26/08/2026
XOA BÓP BẤM HUYỆT – HƯỚNG ĐI MỚI TRONG LÀM ĐẸP, PHỤC HỒI SỨC KHỎE, CHĂM SÓC VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG
BSCK2.Huỳnh Tấn Vũ
Xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp phòng bệnh, chữa bệnh, phục hồi sức khỏe, thẩm mỹ với sự chỉ đạo của lý luận y học cổ truyền. Đặc điểm của nó là dùng bàn tay, ngón tay là chính; tác động lên da, thịt, gân, cơ, khớp, huyệt của cơ thể để đạt được mục tiêu đã chọn.
Ưu điểm: Giản tiện, rẻ tiền, hiệu quả, có phạm vi chữa bệnh rộng, có giá trị phòng bệnh lớn cũng như phục hồi sức khỏe, thẩm mỹ.
Giản tiện, rẻ tiền vì chỉ dùng bàn tay, ngón tay là chính, có thể dùng trong bất kể hoàn cảnh nào và không bị lệ thuộc vào các phương tiện khác. Có hiệu quả vì có khả năng phòng & chữa một số bệnh tại chỗ cũng như một số bệnh lý toàn thân.
Nguyên lý của xoa bóp – bấm huyệt theo Y học cổ truyền hiểu đơn giản là thiết lập lại cân bằng Âm – Dương của cơ thể, dựa trên sự tác động vào huyệt đạo, kinh lạc, cơ nhục. Theo lý luận Đông y, bệnh hoặc rối loạn chức năng là do mất cân bằng âm – dương trong cơ thể. Do đó, để thẩm mỹ, phục hồi sức khỏe hoặc điều trị bệnh, cần thiết lập lại sự cân bằng này.
@ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI XOA BÓP BẤM HUYỆT
*Cần nhận thức đúng về xoa bóp bấm huyệt
- Xoa bóp là một phương pháp phòng bệnh và chữa bệnh cũng như các phương pháp không dùng thuốc khác (tập luyện, châm cứu,..).
- Một số bệnh chứng có thể dùng xoa bóp để chữa hiệu quả như vẹo cổ, đau lưng, đau khớp, rối loạn tiêu hoá, mệt mỏi, liệt dây TK VII, cảm cúm...
- Có những bệnh phải phối hợp với những phương pháp khác mà xoa bóp chỉ ở vị trí thứ yếu như: đau cấp tính, chấn thương...
* Cần chú ý gì khi chữa bệnh bằng xoa bóp
- Cần làm cho người được xoa bóp và người nhà tin tưởng vào phương pháp để phối hợp với người xoa bóp, phát huy sự nỗ lực chủ động trong quá trình chữa bệnh, bằng cách giải thích rõ nguyên nhân gây bệnh, chỉ dẫn những điều kiêng cữ, những điều nên làm khi ở nhà.
- Cần có chẩn đoán rõ ràng rồi mới tiến hành xoa bóp (nếu bệnh);
- Thủ thuật nặng nhẹ phải phù hợp với tình hình sức khỏe của người được xoa bóp. Lần đầu làm nhẹ nhàng; bắt đầu và kết thúc làm nhẹ, chú ý sức chịu đựng của người được xoa bóp, không làm quá mạnh. Sau một lần xoa bóp, hôm sau đánh giá lại để điều chỉnh phù hợp.
- Khi xoa bóp thái độ thầy thuốc phải hòa nhã, luôn theo dõi diễn tiến người được xoa bóp.
* Những vấn đề cần chú ý trước khi xoa bóp
Trước khi xoa bóp phải làm một số công việc chuẩn bị sau:
+ Phòng xoa bóp
- Phải đảm bảo thoáng mát, đủ ánh sáng, ấm về mùa đông nhiệt độ trong phòng khoảng 20-22 độ.
- Phòng rộng tập thể nam, nữ riêng trong phòng có nhiều giường xoa bóp cần bố trí có những tấm che bằng vải riêng và phải có đủ các mắc treo quần áo.
+ Người thầy thuốc
- Trước khi xoa bóp cho người bệnh, thầy thuốc phải cắt ngắn móng tay.
- Trước và sau khi xoa bóp, phải rửa tay sạch sẽ dưới vòi nước trên 30 giây, rửa tay lại bằng cồn 70-90 độ để phòng chống sự lây nhiễm của vi khuẩn.
- Chuẩn bị drap, gối nhỏ kê lót, gối nằm, khăn mềm và mỏng phủ những vùng như đầu, gáy, gót chân,…và bột talc phấn rôm, hoặc dầu bôi trơn (baby oil).
- Chỉ định tư thế cho người bệnh. Hầu hết người bệnh được xoa bóp trong tư thế nằm (nằm ngửa, nằm nghiêng, nằm sấp).
- Khi xoa bóp, nên điều chỉnh lực kích thích phù hợp với cảm giác của người bệnh. Điều quan trọng nhất là làm người bệnh cảm thấy dễ chịu khi được xoa bóp.
- Không thực hiện các thao tác xoa bóp trên xương của người bệnh.
- Khi xoa bóp, thầy thuốc thường đứng cạnh giường, hơi gập một bên hông và gối, người bệnh và thầy thuốc đều trong tư thế thoải mái là tốt nhất.
- Thầy thuốc tác động vùng nào trên cơ thể bị bệnh, vùng nào gây cảm giác khó chịu và nên lắng nghe, và chia sẽ nhiều hơn nói. Giao tiếp với người bệnh chân tình, văn minh, lịch sự, chu đáo.
- Nên phủ khăn ở những phần cơ thể của người bệnh chưa hoặc không được xoa bóp.
- Cần nắm được sức khoẻ bệnh tật của người xoa bóp để quyết định có xoa bóp hay không? Và xoa bóp như thế nào ?
- Làm hồ sơ gồm những điều cơ bản như triệu chứng chính, diễn tiến bệnh, tình trạng hiện tại, tiền sử bản thân, tiền sử gia đình, nghề nghiệp, thói quen (uống rượu, hút thuốc,..), ăn uống, giấc ngủ;…nếu là người bệnh cần có bệnh án cần chẩn đoán, theo dõi và điều trị thích hợp.
- Làm đúng các quy trình thành thạo xoa bóp - bấm huyệt từng vùng, đã được học để cải thiện bệnh hoặc điều trị bằng xoa bóp - bấm huyệt theo chỉ định của Y, bác sĩ.
+ Về phía bệnh nhân
- Tuân theo những quy định và hợp tác với thầy thuốc theo những điều trên.
- Nếu có thể, trước khi đến xoa bóp nên tắm, ăn mặc lịch sự để cơ thể sạch sẽ
- Trước khi được xoa bóp nên tháo đồng hồ, dây chuyền, dây thắt lưng,…cho vào túi, tủ riêng và thư giãn toàn thân trong quá trình xoa bóp bấm huyệt..
- Tránh ăn no quá, đói quá khi xoa bóp
- Không được uống rượu hoặc các chất kích thích trước khi xoa bóp
- Nếu đang bị sốt,.., hay bất thường tình trạng sức khỏe, bệnh tật của mình cần báo cho thầy thuốc biết để theo dõi, chăm sóc, điều trị, ngăn ngừa tai biến.
+ Về trang thiết bị dụng cụ
- Giường xoa bóp : Giường xoa bóp tại các cơ sở y tế thường có kích thước: Cao 0,7-0,8m, Rộng 0,6-0,8m, Dài 2m. Có nệm chắc để bệnh nhân nằm.
- Dụng cụ hỗ trợ: Phấn rơm, dầu bôi trơn (baby oil) hoặc 1 ít dầu cù là …
+ Chỉ định của xoa bóp
Chủ yếu là phòng và chữa các chứng, bệnh: Đau, liệt, rối loạn chức năng cơ thể… Ngoài ra xoa bóp được áp dụng và thực hiện khá rộng rãi trong thẩm mỹ, phục hồi sức khỏe, nâng cao sức khỏe, cụ thể:
- Tăng tuần hoàn dinh dưỡng tại chỗ: Tay, chân, đầu, mặt, cổ, lưng.
- Chống lại mệt mỏi sau lao động, tập luyện, làm giảm sự căng thẳng thần kinh
- Giảm và cải thiện tình trạng đau nhức do: Cơ xương khớp, đau do rể, dây thần kinh ...
- Tăng cường phục hồi các cơ bị yếu liệt.
- Vận động các cơ trước và sau khi thi đấu thể dục, thể thao.
- Làm tan tụ máu tại cơ và tổ chức liên kết khi chấn thương .
- Làm mềm sẹo, dây chằng và các gân cơ dây chằng khi co rút .
- Làm mềm các cơ co cứng tăng trương lực .
- Cải thiện huyết áp, cải thiện chỉ số đường huyết,…
- Xoa bóp làm giảm các nếp nhăn, làm da cơ thể, nhất là da mặt trở nên mịn màng.
- Ngăn cản cải thiện quá trình teo cơ khi tổn thương thần kinh, cơ xương khớp
+ Chống chỉ định của xoa bóp
- Đang mắc bệnh về da và các tổ chức dưới da
- Suy kiệt cơ thể, hoặc đang sốt cao cấp tính
- Suy tim độ III, thiểu năng gan thận .
- Bệnh ưa chảy máu, giãn động tĩnh mạch .
- Người đang bị khối u, ung thư, lao
- Đau không rõ nguyên nhân .
- Đau do các bệnh cấp cứu ngoại khoa.
+ Liệu trình và thời gian thực hiện
Một đợt chữa bệnh từ 10 đến 15 lần là vừa, để tránh hiện tượng lờn xoa bóp và ghiền xoa bóp.
- Đối với chứng bệnh cấp tính mỗi ngày có thể làm 1 - 2 lần.
- Đối với chứng bệnh mạn tính, có thể xoa bóp cách ngày, hoặc một tuần 1-2 lần.
+ Thời gian một lần làm xoa bóp:
- Nếu xoa bóp toàn thân làm từ 40 đến 60 phút. Nếu xoa bóp từng bộ phận có thể làm từ 10 đến 15 phút.
- Đối với xoa bóp – bấm huyệt vùng chân một lần làm khoảng 40-60 phút. Mỗi chân từ 20-30 phút.
* Xoa bóp bấm huyệt có tác dụng phụ không?
Tác dụng phụ của liệu pháp xoa bóp có thể bao gồm đau tạm thời hoặc khó chịu, bầm tím, sưng, và sự nhạy cảm hoặc dị ứng với các loại dầu mát xa.
Người bệnh sẽ không gặp phải các vấn đề như khi dùng thuốc (dị ứng, tác dụng phụ như gây hại cho gan, thận, dạ dày...);
Xoa bóp – bấm huyệt trị liệu dường như có rất ít rủi ro nghiêm trọng nếu nó được sử dụng một cách thích hợp và được thực hiện bởi người có chuyên môn.
@ XOA BÓP BẤM HUYỆT – HƯỚNG ĐI MỚI TRONG LÀM ĐẸP, PHỤC HỒI SỨC KHỎE VÀ ĐIỀU TRỊ
Hiện nay y học cổ truyền nói chung và xoa bóp bấm huyệt nói riêng được xem trọng và áp dụng rộng rãi. Nhiều nước trên thế giới sử dụng xoa bóp như một phương pháp hiệu quả trong thẩm mỹ, chữa bệnh, phục hồi sức khoẻ, phục hồi chức năng và phòng bệnh.
Xoa bóp bấm huyệt: Thẩm mỹ, Phục hồi sức khỏe và trị liệu đòi hỏi người làm phải được đào tạo kiến thức về giải phẫu học, sinh lý học, bệnh học, vận động học, đạo đức nghề nghiệp….., lý thuyết và thực hành các kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt... Xoa bóp – bấm huyệt là một phương pháp điều trị không dùng thuốc. Hiện nay, các kỹ thuật của xoa bóp bấm huyệt của Y học cổ truyền được cải tiến và học hỏi thêm nhiều từ các trường phái khác trên thế giới, kết hợp Y học cổ truyền về Kinh lạc, huyệt vị với giải phẫu, sinh lý….của Y học hiện đại ngày càng hoàn chỉnh hơn và ứng dụng nhiều vào dịch vụ chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp và điều trị bệnh.
Thẩm mỹ: Các kiến thức và tác dụng của phương pháp xoa bóp – bấm huyệt mang lại hiệu quả đặc biệt tốt trong thẩm mỹ, đây là một hướng đi mới tích cực của Xoa bóp – bấm huyệt tác động vào các vùng như sau:
- Vùng mặt: Là vùng được quan tâm nhiều nhất trong vấn đề thẩm mỹ. Xoa bóp bấm huyệt vùng mặt có các tác dụng sau: trẻ hóa da mặt, tăng chuyển hóa tại chỗ, săn chắc cơ mặt, cải thiện làn da. Xoa bóp bấm huyệt da mặt thẩm mỹ để trông trẻ hơn. Có thể làm đảo ngược quá trình lão hóa của chính mình, bằng cách tự làm, nhờ người khác xoa bóp hoặc tư vấn, thực hiện bởi thầy thuốc chuyên khoa. Nếp nhăn và các đường biểu cảm được giảm gương mặt thêm sinh động và trẻ trung. Mặt trở nên mềm mại hơn, làn da sáng và cải thiện da hồng hào hơn, sẽ cảm nhận sự đàn hồi trở lại trên khuôn mặt, cảm thấy thoải mái hơn khi căng thẳng từ các cơ mặt và các mô lân cận cải thiện. Nhức đầu và các triệu chứng liên quan đến căng thẳng khác thường biến mất. Ngoài ra, như dòng năng lượng của cơ thể được cải thiện, với một cảm giác chung hạnh phúc và niềm vui trong cuộc sống.
- Các vùng khác: Chú trọng vào việc làm săn chắc và thon gọn các cơ bắp như vùng bụng, vùng đùi, cánh tay, ngực. Các kỹ thuật xoa bóp này rất tốt cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ sau sanh hoặc phụ nữ đã lớn tuổi có sự thay đổi cấu trúc cơ thể do sanh đẻ hoặc lão hóa. Các cơ của các vùng như trên có xu hướng mềm nhão và chảy xệ, kém đàn hồi và săn chắc. Bằng các kỹ thuật của xoa bóp – bấm huyệt, giúp tăng cường tưới máu, nuôi dưỡng lại da cơ, làm săn chắc, thon gọn các cơ bắp, làm tăng độ mềm mại đàn hồi của da và cơ, chống lại quá trình lão hóa của cơ và da.
Phục hồi sức khỏe: Đây là mảng ứng dụng rất lớn của Xoa bóp – bấm huyệt và được xã hội rất ưa chuộng. Những trường hợp sau đây có thể áp dụng xoa bóp - bấm huyệt phục hồi sức khỏe cho cơ thể.
- Sau khi không đổi tư thế trong một thời gian dài.
- Sau khi mang hay vác vật nặng
- Khi trời nóng và đổ nhiều mồ hôi.
- Sau khi ăn quá nhiều và cảm thấy nặng nề, buồn ngủ.
- Sau khi xoa bóp, làm bếp, câu cá… trong một thời gian dài.
- Sau khi lái xe gắn máy một thời gian dài hay ngồi sau ôm chặt người đằng trước.
- Khi tức giận hay lo lắng, căng thẳng
- Khi bất hòa với vợ (chồng) hay đồng nghiệp, bạn bè.
- sau khi đi du lịch bằng máy bay, tàu hỏa, xe, du thuyền...
Trong những trường hợp trên, cơ thể dễ bị mệt mỏi nhiều hơn. Nếu không giải tỏa mà tiếp tục giữ sự mệt mỏi trong một thời gian dài thì cử động của cơ thể ngày càng tệ hơn, hiệu quả công việc hàng ngày sẽ giảm bớt đi. Áp dụng Xoa bóp – bấm huyệt sẽ cảm thấy thoải mái và cuộc sống hàng ngày sẽ dễ chịu hơn thông qua tác dụng Xoa bóp - Bấm huyệt trong phục hồi sức khỏe:
- Làm mềm cơ và thư giãn toàn thân
- Kích thích tuần hoàn máu
- Ức chế sự hưng phấn thần kinh
- Điều chỉnh sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ.
- Ngăn chặn sự kích thích não, giúp bệnh nhân buồn ngủ.
- Điều chỉnh, cân bằng hoc-môn và cân bằng miễn dịch
- Điều chỉnh chức năng của dạ dày và ruột.
- Làm dịu nhịp tim.
- Làm dãn mạch máu, đưa đến tăng tuần hoàn máu.
- Hoạt hóa tuần hoàn của hệ mạch, bạch huyết.
Điều trị bệnh:
- Đau: Đau do cơ xương khớp, thần kinh, tai nạn, đau sau phẩu thuật….
- Liệt: liệt dây TK 7, liệt nửa người
- Rối loạn chức năng cơ thể: Mất ngủ, mệt mỏi, Đau bụng kinh và rối loạn kinh nguyệt, rối loạn về huyết áp cơ năng, rối loạn tiêu hóa,…...
Xoa bóp – bấm huyệt để điều trị Đau, Liệt, Rối loạn chức năng cơ thể là thế mạnh, độc đáo, hiệu quả….vì đây là cách điều trị không dùng thuốc, hạn chế được nhiều tác dụng phụ do việc dùng thuốc, mang lại nhưng hiệu quả thiết thực góp phần cải thiện triệu chứng tiến dần đến điều trị hiệu quả. Xoa bóp - bấm huyệt nhằm giúp các chức năng cơ thể hoạt động hiệu quả hơn. Kết quả là sự kích thích thần kinh, sự mất cân bằng của hệ thần kinh, căng thẳng cơ, rối loạn tiêu hóa,…làm kích thích tuần hoàn máu, cải thiện các chức năng cơ thể, cải thiện bệnh lý giúp cân bằng cuộc sống, và hướng trở lại các hoạt động bình thường. Nói chung, xoa bóp – bấm huyệt có tác dụng trên toàn thân. Tùy vào từng trường hợp cụ thể mà có phương pháp và vùng xoa bóp phù hợp để hướng về mục đích của xoa bóp bấm huyệt: thẩm mỹ, phục hồi sức khỏe hay điều trị bệnh.
Xoa bóp -bấm huyệt có tác dụng rất tuyệt vời, an toàn và gần như không có tác dụng phụ, tuy nhiên không phải ai cũng có thể được chỉ định xoa bóp - bấm huyệt. Cần thận trọng trong một số trường hợp: Mệt mỏi là một cảm giác do nhiều nguyên nhân gây ra. Tuy nhiên, một số cơ thể có thể bị mệt vì những bệnh nghiêm trọng. Khi đó, cần được khám và chẩn đoán thích hợp bởi bác sĩ chuyên khoa, chứ không nên chữa trị đơn thuần bằng xoa bóp - bấm huyệt.
# Những kiến thức và kinh nghiệm cần có để trở thành người xoa bóp bấm huyệt giỏi:
- Liệu pháp xoa bóp bấm huyệt đòi hỏi một lượng kiến thức cơ bản về Y học cổ truyền (huyệt vị, kinh lạc, các học thuyết cơ bản...); các kiến thức Y học hiện đại về Giải phẫu và Sinh lý của cơ – xương – khớp. Kiến thức về giải phẫu và sinh lý tránh cho người xoa bóp bấm huyệt gây thương tích hoặc làm đau cho người được xoa bóp bấm huyệt, nhận biết được một số trường hợp chống chỉ định.
- Không phải ai thực hiện công việc xoa bóp bấm huyệt cũng tốt như nhau, đây là một nghệ thuật về chăm sóc, trị liệu mà thực hiện xoa bóp bấm huyệt là kết hợp giữa trí tuệ và trực giác. (Trí tuệ hay tri thức đến từ việc học hành, trực giác là sự nhạy cảm vốn có của người làm xoa bóp bấm huyệt, là năng khiếu vốn có, do tập luyện hoặc tích lũy kinh nghiệm lâu dài mà có).
- Công việc này không thể được thực hiện một cách cưỡng ép, mà nó đến từ cảm xúc, sự yêu thích nghề nghiệp và hết lòng, tận tụy với công việc, mong muốn của bản thân muốn làm công việc này thật tốt, cùng với thời gian và sự kiên trì luyện tập mới tạo nên một người xoa bóp bấm huyệt giỏi.
Xoa bóp – bấm huyệt là sự kết hợp người được xoa bóp – bấm huyệt với mục tiêu là làm đẹp, phục hồi lại sức khỏe sau khi lao động, học tập, du lịch và điều trị, các bệnh thường gặp: đau, liệt, rối loạn chức năng cơ thể với tay nghề giỏi của thầy thuốc có chuyên môn nên “ đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu” xuât phát từ 2 phía để đạt hiêu quả mong muốn là điều tốt đẹp xảy ra khi xoa bóp bấm huyệt.
Xoa bóp bấm huyệt ngoài cho ta một nghề chính là làm đẹp, khỏe, cải thiện và điều tri bệnh, còn mở ra cho ta hướng đi mới là xoa bóp bấm huyệt cho bé và mẹ sau sinh, xoa bóp người cao tuổi, xoa bóp bấm huyệt cho người khiếm thi, xoa bóp bấm huyệt trong thể dục thể thao,……nói chung rất phong phú và đa dạng, cho ta có nghề nghiệp ổn định và hướng đi mới phù hợp thị trường nghề trong tương lai.
