09/08/2026
BẢNG TỔNG HỢP CÁC NHÓM THUỐC ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG & MẸO GHI NHỚ LÂM SÀNG
Trong thực hành lâm sàng và tư vấn dược khoa, việc nắm rõ tên nhóm, cơ chế chính cũng như quy luật đặt tên (hậu tố/tiền tố) của các thuốc điều trị Đái tháo đường giúp các nhân viên y tế và bệnh nhân dễ dàng nhận biết, phân loại và sử dụng thuốc chính xác.
Dưới đây là tóm tắt súc tích về 8 nhóm thuốc điều trị Đái tháo đường phổ biến (loại bỏ hoàn toàn các dẫn nguồn từ ảnh):
🟩 1. Biguanides (Ký hiệu: 😎
Đặc tính nhóm: Thuốc làm tăng độ nhạy cảm của tế bào với Insulin – lựa chọn đầu tay trong điều trị Đái tháo đường type 2.
Hậu tố nhận biết: -FORMIN
Ví dụ điển hình: Metformin.
🟦 2. SGLT2 Inhibitors (Ký hiệu: S)
Đặc tính nhóm: Thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển Na^+/Glucose 2 tại ống lượng gần của thận \rightarrow tăng đào thải đường qua nước tiểu.
Hậu tố nhận biết: -GLIFLOZIN
Ví dụ điển hình: Empagliflozin, Dapagliflozin, Canagliflozin.
🟪 3. GLP-1 Receptor Agonists (Ký hiệu: G)
Đặc tính nhóm: Thuốc đồng vận thụ thể GLP-1, kích thích tiết insulin phụ thuộc glucose và làm chậm rỗng dạ dày.
Hậu tố nhận biết: -TIDE
Ví dụ điển hình: Liraglutide, Semaglutide, Dulaglutide.
🟧 4. DPP-4 Inhibitors (Ký hiệu: D)
Đặc tính nhóm: Thuốc ức chế enzyme DPP-4, làm tăng nồng độ GLP-1 và GIP nội sinh.
Hậu tố nhận biết: -GLIPTIN
Ví dụ điển hình: Sitagliptin, Saxagliptin, Linagliptin, Vildagliptin.
🩵 5. Sulfonylureas (Ký hiệu: S)
Đặc tính nhóm: Thuốc kích thích tế bào beta tuyến tụy tăng tiết Insulin.
Tiền tố nhận biết: GLI- / GLY-
Ví dụ điển hình: Gliclazide, Glimepiride, Glipizide.
🔴 6. Thiazolidinediones / TZD (Ký hiệu: T)
Đặc tính nhóm: Thuốc làm tăng độ nhạy cảm với Insulin tại các mô cơ và mô mỡ ngoại vi.
Hậu tố nhận biết: -GLITAZONE
Ví dụ điển hình: Pioglitazone, Rosiglitazone.
🟨 7. Alpha-Glucosidase Inhibitors / AGI (Ký hiệu: A)
Đặc tính nhóm: Thuốc ức chế enzyme alpha-glucosidase ở niêm mạc ruột \rightarrow làm chậm và giảm hấp thu đường từ thức ăn vào máu.
Hậu tố nhận biết: -BOSE / -TOL
Ví dụ điển hình: Acarbose, Miglitol.
🔷 8. Insulins (Ký hiệu: I)
Đặc tính nhóm: Liệu pháp bổ sung Insulin ngoại sinh (dạng tiêm), thay thế hormone insulin thiếu hụt trong cơ thể.
Tên gốc nhận biết: INSULIN...
Ví dụ điển hình: Insulin Glargine, Insulin Detemir, Insulin Lispro, Human Insulin.
💡 MẸO GHI NHỚ NHANH TÊN THUỐC & CƠ CHẾ
1. -GLIFLOZIN \rightarrow SGLT2i: Tăng thải glucose qua nước tiểu, có lợi ích bảo vệ tim và thận.
2. -TIDE \rightarrow GLP-1 RA: Giảm cân mạnh, kiểm soát đường huyết hiệu quả và bảo vệ tim mạch.
3. -GLIPTIN \rightarrow DPP-4i: Ít gây hạ đường huyết, dạng uống tiện dụng, độ dung nạp tốt.
4. GLI- / GLY- \rightarrow Sulfonylureas: Kích thích tuyến tụy tiết insulin, hiệu quả hạ đường huyết nhanh nhưng dễ gây hạ đường huyết và tăng cân.
5. -FORMIN \rightarrow Biguanides: Metformin là thuốc nền tảng điều trị đầu tay cho ĐTĐ type 2.
6. -GLITAZONE \rightarrow TZD: Tăng nhạy cảm insulin tại mô ngoại vi.
7. -BOSE / -TOL \rightarrow AGI: Giảm tăng đường huyết sau ăn.
8. INSULIN... \rightarrow Insulin ngoại sinh: Bắt buộc dùng cho ĐTĐ type 1 và một số trường hợp ĐTĐ type 2 không còn đáp ứng với thuốc viên hoặc có biến chứng nặng.
