Ngôn Ngữ Trị Liệu - VLTL - BS. HUY

18/12/2025

🧠 BẮT CHƯỚC – BƯỚC KHỞI ĐẦU CỦA NGÔN NGỮ
Nhiều phụ huynh lo lắng khi bé chậm nói, nhưng lại bỏ qua một kỹ năng rất quan trọng: bắt chước.
🔹 Trước khi nói được từ đầu tiên, trẻ cần biết bắt chước hành động (vỗ tay, lắc đầu),
🔹 rồi đến bắt chước âm thanh (a, ba, ma),
🔹 sau đó mới hình thành từ có nghĩa.
👉 Nếu bé chưa biết bắt chước, việc ép bé nói thường không hiệu quả, thậm chí khiến bé né tránh giao tiếp.
❗ Vì sao bắt chước quan trọng?
Là nền tảng của học tập và giao tiếp
Giúp trẻ hiểu – nhớ – lặp lại
Là cầu nối giữa nghe – hiểu – nói
⚠️ Khi nào phụ huynh cần lưu ý?
Bé không bắt chước hành động đơn giản (vẫy tay, vỗ tay)
Không bắt chước âm thanh, nét mặt
Ít chú ý khi người khác làm mẫu
📌 Tin tốt là: bắt chước có thể tập được, nếu can thiệp đúng cách và đủ sớm.

👶 BÀI TẬP BẮT CHƯỚC CHO BÉ 9–12 THÁNG
👉 Ở giai đoạn này, bé bắt chước hành động và âm thanh đơn giản, chưa cần ép nói từ.
1️⃣ Bắt chước hành động tay
Vỗ tay, giơ tay, lắc tay
Làm chậm – rõ – lặp lại
Khen bé ngay khi bé làm theo
2️⃣ Bắt chước nét mặt
Cười, chu môi, phồng má
Nói kèm “a…”, “ô…”
Tập trước gương hoặc nhìn gần mặt bé
3️⃣ Bắt chước âm thanh nguyên âm
Âm: a – ô – ê – ba
Nói ngắn, vui, có ngữ điệu
Chờ bé phát ra âm, dù rất nhỏ
4️⃣ Bắt chước hành động với đồ vật
Gõ thìa xuống bàn, lắc chuông
Làm mẫu 1–2 lần rồi dừng lại chờ bé
Không làm thay khi bé đang cố gắng
5️⃣ Bắt chước tương tác xã hội
Vẫy tay “bye bye”, chào “hello”
Kết hợp ánh mắt – nụ cười – giọng nói
Lặp lại nhiều lần trong ngày

13/12/2025

CHÚ Ý LIÊN KẾT – NỀN TẢNG QUAN TRỌNG CHO TƯƠNG TÁC Ở TRẺ

Chú ý liên kết (chú ý chung) là khả năng trẻ nhìn – chú ý – chia sẻ sự quan tâm với người lớn về cùng một đồ vật hay sự việc.Đây là kỹ năng rất quan trọng trong giao tiếp và là nền tảng để trẻ học nói.

CHÚ Ý LIÊN KẾT – NỀN TẢNG QUAN TRỌNG CHO TƯƠNG TÁC Ở TRẺ

Chú ý liên kết (chú ý chung) là khả năng trẻ nhìn – chú ý – chia sẻ sự quan tâm với người lớn về cùng một đồ vật hay sự việc.Đây là kỹ năng rất quan trọng trong giao tiếp và là nền tảng để trẻ học nói.

1. Vì sao trẻ rối loạn phát triển khó chú ý liên kết?

Ở trẻ bình thường: trẻ không chỉ chú ý vào đồ vật mà còn liên tục nhìn lên người khác để “kiểm tra – chia sẻ”. Ví dụ: bé nhìn cái bóng → quay lên nhìn mẹ → rồi nhìn lại cái bóng.

Ở trẻ tự kỷ/rối loạn phát triển: trẻ ít chú ý môi trường, ít nhìn người khác, dễ bị cuốn vào một chi tiết nhỏ (ánh sáng, xoay đồ, hoa văn…).→ Vì thiếu chú ý liên kết nên trẻ khó nhận biết cảm xúc, khó hiểu tình huống nguy hiểm và chậm phát triển giao tiếp.

2. Chú ý liên kết phát triển khi nào?

3 tháng: bắt đầu theo dõi mặt và ánh mắt người khác.

8–9 tháng: nhìn đồ vật → nhìn người lớn → nhìn lại đồ vật (liên kết thông tin).

3. Ví dụ dễ hiểu

Mẹ cầm cái trống lắc. Bé nhìn trống → nhìn mẹ → cười.

Bé thấy bóng trên tường → nhìn lên bố xem bố có thấy không.➡️ Đó là trẻ đang “chia sẻ sự quan tâm” – dấu hiệu chú ý liên kết tốt.

4. Bài tập tăng chú ý liên kết (dễ làm hằng ngày)

Bài 1: “Nhìn – nhìn”

Mẹ cầm đồ chơi sáng màu, đưa ngang tầm mắt.

Chờ bé nhìn đồ vật → mẹ gọi tên nhẹ: “Bé ơi…”

Khi bé ngước nhìn mẹ: “Đúng rồi, yeah,...!”

Bài 2: Giấu – hiện

Giấu món đồ bé thích sau lưng.

Từ từ đưa ra → dừng ở tầm ngực → chờ bé nhìn mẹ → rồi mới đưa món đồ.→ Bé hiểu rằng “muốn có đồ → phải nhìn người”.

Bài 3: Chỉ tay chung

Mẹ và bé cùng đứng trước cửa sổ.

Mẹ chỉ: “Con nhìn kìa, máy bay!”

Khi bé nhìn theo, mẹ khen và nói ngắn: “Máy bay nè!”

Bài 4: Chơi qua lại

Lăn bóng cho bé → chờ bé nhìn lên → mới lăn tiếp.→ Dạy bé “chơi cùng người” (không chơi một mình).

11/12/2025

Vẹo cột sống: Phát hiện sớm – Điều trị đúng

Vẹo cột sống (Scoliosis) là tình trạng cột sống cong bất thường do biến dạng 3 chiều. Điều quan trọng nhất: đừng bỏ lỡ giai đoạn vàng điều trị.

⸻

❌ Hiểu đúng về nắn bóp & Chiropractic

Nhiều phụ huynh đưa trẻ đi nắn bóp, đấm bóp, bấm huyệt, Chiropractic với hy vọng “nắn thẳng” cột sống.
👉 Nhưng đối với vẹo cột sống cấu trúc, cột sống vừa cong sang bên vừa xoay, nên không thể nắn lại bằng bất kỳ kỹ thuật thủ công nào.

Những phương pháp này chỉ giúp dễ chịu tạm thời, KHÔNG làm giảm độ cong.

⛔ Trì hoãn điều trị đúng chuẩn → vẹo tăng nhanh, mất cơ hội điều trị bảo tồn.

⸻

✅ Điều trị khoa học
• Theo dõi (Cobb < 20°)
• Nẹp chỉnh hình (20°–45°) – đặc biệt ở trẻ đang lớn
• Phẫu thuật (>45° hoặc tiến triển nhanh)

⸻

Phụ huynh nên làm gì?

Nếu nghi ngờ trẻ bị vẹo cột sống:
👉 Đưa trẻ đi khám chuyên khoa để đo góc Cobb, đánh giá xoay đốt sống và chọn phương pháp phù hợp.
👉 Tránh tốn kém vào những phương pháp không hiệu quả.

Bảo vệ cột sống của con – ngay từ hôm nay!

10/12/2025

10/12/2025

Vì sao nhiều trẻ rối loạn phát triển lại khó “chỉ tay” vào đồ vật mình thích?

Ở trẻ bình thường, từ 10–12 tháng , con đã biết chỉ tay để chia sẻ sự thích thú với ba mẹ. Nghe thì đơn giản, nhưng thật ra hành động “chỉ tay” là kết quả của nhiều vùng não phối hợp với nhau :

🧠 Nhìn – nhận diện đồ vật (đồ chơi, bánh, bóng…)

🧠 Chuyển sự chú ý từ đồ vật → sang ba mẹ

🧠 Lên kế hoạch vận động : đưa tay, hướng mắt theo đồ vật

🧠 Biểu lộ cảm xúc : thích thú, muốn chia sẻ

Khi một trong các “mắt xích” này hoạt động kém hoặc sự kết nối giữa chúng chưa tốt (như ở trẻ rối loạn phát triển), trẻ sẽ khó thực hiện hành động chỉ tay , kéo theo chậm nói, giảm tương tác và giảm giao tiếp hai chiều.

👉 Vì vậy, dạy trẻ biết CHỈ TAY là một trong những mục tiêu quan trọng nhất khi can thiệp cho trẻ chậm nói – rối loạn phát triển.

Ba mẹ có thể tập cho trẻ chỉ tay bằng những cách đơn giản sau:

1. Tập chỉ trên đồ vật trẻ thích (bóng, bánh, xe, núm vú, sữa…)

Cầm 2 món đồ trẻ thích → đưa cách nhau 20–30 cm

Hỏi: “Con muốn cái nào?”

Gợi tay trẻ bằng cách chạm nhẹ vào khuỷu tay → hướng về món trẻ muốn

Khen lớn: “Đúng rồi, con chọn BÓNG!”

Tập 3–5 phút/lần, vài lần/ngày.

2. Tập chỉ trong giờ ăn – dễ thành công nhất

Giữ ly sữa/đồ ăn hơi xa tầm tay

Dừng lại vài giây

Gợi trẻ nhìn → hướng tay → chỉ

Khi trẻ chỉ (dù chưa đúng), đưa ngay đồ ăn cho trẻ → tạo sự liên kết: “Chỉ tay → được đáp ứng”.

3. Tập chỉ hình ảnh trong sách

Dùng sách nhiều hình to, rõ ràng.

Hỏi đơn giản: “Con chỉ con mèo đi.”

Nếu trẻ chưa làm được: ba mẹ nắm nhẹ cổ tay trẻ → hướng tay tới hình → chạm vào hình → khen.

4. Trò chơi “chỉ cái gì con thích”

Đặt 3–4 món đồ trẻ thích trên bàn

Nói: “Con muốn cái nào? Chỉ cho mẹ xem.”

Chờ 3–5 giây

Gợi ý nếu trẻ chưa biết làm.

🎯 Lưu ý quan trọng

Không ép trẻ, chỉ cần gợi nhẹ.

Luôn khen ngay lập tức khi trẻ có cố gắng.

Ưu tiên đồ trẻ rất thích (đồ ăn, đồ chơi, vật yêu thích).

Tập ngắn nhưng đều hằng ngày (5–10 phút/lần)

10/12/2025

KHI NÀO THÌ DẠY KIẾn THỨC CHO TRẺ CHẬM NÓI ?

Nhiều ba mẹ thắc mắc:
“Sao không dạy màu, chữ, số cho con liền cho nhanh tiến bộ?”

Lý do rất đơn giản:
Can thiệp sớm không phải lớp dạy kiến thức.
Can thiệp sớm là giúp con biết giao tiếp với con người.

Trẻ có thể thuộc 20 màu, số nhà, điện thoại, 24 chữ cái. Số đếm đến 100,
Tuy nhiên vẫn không biết gọi “cho con”, không nhìn mắt, không xin giúp đỡ.
→ Đó là biết nhiều nhưng không giao tiếp được.

Giao tiếp: cần xây dựng ngôi nhà giao tiếp
• Móng: nhìn mắt, chú ý, chờ lượt
• vách tường : bắt chước, tương tác
• Mái ngói, : yêu cầu, dùng lời
•Trang trí - nội thất : màu – hình – chữ – số

Móng chưa vững mà đi xây tường, lát gạch, sơn → nhà không đứng nổi.

Những tiến bộ “nhỏ” nhưng cực quan trọng
• Nhìn mắt 1–2 giây
• Ngồi chơi 3–5 phút
• Chỉ tay
• Đưa đồ để xin
• Chờ tới lượt

Đây mới là nền tảng để con nói và học thật sự.

Điều quan trọng nhất

Không phải “con biết bao nhiêu số, thuộc bài nhiêu chữ”,
mà là con biết kết nối, biết gọi, biết nhờ giúp, biết chơi đúng cách.

Khi giao tiếp đủ mạnh,
lời nói và kiến thức sẽ tự nhiên đến, bền vững và có ý nghĩa.
Lời Nói là tự nhiên nhất, là Quả ngọt sau cùng

04/12/2025

🧠 5 CÁCH HỖ TRỢ TRẺ TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý (ADHD) – BA MẸ LÀM ĐƯỢC NGAY!
1. Chia nhỏ nhiệm vụ – “làm từng bước cho nhẹ đầu”
Trẻ ADHD mà nghe 3–4 việc cùng lúc là… “não treo”.
👉 Ba mẹ chia từng bước: “Mặc áo → mang giày → lấy ba lô.”
Một lần chỉ nói 1 việc thôi, trẻ sẽ dễ hoàn thành hơn.
2. Lịch sinh hoạt cố định – “đều đặn cho con bớt loạn”
Trẻ ADHD rất cần nhịp sinh hoạt rõ ràng.
👉 Giờ ăn – ngủ – học – chơi cố định.
👉 Dùng bảng lịch hình ảnh để con tự xem và làm theo.
👉 Chuyển hoạt động nên báo trước 1–2 phút:
“Con chơi thêm 1 phút nữa rồi mình đi tắm nha.”
Giúp trẻ đỡ bất ngờ, bớt cãi – bớt khóc.
3. Tăng vận động – giảm màn hình: “đốt năng lượng đúng chỗ”
Trẻ ADHD thừa năng lượng, nên cho xả đúng cách:
👉 Chạy nhảy, đạp xe, bơi, bật nhảy… 30–45 phút/ngày.
👉 Giảm TV – điện thoại, nhất là trước ngủ.
Vận động đúng → con bớt quậy trong nhà, tập trung tốt hơn.
4. Khen – thưởng rõ ràng: “khen đúng lúc là lên level liền”
Trẻ ADHD rất thích phần thưởng nhỏ.
👉 Khen ngay lập tức: “Con ngồi học 5 phút rất giỏi!”
👉 Dùng sticker, sao thưởng, mini-game.
👉 Ít la rầy, không phạt thể chất.
Tập trung khen điều con làm tốt, hành vi đúng sẽ tăng lên.
5. Nói ngắn – dễ hiểu: “càng ít chữ, càng dễ nghe”
Não ADHD dễ phân tâm, câu càng dài càng… mất dấu.
👉 Dùng câu ngắn: “Con ngồi xuống.” – “Con lấy bút.”
👉 Gọi tên trước khi nói: “K ơi, lại đây nè.”
👉 Giữ giao tiếp mắt 1–2 giây để con tập trung.

10/09/2025

Khi con “bãi công không chịu đi học”: Đừng vội nghĩ bé bướng, có thể là… tâm hồn bé đang tổn thương!

Mỗi sáng thay vì “Con ơi dậy đi học”, thì nhà mình biến thành… võ đài: bé gào, quăng đồ, cãi tay đôi, nhất quyết không bước ra khỏi cửa. Ba mẹ thì la hét, dọa phạt, kéo lê tới trường. Kết quả? Cả nhà đi làm trễ, mà con thì vẫn… không vui vẻ hơn tí nào.

📣 Lời nhắn nhủ cho phụ huynh và thầy cô:
👀 Đừng chỉ thấy con lì, hãy để ý thêm:
• Hành vi này có lặp đi lặp lại hàng tuần không?
• Bé có kèm theo “combo” sợ hãi, lo âu, mất ngủ, ăn ít, hay tự làm đau bản thân?
• Việc học, tình bạn, sinh hoạt thường ngày có bị ảnh hưởng không?

🧠 Nhiều khi con không “ngang”, mà là con đang khó chịu trong lòng nhưng chưa biết cách nói ra.
👉 Khó khăn tâm lý ở trẻ không tự biến mất đâu, cần ba mẹ thấu hiểu – đồng hành – và khi cần thì nhờ chuyên gia hỗ trợ

09/09/2025

🧐 “Cho con học ngoại ngữ sớm có bị rối loạn phát triển không?”
👉 Câu trả lời là KHÔNG nha các ba mẹ!

Trẻ con thì mỗi đứa một tốc độ lớn khác nhau, có bé nói nhanh như gió 🌪️, có bé chậm rãi như rùa 🐢, mà vẫn bình thường.

08/09/2025

🤣 “Phụ huynh ơi, đừng vội dán nhãn con là ‘TĂNG ĐỘNG’
Khi thấy con nhảy tưng tưng cả ngày! Có khi con chỉ đang HIẾU ĐỘNG đúng lứa tuổi thôi. Muốn biết thật – giả, kéo xuống ảnh dưới nè 👇”

07/09/2025

👣 BÀN CHÂN BẸT – nghe tên tưởng vô hại, nhưng không hề “bẹt” chút nào đâu nha!

1️⃣ Nguyên nhân từ đâu ra cái “bẹt”?
• Có loại bẹt mềm dẻo: kiểu “bẹt tạm thời”, gặp nhiều ở trẻ nhỏ, thậm chí 15% người lớn cũng “bẹt” mà vẫn sống vui, chạy nhảy phà phà. Thường thấy trong gia đình “di truyền họ Bẹt”.
• Còn bẹt cứng mới đáng lo: do cấu trúc xương bất thường, di chứng sốt bại liệt, bại não, loạn sản tủy… hoặc cơ bụng chân ngắn quá, kéo bàn chân xuống luôn. 😨

2️⃣ Khám và điều trị ra sao?
• Đầu tiên bác sĩ phải coi bé thuộc “team Bẹt mềm” hay “team Bẹt cứng”.
• Bẹt mềm dẻo: Tin vui, đa phần không cần giày xịn, đế lót thần thánh hay phẫu thuật gì đâu. Chỉ cần:
👉 Tránh béo phì
👉 Sống khỏe – chạy nhảy nhiều
👉 Mang giày đế mềm là đủ.
(Đừng phí tiền mua giày “xịn sò” mà bé vừa đi vừa tự ti: “Chân con có vấn đề à?”).
• Bẹt cứng: Đây mới cần can thiệp. Trẻ thường đau, mỏi, mất chức năng bàn chân. Có thể dùng đế lót hỗ trợ hoặc nặng thì phải phẫu thuật.

💪 Vật lý trị liệu cũng là “đồng minh” quan trọng: tập cơ lòng bàn chân, cơ mác, giãn gân gót → giúp chân khỏe, mềm mại, đi đứng uyển chuyển hơn.

06/09/2025

🔎 Ba mẹ ơi, đừng chờ đến khi con đi mẫu giáo rồi mới “ngã ngửa” vì con nói chậm nhé!
Thực ra, trẻ đã có những mốc ngôn ngữ quan trọng mà ba mẹ có thể nhận biết từ rất sớm:

👶 6 tháng: chưa hóng chuyện, gọi mãi mà mặt “lạnh như tiền”
👶 9 tháng: chưa bập bẹ, chỉ toàn “ờ ờ, à à”
👶 16 tháng: chưa nói được từ đơn, cũng chẳng biết chỉ tay xin đồ
👶 24 tháng: chưa nói cụm 2 từ (“mẹ bế”, “ăn cơm”), gọi cũng chưa chịu làm theo yêu cầu đơn giản
👶 36 tháng: chưa nói được cụm 3 từ, trong khi bạn bè đã “tám chuyện rôm rả” rồi

⏰ Khoa học chứng minh: trước 36 tháng chính là “thời gian vàng” để can thiệp cho trẻ có rối loạn ngôn ngữ và rối loạn phổ tự kỷ.

👉 Vậy nên, nếu ba mẹ thấy con “lạc nhịp” ở những mốc trên thì đừng chần chừ: đưa con đi khám sớm để can thiệp kịp thời.
Đừng để đến khi con 3–4 tuổi rồi mới cuống cuồng tìm giải pháp, vì khi đó… “tàu đã rời ga” 🚂.