16/07/2026
HỒI PHỤC SỚM HƠN SAU MỔ LẤY THAI
Hướng dẫn dành cho sản phụ trước – trong – sau mổ lấy thai chương trình
Mổ lấy thai là một phẫu thuật lớn, nhưng quá trình hồi phục không nhất thiết phải kéo dài. Chương trình Hồi phục sớm sau mổ lấy thai (ERAC) giúp mẹ được chuẩn bị tốt từ trước mổ, kiểm soát đau chủ động, ăn uống và vận động sớm, đồng thời tạo điều kiện để mẹ gần con và cho con bú sớm khi an toàn. Đây không phải là “thúc ép” mẹ hồi phục, mà là một kế hoạch chăm sóc khoa học, an toàn và được điều chỉnh theo tình trạng của từng người.
1. TRƯỚC MỔ: CHUẨN BỊ TỐT ĐỂ BƯỚC VÀO CA MỔ AN TÂM HƠN
Khám và cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe
• Thực hiện các xét nghiệm, siêu âm và khám tiền mê theo lịch hẹn.
• Cho bác sĩ biết nếu mẹ có thiếu máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim, hen, rối loạn đông máu, dị ứng hoặc từng gặp vấn đề khi gây mê – gây tê.
• Mang theo danh sách tất cả thuốc, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng. Không tự ý ngưng thuốc hoặc đổi liều.
• Nếu có thiếu máu, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung sắt và kiểm tra lại huyết sắc tố trước mổ. Điều trị thiếu máu sớm giúp giảm mệt mỏi và giảm nguy cơ phải truyền máu.
Nhịn ăn, uống đúng thời điểm – không nhịn đói quá lâu
• Sau bữa ăn nhiều chất béo hoặc nhiều đạm: ngưng ăn ít nhất 8 giờ trước mổ.
• Sau bữa ăn nhẹ như cháo, bánh mì hoặc sữa: ngưng ăn ít nhất 6 giờ trước mổ.
• Có thể uống nước trong đến 2 giờ trước mổ nếu được bệnh viện hoặc bác sĩ gây mê cho phép. Nước trong là nước lọc hoặc thức uống trong, không sữa, không bã.
Điều quan trọng: Mẹ hãy làm đúng giờ ăn uống được bệnh viện dặn. Không tự áp dụng một mốc giờ chung vì thời gian mổ và tình trạng sức khỏe của mỗi người có thể khác nhau.
Dung dịch carbohydrate trước mổ
• Một số sản phụ mổ chương trình có thể được hướng dẫn uống dung dịch carbohydrate để giảm cảm giác đói, khát và mệt trước mổ.
• Không tự mua hoặc tự uống. Chỉ sử dụng đúng loại, đúng lượng và đúng thời điểm do nhân viên y tế hướng dẫn, đặc biệt khi mẹ có đái tháo đường hoặc bệnh lý làm chậm tiêu hóa.
Vệ sinh và chuẩn bị cá nhân
• Tắm sạch vào tối hôm trước hoặc sáng ngày mổ.
• Không tự cạo lông vùng bụng hoặc vùng sinh dục vì các vết xước nhỏ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không tự thụt tháo, dùng thuốc xổ, thuốc ngủ hoặc thuốc an thần.
• Tháo trang sức, kính áp tròng và hạn chế mang theo vật dụng có giá trị.
• Mang theo hồ sơ khám thai, kết quả xét nghiệm, giấy tờ cần thiết và đồ dùng cho mẹ – bé theo hướng dẫn của bệnh viện.
Không chờ đến ngày mổ đã hẹn nếu có dấu hiệu bất thường: Đau bụng từng cơn đều, ra nước âm đạo, ra máu âm đạo, thai máy giảm, đau đầu nhiều, nhìn mờ, khó thở hoặc sốt. Hãy đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.
2. TRONG MỔ: AN TOÀN CHO MẸ – TẠO ĐIỀU KIỆN GẦN BÉ SỚM
• Gây tê vùng thường được ưu tiên trong mổ lấy thai chương trình nếu không có chống chỉ định, giúp mẹ tỉnh táo và có thể gặp bé sớm.
• Ê-kíp sẽ chủ động phòng ngừa nhiễm trùng, buồn nôn, tụt huyết áp, mất nhiệt, đau và chảy máu.
• Mẹ có thể cảm thấy bác sĩ chạm, kéo hoặc đè nhẹ khi lấy thai. Đây là cảm giác thường gặp; tuy nhiên, mẹ không nên chịu đau rõ.
• Hãy báo ngay cho bác sĩ gây mê nếu cảm thấy đau, khó thở, buồn nôn, chóng mặt, lạnh run hoặc quá lo lắng.
• Nếu mẹ và bé đều ổn định, bệnh viện có thể hỗ trợ da kề da và cho bé bú sớm ngay tại phòng mổ hoặc phòng hồi tỉnh.
3. SAU MỔ: 4 VIỆC NHỎ GIÚP MẸ HỒI PHỤC TỐT HƠN
1️⃣ Uống và ăn trở lại sớm: Khi mẹ đã tỉnh táo, ổn định và không buồn nôn nhiều, nhân viên y tế sẽ hướng dẫn uống nước, ăn nhẹ rồi tăng dần. Không phải trường hợp nào cũng cần chờ trung tiện mới được ăn.
2️⃣ Dùng thuốc giảm đau đúng giờ: Không nên đợi đau nhiều mới dùng thuốc. Giảm đau tốt giúp mẹ dễ thở sâu, ngồi dậy, đi lại, cho con bú và chăm sóc bé. Thuốc được lựa chọn theo tình trạng sức khỏe và khả năng nuôi con bằng sữa mẹ.
3️⃣ Vận động sớm nhưng phải an toàn: Bắt đầu bằng cử động bàn chân, co duỗi chân và trở mình. Khi hết tê và được cho phép, mẹ ngồi dậy, đứng lên rồi đi quãng ngắn. Lần đầu xuống giường cần có nhân viên y tế hoặc người hỗ trợ bên cạnh.
4️⃣ Gần con và cho bú sớm: Da kề da và bú mẹ sớm giúp tăng gắn kết mẹ – bé và hỗ trợ khởi đầu việc nuôi con bằng sữa mẹ. Mẹ có thể nhờ nhân viên y tế hướng dẫn tư thế ôm bóng hoặc nằm nghiêng để giảm áp lực lên vết mổ.
Những việc khác mẹ nên phối hợp
• Ống thông tiểu sẽ được rút sớm khi an toàn. Sau khi rút, báo nhân viên y tế nếu khó tiểu, đau tức bụng dưới hoặc chưa tự đi tiểu được.
• Mang vớ áp lực, dùng thiết bị ép chân hoặc thuốc phòng huyết khối nếu được chỉ định.
• Uống đủ nước, ăn đủ chất, ưu tiên thực phẩm giàu đạm, sắt và chất xơ.
• Tranh thủ nghỉ khi bé ngủ; hạn chế khách thăm quá đông và nhờ người thân hỗ trợ.
4. SAU KHI XUẤT VIỆN: KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM NGAY?
• Sốt, rét run hoặc mệt nhiều hơn.
• Vết mổ đỏ, sưng, đau tăng, chảy dịch, có mùi hoặc hở.
• Ra máu âm đạo nhiều, thấm ướt nhanh băng vệ sinh hoặc ra nhiều cục máu.
• Đau bụng tăng, sản dịch có mùi hôi.
• Khó thở, đau ngực, choáng hoặc ngất.
• Một chân sưng, nóng, đỏ hoặc đau nhiều hơn chân còn lại.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc đau vùng thượng vị.
• Tiểu buốt, khó tiểu hoặc không tiểu được.
• Buồn bã, lo âu, mất ngủ nghiêm trọng hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay em bé.
Thông điệp dễ nhớ: Chuẩn bị đúng – Giảm đau tốt – Uống và ăn sớm – Vận động sớm – Gần con sớm. Mọi bước đều cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ, hộ sinh và điều dưỡng, phù hợp với tình trạng của mẹ và bé.
RECOVERING WELL AFTER A PLANNED CESAREAN BIRTH
A practical guide for mothers before, during and after surgery
A cesarean birth is major surgery, but recovery does not have to be unnecessarily slow. Enhanced Recovery After Cesarean (ERAC) brings together evidence-based steps before, during and after surgery. The goals are to improve comfort, control pain proactively, support earlier drinking, eating and movement, and help mothers bond with and feed their babies sooner when it is safe. ERAC is not about rushing recovery; it is a planned, individualized approach to safe care.
1. BEFORE SURGERY: GOOD PREPARATION HELPS YOU FEEL MORE CONFIDENT
Complete your assessment and share your health information
• Attend all scheduled blood tests, scans and anesthesia assessments.
• Tell your healthcare team about anemia, high blood pressure, diabetes, heart or lung disease, bleeding disorders, allergies, or previous problems with anesthesia.
• Bring a complete list of medicines, vitamins and supplements. Do not stop or change any medicine unless your clinician tells you to.
• If you are anemic, iron treatment and a repeat hemoglobin test may be recommended. Treating anemia before surgery can reduce fatigue and the likelihood of needing a blood transfusion.
Fast safely – do not fast longer than necessary
• After a heavy, fatty or high-protein meal: stop eating at least 8 hours before surgery.
• After a light meal such as porridge, toast or milk: stop eating at least 6 hours before surgery.
• Clear fluids may be allowed until 2 hours before surgery if approved by your hospital or anesthesia team. Clear fluids include water or a transparent drink without milk or pulp.
Important: Follow the exact eating and drinking times given by your hospital. Do not rely on a general timetable because surgery schedules and individual health needs differ.
Preoperative carbohydrate drinks
• Some patients having a planned cesarean may be offered a clear carbohydrate drink to reduce thirst, hunger and fatigue.
• Do not buy or take one on your own. Use only the product, amount and timing prescribed by your healthcare team, especially if you have diabetes or delayed stomach emptying.
Personal preparation
• Shower the night before or on the morning of surgery.
• Do not shave your abdomen or p***c area yourself, as small skin injuries may increase infection risk.
• Do not use laxatives, enemas, sleeping tablets or sedatives unless prescribed.
• Remove jewelry and contact lenses, and avoid bringing valuables.
• Bring your maternity records, test results, required documents and the items requested for you and your baby.
Do not wait for your scheduled surgery date if you develop warning signs: Regular painful contractions, leaking fluid, vaginal bleeding, reduced fetal movements, severe headache, blurred vision, breathing difficulty or fever. Go to the hospital promptly for assessment.
2. DURING SURGERY: KEEPING MOTHER SAFE AND SUPPORTING EARLY BONDING
• Regional anesthesia is usually preferred for a planned cesarean when appropriate, allowing you to remain awake and meet your baby sooner.
• The team will actively prevent and treat infection, nausea, low blood pressure, low body temperature, pain and bleeding.
• You may feel touch, pulling or pressure while the baby is delivered. These sensations are common, but you should not have significant sharp pain.
• Tell the anesthesia team immediately if you feel pain, shortness of breath, nausea, dizziness, shivering or severe anxiety.
• When mother and baby are stable, skin-to-skin contact and early breastfeeding may begin in the operating room or recovery area.
3. AFTER SURGERY: FOUR SIMPLE STEPS THAT SUPPORT RECOVERY
1️⃣ Drink and eat earlier: Once you are awake, stable and not significantly nauseated, staff may help you begin with fluids, then light food, and gradually return to a normal diet. It is not always necessary to wait until you pass gas before eating.
2️⃣ Take pain medicine on schedule: Do not wait until pain becomes severe. Good pain control makes it easier to breathe deeply, sit up, walk, breastfeed and care for your baby. Medicines are selected according to your health and breastfeeding needs.
3️⃣ Move early, but safely: Start by moving your feet, bending your legs and changing position in bed. Once strength and sensation have returned and staff confirm it is safe, sit up, stand and walk a short distance. Your first walk should be supervised.
4️⃣ Stay close to your baby and begin feeding: Early skin-to-skin contact and breastfeeding support bonding and help establish milk production. Ask staff about side-lying or football-hold positions to reduce pressure on the incision.
Other helpful steps
• The urinary catheter will be removed early when it is safe. Tell staff if you cannot pass urine or develop lower abdominal discomfort.
• Use compression stockings, leg compression devices or blood-thinning medicine if prescribed.
• Drink enough fluid and choose meals rich in protein, iron and fiber.
• Rest when your baby sleeps, limit excessive visitors and accept practical help from family.
4. AFTER DISCHARGE: WHEN SHOULD YOU SEEK URGENT MEDICAL CARE?
• Fever, chills or increasing weakness.
• Increasing redness, swelling, pain, discharge, odor or opening of the incision.
• Heavy vaginal bleeding, rapid soaking of a pad or passage of large clots.
• Worsening abdominal pain or foul-smelling vaginal discharge.
• Shortness of breath, chest pain, fainting or severe dizziness.
• Swelling, warmth, redness or pain affecting one leg more than the other.
• Severe headache, blurred vision or upper abdominal pain.
• Painful urination, difficulty passing urine or inability to urinate.
• Severe sadness, anxiety, insomnia or thoughts of harming yourself or your baby.
Remember: Prepare well – Control pain – Drink and eat early – Move early – Bond early. Every step should follow the advice of your obstetric, anesthesia, midwifery and nursing teams and be adjusted to the condition of you and your baby
---
O&G CLINIC
- Hotline tư vấn: 0707 737 737
- Website: https://thutinhongnghiem.vn
- Google Maps: https://maps.app.goo.gl/mv3fdxMCu9v28mbL7
- Address/Địa chỉ phòng khám: 169 đường Nguyễn Đức Cảnh, lầu 1, khu phố The Grand View, Phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh
