06/07/2026
HỞ VÒM
Hở vòm (hay chẻ vòm, hở hàm ếch)
Có những em bé nhìn bên ngoài tưởng như hoàn toàn bình thường, nhưng đến lúc bú mới thấy có điều gì đó không ổn. Bé bú chưa được bao lâu đã mệt, đang bú thì phải ngừng lại để thở, sữa hay trào lên mũi, có khi còn ho sặc. Nhiều mẹ thấy con bú cực quá thì chỉ nghĩ chắc do con yếu, do bú chưa quen, hay do sữa không hợp. Nhưng thật ra, có những trường hợp nguyên nhân lại nằm ở chỗ vòm miệng của bé chưa khép kín hoàn toàn, gọi là hở vòm miệng.
Khi vòm miệng chưa kín, việc bú, nuốt và thở của bé sẽ không được trơn tru như bình thường. Vì vậy, bé rất dễ bú mệt, bú lâu, sặc sữa, tăng cân chậm. Có bé còn bị viêm phổi nhiều lần vì sữa hay thức ăn đi nhầm đường. Lớn hơn một chút, đến lúc tập nói, cha mẹ có thể thấy con phát âm không rõ, nói ngọng, giọng nghe không tròn tiếng. Lúc đó nhiều gia đình mới giật mình nhận ra rằng những khó khăn của con thật ra đã bắt đầu từ rất sớm.
Cha mẹ nên để ý những dấu hiệu nào?
• Bé bú dễ mệt, bú ngắt quãng
• Vừa bú vừa thở gấp
• Sữa hay trào lên mũi
• Bé dễ ho sặc khi bú
• Chậm tăng cân
• Hay viêm phổi, viêm đường hô hấp tái đi tái lại
• Lớn hơn thì nói không rõ, giọng nghe khác hơn những trẻ khác
Làm sao để phát hiện?
Thường thì bác sĩ sẽ bắt đầu bằng cách khám miệng và khám họng cho bé. Nếu khe hở rõ, nhiều trường hợp có thể phát hiện khá sớm ngay sau sinh. Nhưng cũng có những bé khe hở nằm sâu phía sau nên nhìn bằng mắt thường không dễ thấy. Khi nghi ngờ, bác sĩ có thể cho bé nội soi mũi họng để nhìn rõ hơn.
Chỉ trong một số trường hợp cần thiết, khi bác sĩ muốn đánh giá thêm cấu trúc vùng mặt hoặc nghi ngờ có bất thường đi kèm, bé mới cần làm thêm siêu âm hay chụp CT. Nói đơn giản là bác sĩ sẽ tìm cách nhìn cho rõ để biết tình trạng của con tới đâu, rồi mới tính hướng theo dõi và điều trị phù hợp.
Bé sẽ được điều trị như thế nào?
Nghe tới hở vòm miệng, nhiều cha mẹ rất sợ và nghĩ chắc phải mổ ngay. Nhưng thật ra không phải lúc nào cũng như vậy. Việc đầu tiên thường là giúp bé bú được tốt hơn để đỡ mệt, đỡ sặc và vẫn lên cân.
Cha mẹ có thể được hướng dẫn:
• Cách bế bé khi cho bú
• Tư thế bú để bé dễ nuốt hơn
• Dùng bình sữa với núm ty phù hợp
• Theo dõi cân nặng và nhịp thở của bé kỹ hơn
Khi bé lớn hơn, đủ sức khỏe và đủ cân nặng, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật tạo hình vòm miệng. Thời điểm mổ thường vào khoảng 9 đến 18 tháng tuổi, tùy từng bé. Mục tiêu của phẫu thuật là khép lại phần khe hở, để sau đó bé bú dễ hơn, nuốt tốt hơn và tập nói thuận lợi hơn.
Sau mổ có cần theo dõi gì thêm không?
Sau phẫu thuật, nhiều bé vẫn cần được theo dõi thêm với bác sĩ Tai Mũi Họng, Răng Hàm Mặt và đôi khi là chuyên viên tập nói. Việc này không có nghĩa là con bị nặng, mà là để giúp con ăn uống, phát âm và phát triển tốt hơn về sau.
Điều cha mẹ có thể yên tâm
Điều làm nhiều gia đình nhẹ lòng nhất là: nếu phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm, đa số trẻ vẫn có thể phát triển gần như bình thường. Con vẫn có thể bú tốt hơn, nói rõ dần hơn và lớn lên khỏe mạnh như nhiều đứa trẻ khác.
Điều quan trọng nhất không phải là cha mẹ biết thật nhiều thuật ngữ y khoa, mà là đừng bỏ qua những dấu hiệu nhỏ lúc con bú, con thở, con lớn lên và tập nói. Chỉ cần để ý sớm một chút, đưa con đi khám đúng lúc một chút, là đã giúp con có thêm rất nhiều cơ hội để được chăm sóc tốt hơn ngay từ đầu