họng nhẹ. Phụ nữ có thai không nên tự day ấn mạnh hoặc kéo dài tại huyệt này khi chưa được người có chuyên môn hướng dẫn.
4. Huyệt Thái dương :
Thái dương nằm ở vùng lõm hai bên đầu, phía ngoài đuôi lông mày. Dùng đầu ngón giữa day nhẹ theo vòng tròn, không ấn mạnh và không dùng vật cứng.
Huyệt này có thể được lựa chọn khi đau đầu vùng thái dương, căng mắt hoặc cảm giác nặng đầu. Nếu đau đầu dữ dội, đau theo nhịp mạch, kèm nôn ói, nhìn mờ, rối loạn ý thức hoặc yếu liệt tay chân, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay, không nên tiếp tục tự bấm huyệt.
5. Huyệt Phong trì
Phong trì nằm ở vùng lõm phía dưới xương chẩm, hai bên khối cơ sau gáy. Có thể đặt hai ngón cái vào vùng lõm này, các ngón còn lại ôm nhẹ phía sau đầu rồi day với lực vừa phải.
Huyệt thường được cân nhắc khi đau đầu kèm căng cứng cổ gáy, sợ gió hoặc khó chịu sau khi thay đổi thời tiết. Người có chấn thương vùng đầu cổ, chóng mặt nhiều, bệnh lý cột sống cổ chưa được đánh giá hoặc đau tăng khi ấn không nên tự thực hiện.
Các huyệt như Hợp cốc, Nghinh hương, Phong trì và Thái dương được sử dụng phổ biến trong nhiều quy trình kỹ thuật của Y học cổ truyền nhằm hỗ trợ điều trị đau đầu và các triệu chứng vùng mũi – mặt. Tuy nhiên, cần phân biệt rằng tự day bấm huyệt tại nhà không tương đương với châm cứu hoặc xoa bóp bấm huyệt điều trị do người hành nghề thực hiện tại cơ sở y tế.
- Khi tự bấm huyệt, bạn cần lưu ý những nguyên tắc nào?
Trước khi thực hiện, cần rửa sạch tay, cắt gọn móng và lựa chọn tư thế ngồi hoặc nằm thoải mái. Nên dùng phần mềm của đầu ngón tay, tăng lực từ nhẹ đến vừa. Cảm giác phù hợp là hơi căng tức, ấm hoặc dễ chịu. Bấm càng đau không đồng nghĩa với hiệu quả càng cao.
❌Không dùng móng tay, đầu bút, đồng xu hoặc dụng cụ cứng để ấn huyệt. Không day trên vùng da đang trầy xước, sưng nóng đỏ, nhiễm trùng, có mụn viêm, chảy máu hoặc mới bị chấn thương. Khi thao tác vùng mặt cần tránh ấn trực tiếp vào nhãn cầu. Khi thao tác vùng cổ không được bóp mạnh phía trước hoặc hai bên cổ, nơi có mạch máu lớn.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có làn da mỏng, rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần dùng lực nhẹ hơn. Phụ nữ có thai nên được hướng dẫn cụ thể trước khi day các huyệt như Hợp cốc. Nếu xuất hiện chóng mặt, buồn nôn, đau tăng, tê lan, khó thở hoặc cảm giác bất thường, cần dừng lại.
✅ Điều quan trọng cần lưu ý là bấm huyệt không có tác dụng tiêu diệt virus, vi khuẩn hoặc thay thế thuốc khi có chỉ định điều trị.
- Bên cạnh bấm huyệt, Y học cổ truyền có những nguyên tắc dưỡng sinh nào trong mùa mưa dông?
Nguyên tắc đầu tiên là thuận theo thời tiết và hạn chế để cơ thể phải thay đổi nhiệt độ quá đột ngột. Khi đi ngoài mưa về, nên thay quần áo ẩm ướt, lau khô tóc và cơ thể. Người vừa vận động hoặc đang ra nhiều mồ hôi không nên lập tức tắm, ngồi trước luồng quạt mạnh hoặc máy lạnh có nhiệt độ quá thấp.
Không gian sống cần thông thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Mùa mưa có độ ẩm cao cũng thuận lợi cho nấm mốc và mạt bụi phát triển, có thể làm viêm mũi dị ứng hoặc hen phế quản nặng hơn. Quần áo, chăn gối và phòng ngủ cần được giữ khô, vệ sinh định kỳ, xử lý các vị trí ẩm mốc và bảo đảm thông khí.
Về ăn uống, nên duy trì các bữa ăn đủ chất, ưu tiên thức ăn được nấu chín, phù hợp với khả năng tiêu hóa và uống đủ nước. Người dễ đầy bụng, đi tiêu lỏng hoặc lạnh bụng sau khi dùng đồ sống lạnh có thể hạn chế những thức ăn này trong những ngày mưa ẩm.
Không nên mặc định mọi trường hợp nghẹt mũi, đau họng đều cần uống gừng, quế, tía tô hoặc các loại trà giải cảm. Dược liệu có tính chất và phạm vi sử dụng khác nhau. Người đang nóng trong người, khô họng, trào ngược, có bệnh nền hoặc đang sử dụng nhiều thuốc có thể không phù hợp với một số thức uống có tính cay, nóng.
❤️: Giấc ngủ đều đặn, vận động vừa sức, tập thở và vận động nhẹ vùng cổ vai giúp duy trì khả năng thích ứng của cơ thể. Khi đã xuất hiện triệu chứng, cần giảm cường độ làm việc và tập luyện, nghỉ ngơi đầy đủ thay vì cố vận động để ra mồ hôi cho hết cảm.
Người bị nghẹt hoặc sổ mũi nhẹ có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý theo hướng dẫn, uống đủ nước và nghỉ ngơi. Phòng bệnh đường hô hấp vẫn cần dựa trên vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc nguồn lây, đeo khẩu trang phù hợp và tiêm chủng theo khuyến cáo, chứ không thể chỉ dựa vào bấm huyệt hoặc các phương pháp dưỡng sinh.
💝Lời khuyên của bác sĩ :
Xoa bóp huyệt vị phù hợp hơn với các triệu chứng nhẹ, mới xuất hiện và chưa có dấu hiệu nguy hiểm. Phương pháp này chủ yếu giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian cơ thể hồi phục hoặc trong quá trình điều trị nguyên nhân.
Người bệnh cần đi khám nếu khó thở, thở nhanh, đau ngực, sốt kéo dài, mất nước, triệu chứng không cải thiện sau khoảng mười ngày, đang đỡ rồi sốt hoặc ho trở lại. Đau đầu dữ dội bất thường, cứng gáy, nôn nhiều, rối loạn ý thức, yếu tay chân, méo miệng, nói khó, sưng đau vùng mặt hoặc thị lực thay đổi cũng là những dấu hiệu không nên tự xử trí tại nhà.
Nếu tình trạng nghẹt mũi, hắt hơi hoặc đau đầu thường xuyên tái phát mỗi khi thời tiết thay đổi, người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân như viêm mũi dị ứng, viêm mũi không dị ứng, viêm mũi xoang, hen phế quản hoặc đau đầu nguyên phát. Xác định đúng nguyên nhân và thể bệnh là cơ sở để lựa chọn bấm huyệt, châm cứu, thuốc Y học cổ truyền, thuốc y học hiện đại hoặc phương pháp phối hợp phù hợp.
BÀI Viết Siêu TẦM TỪ BS !!!!@
