07/04/2026
🌱 RỐI LOẠN LƯỠNG CỰC Ở NGƯỜI LỚN TUỔI: NHỮNG ĐIỀU CẦN HIỂU ĐÚNG
Trong lĩnh vực sức khỏe tinh thần, người lớn tuổi thường phải đối mặt với định kiến tuổi tác (ageism), bao gồm quan niệm rằng khó khăn cảm xúc chỉ là “một phần của quá trình lão hóa” hoặc việc thay đổi là không còn khả thi.
Những niềm tin này có thể dẫn đến chậm trễ trong đánh giá, chẩn đoán và can thiệp đối với các rối loạn như rối loạn lưỡng cực (bipolar disorder).
🌼 KHỞI PHÁT MUỘN: MỘT THỰC TẾ ÍT ĐƯỢC NHẬN DIỆN
Một ngộ nhận phổ biến là rối loạn lưỡng cực chỉ khởi phát ở người trẻ.
Trên thực tế, tồn tại một nhóm “late-onset bipolar disorder”, với cơn đầu tiên xuất hiện sau tuổi 50.
🌼 PHỨC TẠP TRONG CHẨN ĐOÁN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Việc nhận diện rối loạn lưỡng cực ở giai đoạn sau của cuộc đời thường khó khăn hơn vì nhiều lý do:
🔹 Biểu hiện chủ yếu là trầm cảm → dễ bị chẩn đoán nhầm là rối loạn trầm cảm đơn cực
🔹 Bệnh nhân thường tìm kiếm hỗ trợ khi khí sắc thấp, ít khi khi hưng cảm
🔹 Các triệu chứng như kích thích, cáu gắt, bốc đồng có thể bị quy cho sa sút nhận thức hoặc sa sút trí tuệ
Ngoài ra, sự hiện diện của bệnh lý cơ thể đồng mắc (comorbidities) làm phức tạp thêm bức tranh lâm sàng.
🌼 ẢNH HƯỞNG CỦA NỘI TIẾT Ở PHỤ NỮ
Ở phụ nữ, các thay đổi nội tiết (hormonal fluctuations) có thể làm phức tạp quá trình đánh giá:
🔹 Triệu chứng của rối loạn lưỡng cực (dao động khí sắc, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung) có thể trùng lặp với các giai đoạn như tiền mãn kinh và mãn kinh
🔹 Dao động hormone cũng có thể đóng vai trò như yếu tố khởi phát (trigger) các episode khí sắc
🌼 KHI NÀO CẦN CAN THIỆP?
Không phải mọi thay đổi khí sắc đều mang tính bệnh lý. Tuy nhiên, cần lưu ý khi:
🔹 Thay đổi khí sắc ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ
🔹 Rối loạn giấc ngủ hoặc ăn uống kéo dài
🔹 Thu mình xã hội hoặc giảm khả năng duy trì sinh hoạt hằng ngày
🔹 Sử dụng chất để đối phó cảm xúc
🌼 VAI TRÒ CỦA CAN THIỆP TÂM LÝ VÀ HỖ TRỢ XÃ HỘI
Các phương pháp như Cognitive Behavioral Therapy (CBT) đóng vai trò quan trọng trong:
🔹 Nhận diện dấu hiệu cảnh báo sớm (early warning signs)
🔹 Điều chỉnh khí sắc
🔹 Cải thiện mối quan hệ
🔹 Thiết lập nhịp sinh hoạt ổn định
🔹 Bên cạnh đó, kết nối xã hội (peer support, cộng đồng) giúp giảm cô lập và tăng khả năng thích nghi.
Mở rộng hiểu biết về biểu hiện của rối loạn lưỡng cực, đặc biệt ở giai đoạn sau của cuộc đời, là điều cần thiết để đảm bảo người bệnh nhận được hỗ trợ kịp thời và phù hợp.
Nguồn: Morin, C. M. (2026, March). The facts about bipolar disorder in older people. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/cbt-in-practice/202603/the-facts-about-bipolar-disorder-in-older-people
-----------
✅ CareFor Edu - Public Psychology Training
📲 Hotline: 0906 996 076
📥 Email: [email protected]