25/05/2026
-太上感應篇-
-Thái Thượng Cảm Ứng Thiên-
是以天地有司過之神，依人所犯輕重，以奪人算。
Thị dĩ Thiên Địa hữu Ti Quá chi Thần, y nhơn sở phạm khinh trọng, dĩ đoạt nhơn toán.
(Do vậy, Trời Đất có Thần trông coi tội lỗi của con người, tùy thuộc con người phạm tội nặng hay nhẹ mà giảm thọ của họ).
---
Câu này cho tới "toán tận tắc tử" (tuối thọ đã hết sẽ chết) là một đoạn. Ý nói trong đời mỗi người, ngày đêm mỗi thời khắc, trên, dưới, bốn phía đếu có Quỉ Thần giám sát. Trời thì có Tam Quan, Ngũ Đế, trăm Thần, các vị có chức trách. Đất có Ngũ Nhạc, Tứ Độc, Thành Hoàng, lí xā. Lại có Cử Ý Ti, chuiên chủ quản những ý niệm thiện ác dấy lên của con người. Những vị ấy đều là "Ti Quá chi Thần" (Thần trông coi tội lỗi). "Phạm" (犯) là chính mình tự chuốc lấy. "Đoạt" (奪) là trừ bớt. "Toán" (算) là một trăm ngày.
Lòng Trời nhơn ái, muốn cho con người dầu ở một mình vẫn làm lành, bỏ ác, cho nên có những vị Thần trông coi tội lỗi, dò xét những lỗi con người đã phạm, cân nhắc nặng nhẹ để trừ bớt tuối thọ. Vì thế, nói: "Nhơn gian tư ngữ, thiên văn nhược lôi. Ám thất khuy tâm, thần mục như điện" (Những lời nói riêng tư trong nhơn gian, Trời nghe vang như sấm. Chuiện do thiêu cấn trọng mà làm trong phòng kín, mắt Thần nhìn rõ như chớp). Trong kinh Thi và kinh Thư cũng nói: "Thượng Đế lâm nhữ, nhựt giám tại tiền" (Thượng Đế giáng xuống nơi ngươi, hăng ngày soi xét trước mặt), "thập mục, thập thủ, Thần chi thính chi" (mười mắt, mười tay, Thần luôn nghe thấy), tức là khi ta ở chỗ chỉ riêng ta biết, chính là lúc luôn có đông đảo Quỉ Thần rành rành xếp hàng nghiêm ngặt giám sát. Đây chính là lí “trời người hiệp nhứt" vậy!
Kinh Huê Nghiêm nói: "Mỗi người sanh ra đều có hai vị Trời đi theo, một vị tên là Đồng Sanh, vị thứ hai là Đồng Danh. Trời thường thấy người, người chẳng thấy Trời'". Đây chính Thiện Ác Nhị Bộ Đồng Tử. Hằng ngày con người trong mười hai thời, đối với những chỗ dấy ý, thốt lời, cất bước, gặp vật, ứng duiên, hãy thường nghĩ tới hai vị Trời ấy, chớ để cho ác niệm tiếp tục. Lỡ có dấy lên một ác niệm, hãy gấp rút phấn chấn tinh thần xoay chuiển nó lại, khắc phục những tập khí, thói xấu của chính mình, cần phải thực hiện từ chỗ khó thể khắc chế, mãi cho đến khi thấu đáo tột cùng chỗ ý niệm dấy lên, diệt mất, vậy thì vô biên nghiệp chướng sẽ ngay lập tức thanh tịnh, lặng trong như thái hư! Như thế thì cái quiền giảm thọ sẽ thuộc về ta, Quỉ Thần chắng thể thao túng được, há còn có chuiện những vị Thần trông coi tội lỗi trừ tuổi thọ để nói nữa ư?
Đời Minh, Vương Dụng Dư ở Nghi Châu, làm người trung hậu, ổn trọng, đơn giản, trầm lặng. Chuiên thờ phụng Văn Xương Đế Quân một cách kính cẩn nhứt, lại còn kết Văn Xương Xã trong làng. Ngày Ngươn Đán mỗi năm, thay phiên nhau lập đàn cúng tế tại hành cung của Văn Xương Đế Quân trên đảnh núi Vân Trung. Trong Văn Xương Xã, có ông Du Lân, được khen ngợi là hiếu thảo, cẩn trọng. Xa gần đều cắp tráp theo về. Lại có ông Úc Tùng Châu phong thái cao cả, khí độ rộng rãi, nghị luận hùng hồn, nhấc bút liền viết ra ngàn chữ. Người trong làng tôn sùng, kính phục các ông ây. Ngày Nguơn Đán năm Tân Dậu (1441) trong niên hiệu Chánh Thống, Dụng Dư đến miếu trước, ngủ lại một đêm, mộng thấy Đế Quân thăng điện. Các vị Thành Hoàng trong thiên hạ nhóm lại tấu trình danh sách những người sẽ đỗ trong khoa thi Hương. Một vị Thần mặc trào phục màu đỏ ôm một đống danh sách to để dưng lên cho Đế Quân kí duiệt. Dụng Dư hỏi vị Thần ôm danh sách: "Trong danh sách đỗ đạt của tỉnh này, có tên Vương Dụng Dư, Du Lân, Úc Tùng Châu hay không?" Đáp: “Không".
Chốc lát, các vị Thành Hoàng lui ra, vị Thần mặc trào phục mầu đỏ ôm danh sách vào điện, quì trước án, trình lên. Đế Quân nhứt nhứt phê duiệt. Dưới mỗi tên [trong danh sách] Ngài đều kí duiệt, cũng có lúc do dự chẳng hạ bút. Một lúc thật lâu sau, vị Thần mặc trào phục mầu đỏ phát danh sách, tuiên chỉ dụ: "Giao cho Thành Hoàng các tỉnh, mau tra cứu âm đức của mọi nhà, xem [nhà nào] có con nhơn đức trung hậu, hãy báo danh để thay vào những tên không được phê duiệt trong danh sách". Dụng Dư ẩn mình dưới cột, chợt nghe trong điện truiền ra tiếng hô: “Vương Dụng Dư vào điện diện kiến". Dụng Dư phủ phục dưới thềm, được gọi đến trước án.
Đế Quân bảo:
“- Chuiện công danh là chuiện được ghi chép bí mật của Thiên Tào, chẳng thể dễ dãi tiết lộ. Chẳng là vì ngươi chí thiềng chí kính, mười mấy năm như một ngày. Thế nên, vời ngươi tới đây để phân tích [cho ngươi biết rõ]. Ông nội ngươi hết sức chất phác, cẩn trọng, tay làm hàm nhai, chưa từng thiếu nợ ai. Vốn, đã ghi tên ngươi đậu trên trước trong danh sách khoa thi Hương (Thượng bảng), hòng tỏ rõ sự báo ứng của dòng dõi trung hậu. Do ngươi thường gặp Thần, Phật thì cúi đầu, nhưng chỉ cầu nguiện cho ngươi được công danh như ý và cầu cho vợ là Dương thị được lành bệnh, sống với nhau đến già. Còn mẹ góa của ngươi vẫn còn sống, thế mà trọn chẳng có một câu cầu nguiện cho mẹ. Nên mới giáng ngươi đỗ chậm hai khoa, đỗ thứ 53 trong Hạ bảng. Ngươi hãy nên sửa đổi, đừng làm mất lòng Trời nữa.”
Dụng Dư khấu đầu tạ tội, Đế Quân lại bảo: “Châu Cát là người cùng Văn Xương Xã, sẽ đậu Giải Ngươn của tỉnh này.” Khi ấy, trong Văn Xương xã chỉ có Châu Cát là nhũn nhặn nhứt, văn chương lại chẳng hay hơn ai. nghe xong, [Dụng Dư] khó ngăn ngạc nhiên; do vậy, thưa hỏi lí do vì sao ông ta đỗ đầu. Văn Xương Đế Quân bảo:
“- Cha và ông của Châu Cát đều là người có học, chưa hề viết một chữ nào thưa kiện, cũng chẳng gian dâm phụ nữ nào, suốt cả ba đời [đều là như vậy], chưa hề phô bày sự kém cỏi của kẻ khác. Hơn nữa, ông cố của Châu Cát còn vẽ Bách Nhẫn Đồ để khuiên nhủ kẻ khác, người được cảm hóa đông lắm. Vì thế, cha con, ông cháu đều có nền tảng phước giản dị, an tĩnh hơn sáu mươi năm, công đức cao nhứt, nhưng mọi người đều không biết. Thượng Đế ban thưởng cho hưng thạnh cả ba đời. Nay Châu Cát đỗ Giải Nguơn, chính là bắt đầu của phước trạch đặc biệt vậy.”
Dụng Dư lại dập đầu, thưa: "Con chưa rõ người cùng Văn Xương Xã là Du Lân và Úc Tùng Châu có đỗ đạt hay không?" Đế Quân kiểm lại danh sách sĩ tử của Thái Nguơn, lộ vẻ không vui nói:
“- Du Lân đáng lẽ thi đậu, nhưng vì thờ mẹ [bề ngoài hiếu thảo] mà trong bụng ngầm phỉ báng, thường xuiên luận định người khác cay nghiệt, chẳng biết thông cảm, lại còn xằng bậy tự coi mình là bực quân tử! Vì thế, đánh hỏng khoa này, khiến cho hắn suốt đời lêu bêu trong phường Tú Tài mà thôi!”
Dụng Dư thưa hỏi: “- Trong bụng phỉ báng là sao ạ?” Đế Quân dạy: “- Đối với ngôn ngữ, hành vị của cha mẹ, trong lòng hắn đều coi chẳng ra gì, chỉ miễn cưỡng giấu diếm thanh sắc, vờ vịt thuận theo, ngày càng lìa khỏi chơn tánh, ngày càng trở thành hư ngụy, xem cha mẹ như kẻ qua đường. Hạnh hư giả, trộm danh, khiến Thần giận nhứt. Vì thế trừng phạt hắn. Còn như Úc Tùng Châu, bẩm sanh có tài lạ, [lẽ ra] hai mươi sáu tuổi đỗ Tiến Sĩ, ba mươi mấy tuổi lẽ ra được thăng quan thành Trung Thừa. Bốn mươi lăm tuổi được bổ làm Đại Tư Không, kiêm lãnh các ấn Tư Nông, Tư Khấu. Năm mươi bốn tuổi, lãnh chức Thiếu Bảo về hưu. Tới sáu mươi chín tuối thì qua đời an lành. Chỉ vì kể từ mười bảy tuổi, khi được dự vào bảng chư sanh, cậy tài khinh người, châm biếm, bỡn cợt, lời lẽ phần nhiều là ngọt ngào giả dối, còn cả chuiên môn đá đểu. Minh Ti đã chép lỗi ăn nói khinh bạc của hắn đến hơn hai ngàn bốn trăm bảy mươi điều. Thượng Để tức giận, ghi tên hắn vào sổ những kẻ có điều ác ngấm ngầm, trừ sạch tất cả [công danh]. Nếu chẳng biết hối lỗi, khi đã vượt hơn ba ngàn điều, sẽ đoạt mất tuổi thọ, ghi tên con cháu hắn vào sổ ăn mày. Tổn thương sự hòa khí của Trời Đất, phạm điều cấm kị của Thần Minh, không gì quá đáng hơn chuiện này! Do vậy, tội này giống như sát sanh, tà dâm v.v... Các ngươi hãy thận trọng.”
Một hồi lâu sau, Ngài lại dạy rằng:
“- Dâm, giết, ăn nói sai lầm, dẫu bằng sợi tơ, hạt thóc đều có báo ứng, chẳng cần phải nói nữa. Nhưng đối với hai nghiệp dâm và sát, kė biết tự thương thân thì còn biết ngăn ngừa, tránh phạm, còn như ngoài miệng châm biếm, chê cười, mặc tình bươi móc, biếm nhẽ, ngấm ngầm ôm lòng tàn sát, hãm hại, do đã quen thói, chăng nhận biết được! Xét tới ngôn từ, dáng vẻ, bụng dạ, toàn là khinh bạc, Quỉ Thần ắt ghi chép, sự hung ác sẽ đưa tới. Vốn sẵn phận phước đức sâu dày, nhanh chóng đổi thành thân xác bần cùng! Đáng tiếc, đáng sợ thay! Ngươi hãy nên khuiên rộng khắp người đời, nhìn vào gương ây mà răn dè, chẳng phiền ta khi kí duiệt danh sách thi đậu, quá tốn công do dự.” Dụng Dư lại lạy, lui ra. Nghe tiếng chuông sớm bèn tỉnh giấc, gà đã gáy canh ba, bèn lạy tạ, vung bút ghi lại. Cho đến khoa thí mùa Thu, lúc yết bảng, quả nhiên Châu Cát đổ đầu cả tỉnh. Dụng Dư do vậy công bố lời dạy ấy trong cõi đời.
Đời Tống, An thiền sư chùa Quang Hiếu, trong lúc nhập định thấy hai vị Tăng ngồi trò chuiện. Thoạt đầu có Thiện Thần ủng hộ. Nghe một hồi lâu sau, họ bỏ đi. Trong chốc lát, có Ác Quỉ đến thóa mạ, xóa sạch dấu chưn của họ. Bởi lē, hai vị Tăng ấy ban đầu bàn luận Phật pháp, kế đó lại kể lể con cà con kê. Cuối cùng thì chỉ lo bàn luận lợi dưỡng. Đàm luận thế sự, còn bị Quỉ Thần cáu giận, quở trách. Huống hồ, người thời nay thân, khẩu, ý nghiệp không chỉ là như vậy. Chẳng bị Thần giận, Quỉ trách thì sẽ lại như thể nào đây? Thực cũng đáng sợ thay!
