13/12/2025
Thuốc điều trị rối loạn tăng động
Atomoxetin
⸻
Thuốc Atomoxetin – Một lựa chọn không thuộc nhóm kích thích trong ADHD
1. Tổng quan
Atomoxetin (tên thương hiệu thường là Strattera) là thuốc không phải thuốc kích thích, được FDA phê duyệt từ năm 2002 điều trị ADHD ở trẻ em ≥ 6 tuổi, thanh thiếu niên và người lớn  .
Khác với methylphenidat hay amphetamine (thúc đẩy dopamine), atomoxetin là thuốc ức chế tái thu hồi norepinephrin chọn lọc (NRI).
⸻
2. Cơ chế tác dụng
• Ức chế NET (norepinephrine transporter) → làm tăng mức norepinephrin tại khe synap trong não, đặc biệt là vỏ não trước trán, nơi điều hành sự chú ý và lập kế hoạch .
• Một số dopamine cũng tăng cục bộ trong vỏ não trước trán (dồi dào NE nhưng ít DAT), góp phần cải thiện chú ý .
• Ngoài ra, atomoxetin còn có thể:
• Chống thụ thể NMDA (tác động lên glutamate)
• Ức chế kênh GIRK và tương tác opioid thụ thể – tuy không rõ vai trò chính trong ADHD .
Lưu ý: tác động lên serotonin (SERT) ở liều điều trị ở người là không rõ, đa phần bằng chứng hiện nay là không đáng kể .
⸻
3. Hiệu quả lâm sàng
• Các thử nghiệm lâm sàng và phân tích tổng hợp cho thấy atomoxetin giảm đáng kể triệu chứng tăng động, không chú ý ở trẻ em/adolescent với hiệu quả tương đương methylphenidat (effect size 0.6–1.3; tỉ lệ đáp ứng ~75%)  .
• Hiệu quả ở người lớn tương tự, và tỉ lệ ngừng thuốc không cao  .
• Ngoài tác dụng chính, atomoxetin còn hỗ trợ ổn định hành vi cảm xúc, cải thiện giấc ngủ, giảm lo âu, có lợi ở bệnh nhân đa triệu chứng  .
• Tuy nhiên, thuốc cần 2–4 tuần để có hiệu quả ban đầu, và tối đa hiệu quả đạt ở 8–12 tuần  .
⸻
4. Tác dụng phụ & an toàn
Tác dụng phụ thường gặp (thường nhẹ, giảm theo thời gian):
• Buồn nôn, chán ăn, sụt cân nhẹ  
• Khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, nhức đầu  
Tác dụng phụ ít gặp:
• Tăng huyết áp, tim đập nhanh, rối loạn giấc ngủ  
Hiếm nhưng nghiêm trọng:
• Ý nghĩ tự sát (FDA cảnh báo “black-box”) 
• Tổn thương gan (vàng da, đau bụng, nước tiểu sẫm)  
Ưu điểm nổi bật:
• Không gây nghiện, ít bị lạm dụng (không FDA kiểm soát chặt)  
• Cả ngày hiệu quả, có thể sử dụng 1 hoặc 2 lần/ngày
⸻
