11/08/2026
❤️ Bệnh cơ tim phì đại (Hypertrophic cardiomyopathy - HCM) là bệnh cơ tim do di truyền phổ biến nhất, có thể khởi phát ở những người trẻ tuổi trong thai kỳ. Mang thai là trạng thái gây stress lên cơ thể với nhiều sự thích nghi về huyết động; tình trạng này có khả năng làm trầm trọng thêm bệnh lý tim mạch tiềm ẩn và làm tăng nguy cơ xảy ra biến chứng. Tỷ lệ tử vong ở phụ nữ mang thai mắc HCM được ghi nhận là 0,2%–0,5%, cao hơn so với tỷ lệ tử vong mẹ nói chung tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, cũng ghi nhận sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ở người mẹ và các kết cục bất lợi cho thai nhi. Việc đánh giá nguy cơ trước khi mang thai, tư vấn di truyền, quản lý đa chuyên khoa, theo dõi sát sao và chăm sóc hậu sản là những yếu tố then chốt để cải thiện kết cục cho cả mẹ và thai nhi. 🧬
🤰🏻Trong thai kỳ, việc tăng thể tích huyết tương đáng kể (khoảng 40-50%) làm giãn buồng thất trái (LV), về mặt lý thuyết sẽ giúp giảm mức độ tắc nghẽn đường ra thất trái (LVOT). Tuy nhiên, thất trái lại rơi vào trạng thái tăng hoạt động (hyperdynamic), với lực co bóp mạnh hơn để tạo ra cung lượng tim cao hơn; điều này có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn LVOT. Khi thai kỳ tiến triển, nhịp tim tăng lên trong tam cá nguyệt thứ ba cũng góp phần làm tăng cung lượng tim, dẫn đến sự gia tăng dần mức độ LVOT. Trong bối cảnh bệnh cơ tim phì đại (HCM), sự kết hợp giữa tình trạng tăng thể tích huyết tương và kích thước buồng thất nhỏ có thể làm tăng nguy cơ suy tim sung huyết cũng như các biến cố bất lợi cho người mẹ trong thai kỳ. Trong quá trình chuyển dạ, tình trạng tắc nghẽn LVOT càng trở nên trầm trọng hơn do nhịp tim tăng vọt (hệ quả của sự gia tăng đột ngột catecholamine) vì đau, co thắt tử cung, mất máu và căng thẳng. Những thay đổi cấp tính về huyết động và sự dịch chuyển thể tích trong quá trình chuyển dạ cũng như giai đoạn ngay sau sinh tạo ra thời điểm lâm sàng diễn tiến xấu nhanh. Cuối cùng, sự căng giãn và mở rộng các buồng tim trong suốt thai kỳ do tình trạng tăng thể tích tuần hoàn có thể là yếu tố góp phần gây ra các rối loạn nhịp trên thất (như rung nhĩ), dẫn đến tình trạng mất bù ở phụ nữ mắc bệnh cơ tim phì đại.
🩺 Mặc dù nguy cơ xảy ra biến chứng nghiêm trọng ở bệnh nhân mắc bệnh cơ tim phì đại (HCM) là tương đối thấp, các hướng dẫn vẫn khuyến nghị lập kế hoạch sinh nở với sự tham gia của một ê-kíp đa chuyên khoa. Kế hoạch về phương pháp và thời điểm sinh cần được hoàn tất vào cuối tam cá nguyệt thứ hai, thời điểm thể tích máu của người mẹ tăng đến mức tối đa. Các yếu tố cần xem xét bao gồm các triệu chứng lâm sàng, phân suất tống máu, tiền sử rối loạn nhịp tim, các bệnh lý đi kèm, cũng như mức độ nghiêm trọng và sự tiến triển của tình trạng tắc nghẽn đường thoát thất trái (LVOT) trong suốt thai kỳ.
🩸Cần theo dõi liên tục huyết áp và nhịp tim trong quá trình chuyển dạ—do nguy cơ rối loạn nhịp tim tăng cao khi có áp lực lên huyết động—nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu mất bù; việc sinh nên diễn ra tại các đơn vị sản khoa chuyên trách cho các ca nguy cơ cao, nơi có sẵn các phương tiện theo dõi và khả năng can thiệp tim mạch khẩn cấp. Cần thận trọng khi sử dụng các thuốc khởi phát chuyển dạ (như oxytocin) và cân nhắc kỹ lưỡng việc truyền dịch tĩnh mạch để phòng ngừa rối loạn nhịp tim và tình trạng quá tải thể tích.
💉Trong quá trình sinh nở, phụ nữ có đặt máy khử rung tim cấy ghép (ICD) cần sự phối hợp đa chuyên khoa giữa các ê-kíp tim mạch, sản khoa, gây mê và điện sinh lý tim. Để giảm thiểu nhiễu điện từ do dao mổ điện gây ra trong quá trình sinh mổ, ưu tiên sử dụng dao mổ điện lưỡng cực (bipolar). Nếu bắt buộc phải dùng dao mổ điện đơn cực (monopolar), cần thực hiện từng đợt ngắn để giảm thiểu nhiễu điện từ. Khi dự kiến có nhiễu đáng kể, cần tạm thời ngưng hoạt động của ICD bằng cách sử dụng nam châm hoặc lập trình lại thiết bị, đồng thời chuẩn bị sẵn các miếng dán khử rung ngoài. Đối với bệnh nhân sinh thường, không cần thiết phải vô hiệu hóa thiết bị.
❤️ Những bệnh nhân bị tắc nghẽn LVOT mức độ nặng, suy tim nặng hoặc chuyển dạ sinh non trong khi đang điều trị bằng thuốc chống đông sẽ đối mặt với nguy cơ cao xảy ra biến chứng nghiêm trọng; do đó, cần cân nhắc phương pháp sinh mổ kết hợp với việc theo dõi sát sao hệ tuần hoàn và nhịp tim. Bhave và cộng sự đã minh chứng cho tầm quan trọng của việc quản lý đa chuyên khoa đối với các bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ nghiêm trọng, thông qua việc mô tả chi tiết quá trình quản lý thành công ca sinh mổ ở một bệnh nhân mắc bệnh cơ tim phì đại (HCM) có biến chứng chênh áp đường thoát thất trái (LVOT) > 100 mmHg. Điểm quan trọng trong trường hợp này là cần thận trọng để tránh tình trạng tụt huyết áp khi thực hiện gây tê ngoài màng cứng hoặc gây tê tủy sống ở những bệnh nhân bị tắc nghẽn đường thoát thất trái (LVOT) mức độ nặng; do đó, kỹ thuật gây tê liều đơn (single-shot anesthesia) không được khuyến cáo áp dụng cho nhóm bệnh nhân này.
Việc theo dõi sát sao tình trạng huyết động cũng cần được duy trì trong giai đoạn hậu sản. Bất kỳ sự huy động nhanh chóng nào của dịch ngoài lòng mạch đều gây ra những thay đổi đáng kể về huyết động, làm tăng nguy cơ phù phổi và loạn nhịp tim, do đó đòi hỏi phải theo dõi chặt chẽ trong giai đoạn ngay sau sinh.
🩷Hôm nay Bệnh viện Mỹ Đức có một ca mổ lấy thai vô cùng đặc biệt: thai phụ có bệnh cơ tim phì đại đã phẫu thuật, với tình trạng block nhĩ thất nhánh trái và phải hoàn toàn. Cuộc mổ có nguy cơ rất cao vì bệnh nhân có thể đi vào rối loạn nhịp nguy hiểm bất kỳ lúc nào. Từ sáng sớm phòng mổ đã rộn ràng, với ekip sản khoa và gây mê hồi sức hùng hậu phối hợp để thực hiện cuộc mổ an toàn cho mẹ và bé. Hiện mẹ và bé đều khoẻ mạnh và ổn định, ekip mới có thể thở phào nhẹ nhõm!
TLTK
1. Mehta A, Schumacher S, Bhansali RA, et al. Pregnancy Management and Outcomes with Hypertrophic Cardiomyopathy. CJC Open. 2026;8(6):748-756. Published 2026 Feb 13. doi:10.1016/j.cjco.2026.02.007
2. Bhave A, Mohan G, Couture L, Sharma G, Yirerong J. Multidisciplinary approach to management of hypertrophic cardiomyopathy with severe left ventricular outflow obstruction in pregnancy. JACC Case Rep 2023;27:102057.
