02/09/2026
“BÁC SĨ, TẠI SAO NGƯỜI TA UNG THƯ KHÔNG PHẢI MỔ, CÒN TÔI LẠI PHẢI MỔ? CÓ PHẢI TÔI NẶNG HƠN KHÔNG?”
Đây là một câu hỏi tôi gặp khá thường xuyên.
Khi được chẩn đoán ung thư và nghe bác sĩ nói đến phẫu thuật, nhiều người lập tức lo lắng:
“Người quen của tôi cũng bị ung thư nhưng bác sĩ chỉ cho uống thuốc, truyền thuốc. Còn tôi lại phải mổ. Vậy có phải bệnh của tôi nặng hơn không?”
Thực tế, trong đa số các trường hợp lại ngược với điều mọi người đang nghĩ.
Khi bác sĩ đề nghị phẫu thuật điều trị ung thư, điều đó thường có nghĩa là sau khi đánh giá hình ảnh, giai đoạn bệnh và tình trạng người bệnh, chúng tôi nhận thấy khối u vẫn còn khả năng cắt bỏ được với mục tiêu điều trị triệt căn.
Nguyên tắc của phẫu thuật ung thư không đơn giản là “thấy khối u thì cắt”.
Người phẫu thuật phải tính toán liệu có thể lấy được toàn bộ tổn thương hay không, đồng thời xử lý những cấu trúc liên quan như hạch vùng hoặc mô lân cận nếu khối u đã xâm lấn.
Vì vậy, với nhiều bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn còn khu trú và có khả năng phẫu thuật, được mổ thường là một tin đáng mừng hơn họ tưởng.
Có một nhóm khó hơn mà trong nghề chúng tôi phải cân nhắc rất kỹ: những trường hợp nằm ở ranh giới giữa còn khả năng phẫu thuật và không còn phù hợp để phẫu thuật.
Đây là lúc quyết định điều trị không phải lúc nào cũng giống nhau.
Cùng một khối u, chúng tôi phải đánh giá rất nhiều yếu tố: u đã xâm lấn đến đâu, liên quan với mạch máu hay các cơ quan quan trọng như thế nào, có hạch hay tổn thương ở nơi khác hay không, chức năng tim phổi của bệnh nhân ra sao và quan trọng nhất là liệu ê-kíp phẫu thuật có khả năng lấy hết tổn thương một cách an toàn hay không.
Ở chính “ranh giới” này, kinh nghiệm và năng lực của phẫu thuật viên có thể ảnh hưởng đến chỉ định phẫu thuật.
Có trường hợp, sau khi đánh giá, phẫu thuật viên nhận thấy với kinh nghiệm và khả năng chuyên môn của mình, có thể phẫu thuật lấy hết tổn thương với mục tiêu điều trị triệt căn cho bệnh nhân, nên sẽ chỉ định mổ.
Nhưng cũng với một tình trạng bệnh tương tự, một phẫu thuật viên khác có thể nhận thấy mình không đủ khả năng thực hiện một cuộc mổ triệt căn và an toàn, vì vậy sẽ không chỉ định phẫu thuật mà lựa chọn một hướng điều trị khác phù hợp hơn.
Tất nhiên, cũng cần hiểu một điều:
Không phải cứ không mổ là bệnh nặng, và cũng không phải cứ mổ là chắc chắn nhẹ.
Mỗi loại ung thư, mỗi giai đoạn và mỗi người bệnh đều có một chiến lược điều trị khác nhau. Có những trường hợp điều trị thuốc, xạ trị hoặc phối hợp nhiều phương pháp mới là lựa chọn phù hợp.
Điều tôi muốn người bệnh nhớ nhất là:
Đừng đánh giá mức độ nặng nhẹ của ung thư chỉ bằng câu hỏi “có phải mổ hay không”.
Và càng không nên so sánh:
“Người kia không mổ, tại sao tôi phải mổ?”
Hai người cùng được gọi là “ung thư phổi”, nhưng kích thước khối u, vị trí, tình trạng hạch, giai đoạn, thể trạng và đặc điểm sinh học của bệnh có thể hoàn toàn khác nhau.
Nếu bác sĩ nói rằng bệnh của bạn còn có thể phẫu thuật với mục tiêu điều trị triệt căn, trước khi sợ cuộc mổ, hãy hiểu rằng đó có thể chính là một cơ hội điều trị rất đáng quý.
Trong điều trị ung thư, điều đáng sợ không phải là phải mổ.
Đôi khi, điều chúng tôi tiếc nhất lại là người bệnh đến quá muộn, khi cơ hội phẫu thuật đã không còn nữa.
Nếu đang đứng trước quyết định mổ hay không mổ, hãy mang đầy đủ phim CT, PET/CT, kết quả giải phẫu bệnh và hồ sơ điều trị để bác sĩ đánh giá cụ thể.
Một quyết định đúng, ở đúng thời điểm, có thể thay đổi rất nhiều hành trình điều trị phía sau.
———————————————————
Tiến Sĩ - BS.CKII Đặng Đình Minh Thanh
Trưởng khoa Phẫu thuật Lồng ngực – Bệnh viện FV
Nguyên bác sĩ Phẫu thuật Lồng ngực – Bệnh viện Chợ Rẫy
Hơn 22 năm kinh nghiệm trong phẫu thuật lồng ngực và điều trị các bệnh lý ngoại khoa phức tạp.
